Câu 1.

Bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống của Hồ Xuân Hương là một tác phẩm trào phúng ngắn gọn mà sâu sắc, thể hiện rõ thái độ khinh bỉ kẻ xâm lược và niềm tự hào dân tộc. Hai câu đầu miêu tả cảnh ngôi đền thờ Sầm Nghi Đống với cái nhìn “ghé mắt trông ngang”, gợi thái độ thờ ơ, coi thường. Hình ảnh ngôi đền “đứng cheo leo” vừa tả thực vừa mang ý nghĩa ẩn dụ, cho thấy sự lẻ loi, thấp kém và nhục nhã của kẻ bại trận. Hai câu sau là lời mỉa mai sâu cay: nếu Sầm Nghi Đống có đổi phận làm trai anh hùng thì cũng chẳng thể làm nên sự nghiệp lớn. Qua bài thơ, Hồ Xuân Hương không chỉ chế giễu kẻ xâm lược thất bại mà còn khẳng định khí phách dân tộc và tôn vinh chiến thắng vẻ vang của nhân dân ta.

---

Câu 2.

Xây dựng và bảo vệ đất nước là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay vị trí xã hội. Đất nước không chỉ được tạo nên bởi lãnh thổ và lịch sử mà còn bởi ý thức, hành động của con người trong từng giai đoạn phát triển.

Trước hết, mỗi người cần có lòng yêu nước đúng đắn, thể hiện qua việc trân trọng lịch sử, tự hào về truyền thống dân tộc và biết ơn những thế hệ đi trước đã hy sinh vì độc lập, tự do. Lòng yêu nước không chỉ nằm ở lời nói mà còn phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Câu 1.

Bài Đề đền Sầm Nghi Đống được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Câu 2.

Trợ từ: kìa

Từ tượng hình: cheo leo

Câu 3.

Các từ ngữ thể hiện thái độ của nữ sĩ: ghé mắt, trông ngang, kìa, đứng cheo leo.

Nhận xét: Thái độ của Hồ Xuân Hương là khinh bỉ, mỉa mai, châm biếm sâu cay, coi thường kẻ bại tướng, đồng thời thể hiện niềm tự hào dân tộc.

Câu 4.

Biện pháp tu từ: ẩn dụ kết hợp với từ tượng hình.

Tác dụng: Hình ảnh “đứng cheo leo” vừa tả vị trí ngôi đền, vừa ẩn dụ cho sự thấp kém, cô độc, nhục nhã của Sầm Nghi Đống, làm nổi bật giọng điệu châm biếm, đả kích.

Câu 5.

Thông điệp của bài thơ:

Lên án, chế giễu kẻ xâm lược thất bại, dù được thờ phụng vẫn không thể che giấu sự hèn kém.

Khẳng định niềm tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước và ý thức về giá trị chân chính của anh hùng.

Dưới xã hội hiện đại ngày nay, bên cạnh rất nhiều bạn trẻ sống có lý tưởng, có ước mơ và trách nhiệm, vẫn còn nhiều bạn trẻ lựa chọn lối sống vô trách nhiệm, gây ra nhiều hậu quả đáng lo ngại cho bản thân, gia đình và xã hội. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Lối sống vô trách nhiệm của một số bạn trẻ thể hiện ở thái độ thờ ơ với học tập và lao động, sống buông thả, chỉ quan tâm đến hưởng thụ cá nhân mà không nghĩ đến tương lai lâu dài. Nhiều bạn thiếu ý thức chấp hành pháp luật, dễ bị cuốn theo trào lưu xấu trên mạng xã hội, hành động bốc đồng, thiếu suy nghĩ. Có người sẵn sàng đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác thay vì tự nhìn lại bản thân và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một số bạn trẻ thiếu sự định hướng đúng đắn từ gia đình; cha mẹ nuông chiều hoặc buông lỏng quản lý. Bên cạnh đó, ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội, lối sống thực dụng, đề cao vật chất cũng khiến nhiều bạn dễ mất phương hướng. Quan trọng hơn, bản thân người trẻ chưa ý thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình đối với gia đình và xã hội.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là rất nghiêm trọng. Trước hết, người trẻ đánh mất cơ hội học tập, rèn luyện, tự làm nghèo tương lai của chính mình. Xa hơn, sự vô trách nhiệm có thể làm rạn nứt tình cảm gia đình, gây mất trật tự xã hội và cản trở sự phát triển chung của đất nước.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi bạn trẻ cần tự giác rèn luyện ý thức trách nhiệm từ những việc nhỏ nhất: học tập nghiêm túc, sống trung thực, biết suy nghĩ trước khi hành động và dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp giáo dục, định hướng lối sống lành mạnh, tạo môi trường tích cực để người trẻ phát triển toàn diện.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ là vấn đề đáng lo ngại nhưng hoàn toàn có thể thay đổi nếu mỗi người biết tự nhìn lại mình. Sống có trách nhiệm không chỉ giúp người trẻ trưởng thành mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tốt đẹp hơn.

Câu 1.

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Đối tượng trào phúng trong bài thơ là chính tác giả (Nguyễn Khuyến) – một con người tự ý thức, tự giễu mình.

Câu 3.

“Làng nhàng” có nghĩa là tầm thường, không nổi bật, không ra gì.

Từ này thể hiện thái độ tự trào, tự chê bai, pha chút chán chường và khiêm nhường của tác giả đối với bản thân.

Câu 4.

Nghệ thuật trào phúng: ẩn dụ + phóng đại + đối lập tình huống (cờ chưa tàn đã hết nước, bạc chưa hết canh đã bỏ chạy).

Tác dụng: châm biếm sự bất lực, thất bại sớm, làm nổi bật tâm trạng bế tắc, bất lực của tác giả trước cuộc đời.

Câu 5.

Hai câu thơ thể hiện tâm trạng tự giễu, tự ngán ngẩm bản thân, nhưng cũng pha chút an ủi, mỉa mai: tuy tự thấy mình chẳng ra gì, nhưng vẫn có danh tiếng, vẫn được đời ghi nhận → nụ cười chua chát mà sâu sắc.

Câu 6.

Từ thông điệp bài thơ, giới trẻ ngày nay cần:

Sống có lý tưởng, không tự mãn hay buông xuôi

Không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức và năng lực

Chủ động cống hiến bằng hành động thiết thực, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng tốt đẹp hơn.

Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập trường, thì nhà trường cho đi tham quan Lăng Bác. Nhận được tin đó, học sinh đứa nào cũng náo nức mong chờ ngày trở về thủ đô, để đến lăng thăm Bác và báo cáo với Bác. Thế là cái ngày ấy cũng đã cận kề. 

Hôm ấy, tôi dậy lúc sáng tinh mơ và cũng không còn phải đợi mẹ đánh thức như mọi khi, nhưng vẫn có một cảm giác thật lạ thôi thúc làm tôi tự nhắc bản thân: hãy nhanh chóng! Khi đi ra cửa, bầu trời của buổi sớm mùa hè dường như được nâng cao hơn và trong xanh vòi vọi. Một luồng gió mát ở trên cao phả xuống kèm theo hương cau thoang thoảng. Những chú chim non hát to chào mừng buổi sáng. Tôi xuất hiện mặc chiếc quần áo đồng phục của nhà trường. Tôi múa chân ba chân sáo. Bố ôm con trìu mến rồi dặn dò tôi nhiều điều. Lúc ấy con rất mong muốn lao ngay vào trường. Đồng hành với con suốt chuyến du lịch sẽ là mẹ nhưng hôm ấy bố rất bận rộn. Các bạn khác bạn lúc nào cũng có bố hoặc mẹ theo đến cùng. Chúng tôi cười như thể chưa từng thấy hạnh phúc hơn thế này. Những thầy và cô giáo của tôi hôm nay cũng xinh đẹp lạ kỳ. Các cô giáo thướt tha bên tà áo dài dân tộc. Các thầy bảnh bao với bộ áo trắng sơ cua thắt cà vạt. Đúng 6 giờ đoàn xe đã xuất phát thẳng hướng về thủ đô yêu dấu! Con đường với chúng tôi hết sức quen thuộc. Du khách ngước trông đầu ra ngoài cửa kính sẽ thấy các con phố đẹp và nhiều ngôi nhà cao lên ngút tầm mắt. Anh hướng dẫn viên bắt nhịp để du khách hát lên các khúc ca về Bác Hồ kính yêu. Cũng lời ca đó ở trường chúng ta không thể hiện nhưng hôm nay lại cảm thấy mình đẹp lên, dịu dàng và sâu lắng hơn. Con đường tưởng xa xôi nay đã thành gần. Chả mấy chốc chúng ta đã vào khu vực lăng Bác. Hiện ra trước mắt tôi là một không gian bao la rộng rãi ngay trong lòng thủ đô. Tôi hồi hộp, tim cũng nhịp nhiều hơn và hào hứng đợi chờ. Chúng tôi xếp theo hàng lối trong biển người đang chờ vào lăng viếng Bác. Đường đi bộ vào Lăng Bác tương đối xa, trời rất nắng nóng nhưng cho dù có đứng chờ nhiều đến mấy thì ai cũng trật tự và bình tĩnh. Nơi tôi hiểu rằng tôi cũng như nhiều bạn của mình lúc này đây đang rất vinh dự khi được là một người đại diện ưu tú nhất cho các bạn học sinh toàn trường đến đây để tưởng nhớ và bày tỏ lòng kính trọng với Bác. Giữa Quảng trường Ba Đình lịch sử, Lăng Bác uy nghiêm mà thân thiện. Phía trước Lăng là một hàng chữ "Chủ tịch Hồ Chí Minh". Bên thềm lăng là hai cây thị lớn đang trổ hoa vàng ươm, các bình hoa sặc sỡ sắc màu cùng hương thơm phảng phất thoang thoảng theo chiều gió càng làm cho không gian nơi này trở nên bình yên và thanh khiết. Tôi nhớ mãi bài học của mình". Hoa nơi nào trên mọi miền đất nước đến đây hội tụ nở chồi rồi tỏa ngát hương thơm. Ngay thềm lăng mười tám hàng vạn tuế đại diện như một đoàn quân đang đứng nghiêm trang". Tôi thầm đếm số 1,2,3. Cũng giống như lời nhà văn kể thì mỗi cây nơi lăng bác lại có lịch sử của riêng, nó đại diện cho mỗi vùng đất và từng miền quê, nó là kết tinh tình yêu của những con người trên toàn mảnh đất hình chữ "S" thân thương này. Qua một chặng đường xa, cuối cùng đoàn đã đặt chân vào Lăng Bác. Không khí trong Lăng yên bình, thanh tịnh và tôn nghiêm. Dòng người chầm chậm đi, mắt hướng về nơi Bác đang an nghỉ. Bác ở đấy, bình yên trong giấc ngủ và nét mặt rạng ngời. Tim tôi như thắt chặt từng bước chân như cố gắng giữ lâu lại mong có thể trông thấy Bác nhiều hơn. Hàng người cứ bước đi chầm chậm, thong thả. Có lẽ tuy là mỗi con người khác nhau đến từ các vùng miền của đất nước khác nhau nhưng họ cùng chung một cảm xúc như nhau, đó là lòng thành kính, niềm xúc động và bùi ngùi không thể tả. Rời ngoài Lăng, mấy anh chị hướng dẫn viên đưa đoàn vào thăm Phủ Chủ tịch, nhà, ao có cá Bác Hồ, nhà Bảo tàng để nhìn thấy tất cả các dụng cụ sinh hoạt của Bác như: đôi dép cao su, cây gậy tre, cái mũ cối, bộ quần áo vải sờn, chiếc giường Bác ngủ, chiếc bàn ăn, chiếc ghế Bác ngồi và được xem lại từng đoạn phim tư liệu quý giá về cuộc đời của Bác. Tất cả đều vẫn vẹn nguyên hiển hiện trước mắt chúng tôi như thể Bác cũng đang ở đó. Tự nhiên tôi thấy trong lòng đang tuôn trào một cảm giác rất lạ lùng: vừa khâm phục, vừa nhớ nhung lại vừa tiếc thương, cũng giống y như là một cái cảm giác khi tôi đứng bên ngôi mộ của ông nội mình lúc bố dẫn mẹ tới thắp hương tại mộ ông. Mắt mẹ bỗng dưng ướt lệ. Tiểu học cố gắng kìm không để giọt nước mắt lăn dài. Tôi chợt nghĩ đến câu chuyện bà đã nói: Năm 1969, khi hay tin Bác Hồ ra đi vĩnh viễn, dưới trời mưa xối xả, cả triệu người dầm mưa đưa tiễn Bác, nước mắt của con người trộn với nước mắt của đất trời thương tiếc Người mãi mãi. Xế chiều, đoàn xe lại rời Hà Nội, chia tay Thủ đô nơi có Bác luôn đi theo mỗi bước chân của thầy và trò. Dịp trở lại Hà Nội trong tâm trạng bồi hồi cảm động nhưng các thành viên tham gia đoàn đều có một niềm vui lớn, vì phải thừa nhận rằng chuyến đi viếng Lăng Bác của đoàn thực sự là một trải nghiệm hết sức bổ ích và quý giá. Tôi tự thề với lòng bản thân là sẽ phấn đấu học cho giỏi để qua năm mình còn trở về thủ đô và vẫn có thể đến Lăng thăm Bác. 

Nhớ đến Bác, lại thấy thấm lời dặn năm xưa của Người: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hơn không. Dân tộc Việt Nam có đủ vinh quang sánh vai với những cường quốc năm châu hay không, cũng là do một phần lớn vào công học của chúng cháu".

Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập trường, thì nhà trường cho đi tham quan Lăng Bác. Nhận được tin đó, học sinh đứa nào cũng náo nức mong chờ ngày trở về thủ đô, để đến lăng thăm Bác và báo cáo với Bác. Thế là cái ngày ấy cũng đã cận kề. 

Hôm ấy, tôi dậy lúc sáng tinh mơ và cũng không còn phải đợi mẹ đánh thức như mọi khi, nhưng vẫn có một cảm giác thật lạ thôi thúc làm tôi tự nhắc bản thân: hãy nhanh chóng! Khi đi ra cửa, bầu trời của buổi sớm mùa hè dường như được nâng cao hơn và trong xanh vòi vọi. Một luồng gió mát ở trên cao phả xuống kèm theo hương cau thoang thoảng. Những chú chim non hát to chào mừng buổi sáng. Tôi xuất hiện mặc chiếc quần áo đồng phục của nhà trường. Tôi múa chân ba chân sáo. Bố ôm con trìu mến rồi dặn dò tôi nhiều điều. Lúc ấy con rất mong muốn lao ngay vào trường. Đồng hành với con suốt chuyến du lịch sẽ là mẹ nhưng hôm ấy bố rất bận rộn. Các bạn khác bạn lúc nào cũng có bố hoặc mẹ theo đến cùng. Chúng tôi cười như thể chưa từng thấy hạnh phúc hơn thế này. Những thầy và cô giáo của tôi hôm nay cũng xinh đẹp lạ kỳ. Các cô giáo thướt tha bên tà áo dài dân tộc. Các thầy bảnh bao với bộ áo trắng sơ cua thắt cà vạt. Đúng 6 giờ đoàn xe đã xuất phát thẳng hướng về thủ đô yêu dấu! Con đường với chúng tôi hết sức quen thuộc. Du khách ngước trông đầu ra ngoài cửa kính sẽ thấy các con phố đẹp và nhiều ngôi nhà cao lên ngút tầm mắt. Anh hướng dẫn viên bắt nhịp để du khách hát lên các khúc ca về Bác Hồ kính yêu. Cũng lời ca đó ở trường chúng ta không thể hiện nhưng hôm nay lại cảm thấy mình đẹp lên, dịu dàng và sâu lắng hơn. Con đường tưởng xa xôi nay đã thành gần. Chả mấy chốc chúng ta đã vào khu vực lăng Bác. Hiện ra trước mắt tôi là một không gian bao la rộng rãi ngay trong lòng thủ đô. Tôi hồi hộp, tim cũng nhịp nhiều hơn và hào hứng đợi chờ. Chúng tôi xếp theo hàng lối trong biển người đang chờ vào lăng viếng Bác. Đường đi bộ vào Lăng Bác tương đối xa, trời rất nắng nóng nhưng cho dù có đứng chờ nhiều đến mấy thì ai cũng trật tự và bình tĩnh. Nơi tôi hiểu rằng tôi cũng như nhiều bạn của mình lúc này đây đang rất vinh dự khi được là một người đại diện ưu tú nhất cho các bạn học sinh toàn trường đến đây để tưởng nhớ và bày tỏ lòng kính trọng với Bác. Giữa Quảng trường Ba Đình lịch sử, Lăng Bác uy nghiêm mà thân thiện. Phía trước Lăng là một hàng chữ "Chủ tịch Hồ Chí Minh". Bên thềm lăng là hai cây thị lớn đang trổ hoa vàng ươm, các bình hoa sặc sỡ sắc màu cùng hương thơm phảng phất thoang thoảng theo chiều gió càng làm cho không gian nơi này trở nên bình yên và thanh khiết. Tôi nhớ mãi bài học của mình". Hoa nơi nào trên mọi miền đất nước đến đây hội tụ nở chồi rồi tỏa ngát hương thơm. Ngay thềm lăng mười tám hàng vạn tuế đại diện như một đoàn quân đang đứng nghiêm trang". Tôi thầm đếm số 1,2,3. Cũng giống như lời nhà văn kể thì mỗi cây nơi lăng bác lại có lịch sử của riêng, nó đại diện cho mỗi vùng đất và từng miền quê, nó là kết tinh tình yêu của những con người trên toàn mảnh đất hình chữ "S" thân thương này. Qua một chặng đường xa, cuối cùng đoàn đã đặt chân vào Lăng Bác. Không khí trong Lăng yên bình, thanh tịnh và tôn nghiêm. Dòng người chầm chậm đi, mắt hướng về nơi Bác đang an nghỉ. Bác ở đấy, bình yên trong giấc ngủ và nét mặt rạng ngời. Tim tôi như thắt chặt từng bước chân như cố gắng giữ lâu lại mong có thể trông thấy Bác nhiều hơn. Hàng người cứ bước đi chầm chậm, thong thả. Có lẽ tuy là mỗi con người khác nhau đến từ các vùng miền của đất nước khác nhau nhưng họ cùng chung một cảm xúc như nhau, đó là lòng thành kính, niềm xúc động và bùi ngùi không thể tả. Rời ngoài Lăng, mấy anh chị hướng dẫn viên đưa đoàn vào thăm Phủ Chủ tịch, nhà, ao có cá Bác Hồ, nhà Bảo tàng để nhìn thấy tất cả các dụng cụ sinh hoạt của Bác như: đôi dép cao su, cây gậy tre, cái mũ cối, bộ quần áo vải sờn, chiếc giường Bác ngủ, chiếc bàn ăn, chiếc ghế Bác ngồi và được xem lại từng đoạn phim tư liệu quý giá về cuộc đời của Bác. Tất cả đều vẫn vẹn nguyên hiển hiện trước mắt chúng tôi như thể Bác cũng đang ở đó. Tự nhiên tôi thấy trong lòng đang tuôn trào một cảm giác rất lạ lùng: vừa khâm phục, vừa nhớ nhung lại vừa tiếc thương, cũng giống y như là một cái cảm giác khi tôi đứng bên ngôi mộ của ông nội mình lúc bố dẫn mẹ tới thắp hương tại mộ ông. Mắt mẹ bỗng dưng ướt lệ. Tiểu học cố gắng kìm không để giọt nước mắt lăn dài. Tôi chợt nghĩ đến câu chuyện bà đã nói: Năm 1969, khi hay tin Bác Hồ ra đi vĩnh viễn, dưới trời mưa xối xả, cả triệu người dầm mưa đưa tiễn Bác, nước mắt của con người trộn với nước mắt của đất trời thương tiếc Người mãi mãi. Xế chiều, đoàn xe lại rời Hà Nội, chia tay Thủ đô nơi có Bác luôn đi theo mỗi bước chân của thầy và trò. Dịp trở lại Hà Nội trong tâm trạng bồi hồi cảm động nhưng các thành viên tham gia đoàn đều có một niềm vui lớn, vì phải thừa nhận rằng chuyến đi viếng Lăng Bác của đoàn thực sự là một trải nghiệm hết sức bổ ích và quý giá. Tôi tự thề với lòng bản thân là sẽ phấn đấu học cho giỏi để qua năm mình còn trở về thủ đô và vẫn có thể đến Lăng thăm Bác. 

Nhớ đến Bác, lại thấy thấm lời dặn năm xưa của Người: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hơn không. Dân tộc Việt Nam có đủ vinh quang sánh vai với những cường quốc năm châu hay không, cũng là do một phần lớn vào công học của chúng cháu".