Câu 1.
Bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Câu 2.

• Trợ từ: kìa
• Từ tượng hình: cheo leo

Câu 3.

• Các từ ngữ thể hiện thái độ của nữ sĩ: ghé mắt, trông ngang, kìa, đứng cheo leo, há bấy nhiêu.
• Nhận xét: Thái độ của Hồ Xuân Hương là khinh bỉ, mỉa mai, châm biếm sâu cay đối với Sầm Nghi Đống – một tướng giặc thất bại nhưng vẫn được lập đền thờ, đồng thời thể hiện niềm tự hào dân tộc.

Câu 4.

• Biện pháp tu từ:
• • Đảo ngữ (“ghé mắt trông ngang”)
  • Từ tượng hình (“cheo leo”)
  • Giọng điệu mỉa mai
• Tác dụng: Làm nổi bật tư thế nhìn nghiêng, nhìn khinh của tác giả; hình ảnh ngôi đền “cheo leo” gợi sự nhỏ bé, chênh vênh, qua đó chế giễu sự tôn vinh vô nghĩa dành cho kẻ bại trận.

Câu 5.
Qua bài thơ, tác giả gửi gắm thông điệp phê phán việc tôn vinh kẻ xâm lược thất bại, đồng thời khẳng định lòng tự tôn dân tộc, tinh thần yêu nước và bộc lộ khát vọng bình đẳng giới, đề cao bản lĩnh, tài năng con người không phụ thuộc giới tính

Câu 1. (2,0 điểm)

Đoạn văn phân tích nội dung bài thơ “Đề đền Sầm Nghi Đống” (khoảng 150 chữ)

Bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống của Hồ Xuân Hương thể hiện rõ thái độ khinh bỉ, châm biếm sâu sắc của nữ sĩ đối với tên tướng giặc bại trận. Chỉ bằng bốn câu thơ ngắn gọn, tác giả đã phơi bày sự phi lý khi một kẻ xâm lược thất bại lại được lập đền thờ. Hình ảnh “ghé mắt trông ngang”, “đứng cheo leo” không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn gợi tư thế nhìn khinh, coi thường của tác giả. Câu hỏi tu từ ở hai câu cuối mang giọng điệu mỉa mai, chế giễu, cho thấy Sầm Nghi Đống thực chất chẳng có gì xứng đáng với danh xưng “anh hùng”. Qua đó, bài thơ bộc lộ lòng tự hào dân tộc trước chiến thắng của nghĩa quân Tây Sơn, đồng thời thể hiện cá tính mạnh mẽ, tinh thần phản kháng và tư tưởng tiến bộ của Hồ Xuân Hương.

Câu 2. (4,0 điểm)

Bài văn nghị luận về trách nhiệm của mỗi người trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước (khoảng 400 chữ)

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản hùng ca được viết nên bằng mồ hôi, xương máu và ý chí quật cường của biết bao thế hệ. Từ truyền thống ấy, mỗi người hôm nay cần ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước – không chỉ khi đất nước lâm nguy mà cả trong cuộc sống hòa bình.

Trách nhiệm xây dựng đất nước trước hết thể hiện ở việc sống và làm việc có ích. Mỗi người cần không ngừng học tập, lao động sáng tạo, rèn luyện đạo đức để góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sự phát triển của xã hội. Đối với học sinh, sinh viên, trách nhiệm ấy chính là chăm chỉ học tập, trau dồi tri thức, kỹ năng, chuẩn bị hành trang vững vàng cho tương lai. Đối với người lao động, đó là tinh thần tận tụy, trung thực, cống hiến hết mình trong công việc.

Bên cạnh xây dựng, bảo vệ đất nước cũng là nhiệm vụ thiêng liêng của mỗi công dân. Trong thời bình, bảo vệ Tổ quốc không chỉ là cầm súng ra chiến trường mà còn là giữ gìn chủ quyền văn hóa, bảo vệ môi trường, tuân thủ pháp luật, đấu tranh với cái xấu, cái ác. Trước những thông tin sai lệch, xuyên tạc, mỗi người cần tỉnh táo, có trách nhiệm trong phát ngôn và hành động, đặc biệt trên không gian mạng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn một số người sống thờ ơ, vô trách nhiệm, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi nghĩa vụ đối với cộng đồng và đất nước. Lối sống ấy cần được phê phán và thay đổi.

Xây dựng và bảo vệ đất nước không phải là điều gì quá lớn lao, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực. Khi mỗi người biết sống có trách nhiệm, đất nước sẽ ngày càng vững mạnh. Đó cũng là cách tốt nhất để thể hiện lòng yêu nước trong thời đại hôm nay

Dưới đây là bài văn nghị luận hoàn chỉnh, phù hợp mức THCS–THPT, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc:

Trong xã hội hiện đại, giới trẻ được xem là lực lượng xung kích, là chủ nhân tương lai của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những bạn trẻ sống tích cực, có lý tưởng và hoài bão, vẫn còn một bộ phận giới trẻ đang mang lối sống vô trách nhiệm, gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại cho bản thân và xã hội.

Lối sống vô trách nhiệm thể hiện ở việc thờ ơ với việc học tập, lao động, sống buông thả, chỉ biết hưởng thụ, ngại khó, ngại khổ. Nhiều bạn trẻ thiếu ý thức rèn luyện bản thân, sống dựa dẫm vào gia đình, đổ lỗi cho hoàn cảnh khi thất bại. Có người còn vi phạm pháp luật, vô cảm trước những vấn đề của cộng đồng, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà không nghĩ đến hậu quả lâu dài.

Nguyên nhân của lối sống ấy xuất phát từ sự nuông chiều của gia đình, từ tác động tiêu cực của mạng xã hội, lối sống thực dụng, chạy theo vật chất và hào nhoáng bề ngoài. Bên cạnh đó, bản thân người trẻ thiếu bản lĩnh, thiếu mục tiêu sống rõ ràng, dễ bị cuốn theo trào lưu mà không có sự chọn lọc.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, người trẻ sẽ đánh mất tương lai, đánh mất niềm tin của gia đình và xã hội, trở thành gánh nặng cho cộng đồng. Đối với xã hội, sự vô trách nhiệm ấy làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Trước thực trạng đó, mỗi bạn trẻ cần tự nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của bản thân. Cần sống có mục tiêu, lý tưởng, không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức và kỹ năng sống. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục, định hướng đúng đắn, tạo môi trường lành mạnh để người trẻ phát triển toàn diện. Đồng thời, xã hội cần tôn vinh những tấm gương sống đẹp, sống có trách nhiệm để lan tỏa giá trị tích cực.

Tuổi trẻ chỉ đến một lần trong đời. Sống vô trách nhiệm là tự đánh mất cơ hội khẳng định bản thân. Mỗi người trẻ hãy biết sống có trách nhiệm với chính mình, với gia đình và với đất nước, để tuổi trẻ không trôi qua trong vô nghĩa mà trở thành quãng đời đáng tự hào và cống hiến.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.
Đối tượng trào phúng là chính tác giả – hình ảnh một nhà nho, kẻ sĩ bất lực, lỡ thời, đồng thời gián tiếp phê phán lớp người khoa bảng hư danh, vô dụng trong xã hội đương thời.

Câu 3.

• “Làng nhàng” có nghĩa là tầm thường, không nổi bật, không ra gì.
• Từ này thể hiện thái độ tự giễu, chán chường, mỉa mai bản thân, đồng thời bộc lộ nỗi buồn về cuộc đời vô vị, không có giá trị thực.

Câu 4.

• Nghệ thuật trào phúng: ẩn dụ, nói quá, hình ảnh dân gian (“cờ”, “bạc”) kết hợp lối nói mỉa mai.
• Tác dụng: châm biếm sâu cay sự thất bại, bất tài, bỏ cuộc giữa chừng, làm nổi bật tình cảnh bế tắc và sự tự ý thức đau đớn của nhân vật trữ tình.

Câu 5.
Hai câu thơ thể hiện tâm trạng tự giễu xen lẫn cay đắng: tác giả thấy mình không xứng với danh vị, công danh (bia đá, bảng vàng), từ đó bộc lộ nỗi xấu hổ, ngán ngẩm trước hư danh và thực trạng bản thân.

Câu 6.
Từ thông điệp bài thơ, giới trẻ ngày nay cần:

• Sống có lý tưởng, trách nhiệm, không chạy theo hư danh.
• Học tập nghiêm túc, rèn luyện năng lực thực chất, dám dấn thân cống hiến.
• Chủ động tham gia xây dựng quê hương, đất nước bằng hành động cụ thể, tránh lối sống thụ động, vô nghĩa.

Dưới đây là phần gợi ý trả lời cho các câu hỏi:

Câu 1. Bài thơ “Cảnh ngày hè” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (thất ngôn xen lục ngôn biến thể).
→ Cụ thể, bài có 8 câu, mỗi câu chủ yếu 7 tiếng, riêng câu đầu 6 tiếng (“Rồi hóng mát thuở ngày trường”).

Câu 2. Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến trong bốn dòng thơ đầu là:

• Cây hoè xanh tươi tán rợp,
• Cây thạch lựu đỏ rực ngoài hiên,
• Hoa sen hồng trong ao tỏa hương thơm.
  → Tất cả gợi nên bức tranh mùa hè rực rỡ, sống động và đầy sức sống.

Câu 3.
Biện pháp đảo ngữ trong hai câu thơ:

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”

→ Cụm từ chỉ âm thanh (“Lao xao”, “Dắng dỏi”) được đảo lên đầu câu, nhấn mạnh sự sôi động, náo nức, rộn rã của cảnh vật và cuộc sống con người trong buổi chiều hè.
→ Qua đó, bức tranh ngày hè trở nên sinh động, tràn đầy sức sống.

Câu 4.
Hai dòng thơ cuối thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân và ước nguyện cho dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nguyễn Trãi.
→ Ông mong “dân giàu đủ khắp đòi phương”, thể hiện lý tưởng nhân nghĩa, luôn đặt hạnh phúc của nhân dân lên hàng đầu.

Câu 5.
Chủ đề: Bài thơ thể hiện niềm vui, sự hòa hợp của nhà thơ với thiên nhiên ngày hè và tấm lòng yêu dân, lo cho dân của Nguyễn Trãi.
→ Căn cứ: các hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, tiếng ve, chợ cá náo nức (thể hiện niềm vui, sự yêu đời) và hai câu cuối nói về ước nguyện “dân giàu đủ”.

Câu 6. (Đoạn văn khoảng 5–7 dòng)

Từ niềm vui giản dị mà Nguyễn Trãi tìm thấy trong thiên nhiên ngày hè, em học được rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều rất bình dị quanh ta: màu xanh của cây lá, tiếng ve ngân, hay nụ cười của con người lao động. Giữa cuộc sống hiện đại bận rộn, chúng ta cần giữ tinh thần lạc quan, biết trân trọng và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống thường ngày. Chính thái độ sống tích cực ấy giúp ta thêm yêu đời, yêu người và biết hướng tới những giá trị tốt đẹp hơn.