Nhà văn Thạch Lam là một cây bút tiêu biểu của văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Truyện của ông thường không có cốt truyện gay cấn mà đi sâu vào những cảm xúc tinh tế trong tâm hồn con người, đặc biệt là những số phận nhỏ bé, bình dị. Đoạn trích trong truyện ngắn “Trở về” đã khắc họa sâu sắc cuộc gặp gỡ giữa Tâm và người mẹ già sau nhiều năm xa cách, qua đó thể hiện tình mẫu tử cảm động và phê phán sự lạnh lùng, vô tâm của Tâm.

Trước hết, đoạn trích gợi lên khung cảnh quen thuộc nhưng nghèo nàn của ngôi nhà quê khi Tâm trở về. Ngôi nhà “vẫn như trước, không thay đổi, chỉ có sụp thấp hơn một chút và mái gianh xơ xác hơn”. Những chi tiết ấy không chỉ miêu tả sự cũ kỹ, nghèo khó mà còn gợi lên sự tàn phai của thời gian. Sáu năm trôi qua, mọi thứ dường như vẫn vậy, chỉ có con người đã già đi. Khi mẹ Tâm xuất hiện, bà “đã già đi nhiều” nhưng vẫn mặc “cái bộ áo cũ kĩ như mấy năm về trước”. Hình ảnh ấy khiến người đọc cảm nhận rõ sự tần tảo, lam lũ của người mẹ nơi quê nhà.

Tình cảm của người mẹ dành cho con hiện lên thật chân thành và xúc động. Khi nhận ra con, bà cụ “ứa nước mắt” và hỏi một câu giản dị: “Con đã về đấy ư?”. Dù con trai xa nhà lâu năm, bà vẫn luôn quan tâm, lo lắng cho con. Bà kể lại chuyện mình nghe tin con ốm mà “lo quá”, nhưng vì quê mùa không biết đường lên tỉnh nên không dám đi thăm. Qua những lời hỏi han ân cần, ta thấy rõ tấm lòng yêu thương sâu sắc của người mẹ. Dù cuộc sống ở quê khó khăn, bà vẫn luôn nghĩ đến con trai và mong con khỏe mạnh, bình an.

Trái ngược với tình cảm tha thiết của người mẹ là thái độ lạnh nhạt của Tâm. Khi nói chuyện với mẹ, Tâm trả lời “qua loa”, “lấy lệ”, thậm chí còn cảm thấy khó chịu trước những câu hỏi quan tâm của bà. Chàng dửng dưng trước những câu chuyện về làng quê và cho rằng cuộc sống ở quê “không có liên lạc gì” với cuộc đời giàu sang của mình. Cách suy nghĩ ấy thể hiện sự thay đổi trong tâm hồn Tâm sau khi lên thành phố: chàng trở nên xa cách với quê hương và chính người mẹ của mình.

Đỉnh điểm của sự vô tâm ấy là khi Tâm vội vã ra về. Người mẹ khẩn khoản giữ con lại ăn bữa cơm, nhưng Tâm từ chối với lý do “bận công việc”. Thay vì ở lại trò chuyện với mẹ sau nhiều năm xa cách, chàng chỉ đưa cho bà “bốn tấm giấy bạc năm đồng” rồi vội vàng ra đi. Hành động ấy cho thấy Tâm đã dùng tiền bạc để thay thế tình cảm. Sự “hơi kiêu ngạo” của Tâm khi đưa tiền trước mặt cô Trinh càng làm nổi bật sự hờ hững và thiếu tinh tế của chàng. Trong khi đó, người mẹ chỉ “run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt”, khiến người đọc càng thêm xót xa.

Qua đoạn trích, Thạch Lam đã khắc họa thành công hình ảnh một người mẹ nông thôn giàu tình yêu thương, luôn hết lòng vì con. Đồng thời, tác giả cũng phê phán thái độ lạnh lùng, ích kỉ của Tâm – một con người đã xa rời tình cảm gia đình và cội nguồn. Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế cùng giọng văn nhẹ nhàng, giàu cảm xúc đã làm nổi bật bi kịch tình cảm trong cuộc gặp gỡ tưởng như rất bình thường này.

Tóm lại, đoạn trích trong truyện ngắn “Trở về” không chỉ khắc họa tình mẫu tử cảm động mà còn gửi gắm một thông điệp sâu sắc: con người dù đi đâu, thành đạt đến đâu cũng không nên quên quê hương và tình cảm gia đình. Tình mẹ là thiêng liêng và không gì có thể thay thế được.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Người bộc lộ cảm xúc là nhân vật “tôi” (tác giả). Đó là cuộc gặp gỡ giữa “tôi” và một bà mẹ nông dân nghèo ở ven đồng chiêm.

Câu 3.
Biện pháp tu từ: So sánh (hơi ấm của rơm hơn nhiều chăn đệm).
Tác dụng: Làm nổi bật sự ấm áp, nghĩa tình của ổ rơm và tấm lòng của bà mẹ, dù nghèo nhưng rất chân thành và giàu tình cảm.

Câu 4.
Hình ảnh “ổ rơm” vừa là hình ảnh thực (nơi tác giả nằm ngủ), vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho sự ấm áp, tình người giản dị, chân thành của người nông dân.

Câu 5.
Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là ca ngợi tình người ấm áp, giản dị của người nông dân nghèo.

Câu 6
Bài thơ “Hơi ấm ổ rơm” đem đến cho em nhiều cảm xúc sâu sắc. Hình ảnh bà mẹ nghèo tuy nhà chật, chăn chiếu thiếu thốn nhưng vẫn ân cần đón tiếp và lót ổ rơm cho khách ngủ khiến em rất cảm động. Qua đó, ta thấy được tấm lòng chân thành và giàu tình người của người nông dân. Hơi ấm của ổ rơm không chỉ là hơi ấm của rơm rạ mà còn là hơi ấm của tình người. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, họ vẫn luôn sẵn sàng sẻ chia với người khác. Bài thơ giúp em thêm trân trọng tình người giản dị trong cuộc sống.