Câu 1

Bài thơ “Đề đền Sầm Nghi Đống” của Hồ Xuân Hương là một tác phẩm đặc sắc thể hiện rõ tinh thần yêu nước và thái độ phê phán mạnh mẽ của nữ sĩ. Qua việc đề thơ trước đền thờ tướng giặc Sầm Nghi Đống – kẻ từng xâm lược nước ta nhưng lại được lập đền thờ – Hồ Xuân Hương đã bộc lộ sự bất bình, mỉa mai sâu cay. Hình ảnh ngôi đền hoang lạnh, cỏ cây rêu phủ gợi lên sự tàn lụi, vô nghĩa của một kẻ bại trận. Giọng thơ châm biếm, sắc sảo đã vạch trần sự phi lý của việc tôn thờ quân xâm lược, đồng thời khẳng định lòng tự tôn dân tộc. Qua đó, bài thơ không chỉ là tiếng cười trào phúng mà còn là lời cảnh tỉnh về lịch sử, thể hiện khí phách và bản lĩnh của người phụ nữ tài hoa, yêu nước.

Câu 2

Từ nội dung văn bản “Đề đền Sầm Nghi Đống”, người đọc không chỉ cảm nhận được giọng thơ trào phúng, sắc sảo mà còn thấy rõ tinh thần yêu nước và lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Bài thơ đặt ra một vấn đề có ý nghĩa lâu dài: trước lịch sử và vận mệnh của đất nước, mỗi con người cần có thái độ đúng đắn và trách nhiệm rõ ràng. Trong bối cảnh hôm nay, khi đất nước đã hòa bình nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức, trách nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lại càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trước hết, xây dựng đất nước là trách nhiệm chung của mọi công dân, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay vị trí xã hội. Trách nhiệm ấy trước tiên thể hiện ở ý thức học tập và lao động. Học tập nghiêm túc để tích lũy tri thức, rèn luyện kĩ năng chính là cách thiết thực nhất để thế hệ trẻ chuẩn bị hành trang góp phần phát triển đất nước. Lao động chăm chỉ, sáng tạo không chỉ giúp mỗi cá nhân ổn định cuộc sống mà còn tạo ra của cải vật chất, thúc đẩy kinh tế – xã hội phát triển. Một đất nước chỉ có thể vững mạnh khi mỗi con người đều sống có mục đích, có ích và không ngừng nỗ lực hoàn thiện bản thân.

Bên cạnh đó, bảo vệ đất nước không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng vũ trang mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Trong thời bình, bảo vệ Tổ quốc được thể hiện ở việc giữ gìn độc lập, chủ quyền, bảo vệ các giá trị văn hóa – lịch sử và hình ảnh dân tộc. Mỗi người cần có thái độ trân trọng quá khứ, biết phân biệt đúng – sai, chính – tà, không thờ ơ hay dung túng cho những hành động xuyên tạc lịch sử, xúc phạm danh dự quốc gia. Việc sống và hành xử đúng pháp luật, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, bảo vệ môi trường sống cũng chính là đang góp phần bảo vệ đất nước từ những điều gần gũi nhất.

Đặc biệt, trong thời đại hội nhập và công nghệ phát triển mạnh mẽ, trách nhiệm công dân còn thể hiện qua cách ứng xử trên không gian mạng. Mỗi người cần tỉnh táo trước thông tin xấu độc, không chia sẻ những nội dung sai lệch, gây chia rẽ hay làm tổn hại đến lợi ích quốc gia. Một lời nói thiếu suy nghĩ, một hành động vô trách nhiệm cũng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, ý thức cá nhân gắn liền với trách nhiệm cộng đồng là điều mỗi người cần luôn ghi nhớ.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít người sống thờ ơ, ích kỉ, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi nghĩa vụ với đất nước. Những biểu hiện như lười học, lười làm, vi phạm pháp luật, thiếu ý thức khi tham gia các hoạt động chung đều là những hành vi đi ngược lại trách nhiệm công dân. Điều đó đặt ra yêu cầu mỗi người cần tự nhìn lại bản thân, điều chỉnh suy nghĩ và hành động để sống có trách nhiệm hơn.

Tóm lại, xây dựng và bảo vệ đất nước không phải là điều gì to lớn, xa vời mà bắt đầu từ chính ý thức, thái độ và việc làm hằng ngày của mỗi người. Khi mỗi cá nhân biết sống đúng, sống đẹp, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, đất nước sẽ ngày càng phát triển bền vững. Đó cũng chính là cách thiết thực nhất để thể hiện lòng yêu nước trong cuộc sống hôm nay.

Câu 1

Văn bản kể về câu chuyện châm biếm thói giả dối của viên quan chỉ biết luồn cúi cấp trên và hách dịch với dân thường.

Câu 2

Từ “hách dịch” có nghĩa là thái độ hống hách, coi thường người khác, tỏ ra quyền uy và thích bắt nạt người yếu thế.

Câu 3

Câu nói của người thợ may thực chất mang ý châm biếm viên quan. Người thợ không thật sự hỏi để may áo cho vừa mà muốn mượn chuyện may áo để chỉ ra bộ mặt hai chiều của ông quan này: khi gặp cấp trên thì khom lưng, nhún nhường; còn khi gặp dân thì hống hách, coi thường. Cách nói khéo léo ấy vừa tế nhị vừa sắc bén, vạch trần sự đạo đức giả của viên quan nhưng vẫn giữ được phép tôn trọng bề ngoài.

Câu 4

Câu chuyện phê phán kiểu người nắm quyền lực nhưng thiếu đạo đức, sống giả tạo, đối xử không công bằng, luôn tìm cách nịnh bợ cấp trên và thô bạo với người dân. Đây là lớp người quan lại tha hóa, làm xấu đi bộ mặt xã hội.

Câu 5

Qua câu chuyện, ta có thể rút ra nhiều thông điệp có giá trị trong cuộc sống. Trước hết, mỗi người cần sống trung thực, thẳng thắn, không nên hành xử hai mặt hay thay đổi thái độ tùy theo địa vị của người khác. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, việc tôn trọng mọi người, đặc biệt là những người yếu thế, là điều cần thiết để giữ gìn nhân phẩm của chính mình. Câu chuyện cũng nhắc nhở rằng quyền lực đi kèm trách nhiệm; người có chức quyền phải biết dùng nó để giúp dân, chứ không được ức hiếp hay lợi dụng. Ngoài ra, chúng ta cần biết phê phán những hành vi giả dối, bất công để xây dựng một xã hội trong sạch và công bằng. Khi mỗi người đều biết cư xử tử tế, cuộc sống sẽ trở nên nhân văn và tốt đẹp hơn.

Dưới đây là bài văn nghị luận dài vừa (tầm 3 trang giấy thi), lập luận rõ ràng, văn phong phù hợp học sinh, không quá lan man:

Trong xã hội hiện đại, giới trẻ được xem là lực lượng xung kích, là chủ nhân tương lai của đất nước. Tuổi trẻ gắn liền với ước mơ, hoài bão, sức sáng tạo và tinh thần dám nghĩ dám làm. Tuy nhiên, bên cạnh rất nhiều bạn trẻ sống tích cực, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, vẫn còn một bộ phận giới trẻ lựa chọn lối sống vô trách nhiệm. Đây là một thực trạng đáng lo ngại, ảnh hưởng không nhỏ đến cá nhân, cộng đồng và sự phát triển lâu dài của xã hội.

Lối sống vô trách nhiệm trước hết là lối sống thiếu ý thức với chính bản thân mình. Người sống vô trách nhiệm thường không quan tâm đến tương lai, sống buông thả, dễ dãi, chỉ chạy theo những thú vui trước mắt. Ở một bộ phận giới trẻ hiện nay, điều đó thể hiện rõ qua thái độ học tập thờ ơ, lười biếng. Nhiều bạn không xác định được mục tiêu học tập, học đối phó, gian lận trong thi cử, coi việc học là gánh nặng chứ không phải con đường để hoàn thiện bản thân. Có người sa đà vào trò chơi điện tử, mạng xã hội, thức khuya, bỏ bê sức khỏe mà không ý thức được hậu quả lâu dài. Khi không có trách nhiệm với bản thân, người trẻ rất dễ đánh mất cơ hội và lãng phí quãng thời gian quý giá nhất của cuộc đời.

Không chỉ với bản thân, lối sống vô trách nhiệm còn thể hiện trong mối quan hệ với gia đình và những người xung quanh. Một số bạn trẻ sống ích kỉ, chỉ biết đòi hỏi mà không biết sẻ chia, không quan tâm đến công lao, vất vả của cha mẹ. Có người thờ ơ với lời khuyên nhủ của gia đình, cư xử thiếu lễ phép, vô cảm trước những khó khăn của người thân. Trong xã hội, lối sống ấy còn biểu hiện qua việc thiếu ý thức nơi công cộng, vi phạm pháp luật, gây rối trật tự, bạo lực học đường, đua xe trái phép… Những hành vi đó không chỉ gây tổn hại cho người khác mà còn làm xấu đi hình ảnh của giới trẻ trong mắt cộng đồng.

Đặc biệt, trong thời đại công nghệ số, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ còn bộc lộ rõ trên không gian mạng. Nhiều bạn trẻ phát ngôn tùy tiện, bình luận ác ý, lan truyền thông tin sai sự thật, cổ súy cho những trào lưu phản cảm chỉ để thu hút sự chú ý. Không ít người cho rằng mạng xã hội là “thế giới ảo” nên có thể nói gì, làm gì cũng được mà không cần chịu trách nhiệm. Thực tế, những hành động thiếu suy nghĩ ấy có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho người khác, tạo ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội.

Nguyên nhân dẫn đến lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do bản thân người trẻ thiếu ý thức rèn luyện, không có mục tiêu sống rõ ràng. Bên cạnh đó, sự buông lỏng trong giáo dục gia đình, sự thiếu quan tâm, định hướng của nhà trường và những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội, từ mặt trái của công nghệ cũng góp phần hình thành lối sống lệch lạc. Khi không được định hướng đúng đắn, người trẻ rất dễ chạy theo lối sống hưởng thụ, thực dụng, coi nhẹ giá trị đạo đức và trách nhiệm.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Với bản thân, người trẻ dễ đánh mất tương lai, thiếu kỹ năng, thiếu bản lĩnh để bước vào đời. Với gia đình, họ trở thành gánh nặng, gây đau lòng và thất vọng cho những người yêu thương mình. Với xã hội, lối sống ấy làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển bền vững của đất nước.

Trước thực trạng đó, mỗi bạn trẻ cần tự nhìn nhận lại chính mình và thay đổi từ những điều nhỏ nhất. Sống có trách nhiệm trước hết là có trách nhiệm với bản thân: chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, sống lành mạnh và có ước mơ rõ ràng. Đồng thời, cần biết quan tâm, chia sẻ với gia đình, tôn trọng người khác, tuân thủ pháp luật và ứng xử văn minh trên không gian mạng. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục, định hướng lối sống đúng đắn cho giới trẻ.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ hiện nay là vấn đề đáng báo động. Tuổi trẻ chỉ đến một lần trong đời, nếu sống buông thả và vô trách nhiệm, con người sẽ phải trả giá bằng chính tương lai của mình. Vì vậy, mỗi người trẻ cần ý thức rõ vai trò và trách nhiệm của bản thân, sống tích cực, có lý tưởng và biết cống hiến để xứng đáng là chủ nhân của đất nước trong tương lai.

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật

Câu 2

Đối tượng trào phúng chính là bản thân tác giả Nguyễn Khuyến - một nhà Nho tài giỏi nhưng bất lực trước thời cuộc, phải cáo quan về ở ẩn, tự chê mình "làng nhàng", "gàn bát sách". 

Câu 3

Nghĩa: Từ "làng nhàng" có nghĩa là tầm thường, bình thường, không có gì nổi bật, chỉ ở mức độ trung bình, lơ lơ, lờ mờ.

Thái độ/Cảm xúc: Góp phần thể hiện thái độ tự chê bai, tự giễu cợt bản thân một cách mỉa mai, chán nản, tủi hổ của một nhà Nho tài danh (đỗ đạt cao) nhưng lại sống một cuộc đời tầm thường, bất đắc chí. 

Câu 4

Nghệ thuật:

Phép đối (Cờ/Bạc, dở cuộc/thâu canh, không còn nước/chạy làng).

Ẩn dụ, so sánh: Lấy hình ảnh đánh cờ và đánh bạc để ví von với việc làm quan và đời sống của mình.

Từ ngữ Hán Việt (cung thang, gàn bát sách) và từ ngữ bình dân (làng nhàng, chạy làng) tạo sự đối lập.

Tác dụng:

Làm nổi bật sự bế tắc, thất bại trong con đường công danh.

Nhấn mạnh sự chán chường, mệt mỏi của tác giả.

Tạo tiếng cười chua chát, sâu cay cho hoàn cảnh của mình, vừa tự trào vừa phơi bày sự bất lực trước thời cuộc. 

Câu 5

Hai câu thơ thể hiện sự tự ý thức, tự mỉa mai và xót xa của tác giả. Ông nhận ra mình tài năng (từng đỗ đạt cao, có "bia xanh, bảng vàng" danh giá) nhưng lại không làm được gì cho đời, để cuộc đời trôi qua "làng nhàng", nên cảm thấy "ngán" (chán nản, thất vọng) cho chính bản thân mình. Danh vị cao quý giờ đây trở nên vô nghĩa, chỉ là vật trang trí. Đây là tiếng cười cay đắng của bậc tài danh bất đắc chí.

Câu 6

Từ nội dung và thông điệp của bài thơ, giới trẻ ngày nay có thể rút ra những bài học và hành động để cống hiến, xây dựng quê hương đất nước như sau:

Không chạy theo danh vọng hão huyền: Cần nhận thức rõ giá trị thực sự của bản thân và mục đích sống, tránh sa đà vào việc chạy đua theo những danh tiếng, bằng cấp mà thiếu thực chất.

Rèn luyện thực tài: Nỗ lực học tập, rèn luyện kiến thức, kỹ năng thực tế để có đủ năng lực giải quyết các vấn đề của xã hội, đất nước, không để bản thân rơi vào tình trạng "không còn nước" khi cần hành động.

Có trách nhiệm với cộng đồng: Thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nước bằng những hành động cụ thể, thiết thực, đóng góp sức trẻ vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, không sống "làng nhàng", vô vị.

Sống có lý tưởng, hoài bão: Đặt ra những mục tiêu cao đẹp, không ngán ngẩm, chán chường mà phải chủ động, tích cực cống hiến để cuộc sống có ý nghĩa hơn.

Từ nhiều ngày trước chuyến đi, không khí trong lớp em ở trường Hồng Giang đã rộn ràng hẳn lên. Ai cũng háo hức chuẩn bị cho chuyến tham quan về nguồn tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cô giáo dặn dò chúng em mang theo nón, nước uống, khăn quàng và giữ trật tự, lễ nghi khi vào viếng Bác. Tối hôm trước, em gần như không ngủ được vì lòng đầy háo hức và hồi hộp.

Sáng sớm hôm sau, sân trường Hồng Giang đông vui khác thường. Mặt trời mới lên, sương vẫn còn đọng trên lá mà tiếng cười nói đã rộn rã khắp nơi. Khi tiếng còi xe vang lên, chúng em nhanh chóng ổn định chỗ ngồi. Từ ô cửa xe, cảnh vật quê hương lùi dần phía sau, con đường dẫn lên Hà Nội nh

Câu 1.

Bài thơ “Cảnh ngày hè” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú

Câu 2.

Trong bốn dòng thơ đầu, những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến là: cây hoè với tán lá xanh um, cây thạch lựu sai hoa đỏ rực, và hoa sen trong đầm đang tỏa hương thơm ngát. 

Câu 3.

"Lao xao chợ cá làng ngư phủ, / Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương."

Biện pháp đảo ngữ được sử dụng ở đây đã nhấn mạnh vào âm thanh, làm cho âm thanh trở nên sống động, rộn rã và nổi bật.

Câu thơ gợi lên một bức tranh làng quê vừa sinh động, vừa trù phú, tràn đầy sức sống. 

Câu 4.

Trong hai dòng thơ cuối, tác giả bày tỏ một mong ước tha thiết về một xã hội thái bình, người dân được ấm no, hạnh phúc.

Ông mong muốn có được "Ngu cầm" để tấu lên khúc "Nam phong" ca ngợi cuộc sống "giàu đủ khắp đòi phương". 

Câu 5.

Chủ đề của bài thơ là vẻ đẹp của thiên nhiên và khát vọng về một cuộc sống ấm no, thái bình cho nhân dân.

Căn cứ:

Hai dòng đầu tả vẻ đẹp rực rỡ, tràn đầy sức sống của thiên nhiên mùa hè.

Hai dòng tiếp theo khắc họa bức tranh cuộc sống lao động sôi nổi của con người nơi làng chài.

Hai câu cuối thể hiện rõ khát vọng tha thiết về một xã hội thái bình, thịnh vượng. 

Câu 6.

Từ niềm vui giản dị trong thiên nhiên, em rút ra bài học về sự kết hợp hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Chúng ta cần trân trọng và yêu quý thiên nhiên, biết cách tận hưởng những vẻ đẹp giản dị xung quanh mình như hoa lá, cây cỏ.

Quan trọng hơn, chúng ta nên phát huy tinh thần yêu nước, hướng về những điều tốt đẹp cho cộng đồng, cho đất nước, noi theo lý tưởng cao đẹp của Nguyễn Trãi.