Câu 1. (khoảng 150 chữ)

Bài thơ “Đề đền Sầm Nghi Đống” của Hồ Xuân Hương thể hiện rõ thái độ châm biếm, khinh bỉ đối với kẻ xâm lược bại trận, đồng thời bộc lộ niềm tự hào sâu sắc về chiến thắng của dân tộc. Trước ngôi đền thờ Sầm Nghi Đống, nữ sĩ chỉ “ghé mắt trông ngang”, một cái nhìn hờ hững, lạnh nhạt, cho thấy sự coi thường đối tượng được thờ phụng. Hình ảnh ngôi đền “đứng cheo leo” gợi cảm giác chông chênh, nhỏ bé, qua đó gián tiếp hạ thấp vị thế của viên tướng giặc từng hung hăng nhưng cuối cùng thất bại thảm hại. Hai câu thơ cuối càng làm nổi bật giọng điệu mỉa mai khi tác giả đặt câu hỏi về cái gọi là “anh hùng”, qua đó khẳng định bản lĩnh, khí phách của dân tộc Việt Nam và tư tưởng đề cao con người, nhất là khát vọng bình đẳng của người phụ nữ.

Câu 2. (khoảng 400 chữ)

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh bền bỉ để xây dựng và bảo vệ đất nước. Qua bài thơ “Đề đền Sầm Nghi Đống” của Hồ Xuân Hương, niềm tự hào dân tộc và thái độ kiên quyết trước kẻ xâm lược được thể hiện rõ ràng, từ đó gợi cho mỗi người suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc hôm nay.

Trách nhiệm xây dựng và bảo vệ đất nước trước hết thể hiện ở lòng yêu nước. Yêu nước không chỉ là cảm xúc tự hào về quá khứ hào hùng, mà còn là ý thức giữ gìn độc lập, chủ quyền, bản sắc văn hóa dân tộc. Trong thời bình, lòng yêu nước được thể hiện qua việc sống có lý tưởng, biết trân trọng lịch sử, tôn vinh những giá trị truyền thống và không thờ ơ trước những vấn đề chung của xã hội.

Bên cạnh đó, mỗi người cần có trách nhiệm học tập, lao động và cống hiến. Đối với học sinh, nhiệm vụ quan trọng nhất là học tập nghiêm túc, rèn luyện đạo đức, trau dồi tri thức và kỹ năng để trở thành công dân có ích. Đối với người lao động, trách nhiệm là làm việc tận tâm, sáng tạo, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao vị thế đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Ngoài ra, xây dựng và bảo vệ đất nước còn đòi hỏi ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần đoàn kết. Mỗi cá nhân sống và làm việc theo pháp luật chính là đang góp phần giữ vững trật tự, kỷ cương xã hội. Tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau sẽ tạo nên sức mạnh to lớn, giúp dân tộc vượt qua khó khăn, thử thách.

Trong bối cảnh hiện nay, trách nhiệm bảo vệ đất nước còn thể hiện ở việc đấu tranh với những hành vi sai trái, bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, giữ gìn môi trường sống và hình ảnh tốt đẹp của con người Việt Nam.

Tóm lại, xây dựng và bảo vệ đất nước không phải là nhiệm vụ của riêng ai mà là trách nhiệm chung của mỗi người dân. Khi mỗi cá nhân ý thức rõ vai trò của mình và sống có trách nhiệm, đất nước sẽ ngày càng phát triển bền vững và vững vàng trước mọi thử thách.

Câu 1.
Bài thơ “Đề đền Sầm Nghi Đống” được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt (Đường luật).

Câu 2.

• Trợ từ: kìa
• Từ tượng hình: cheo leo

Câu 3.

• Các từ ngữ miêu tả thái độ của nữ sĩ: ghé mắt trông ngang, kìa, đứng cheo leo, há bấy nhiêu.
• Nhận xét: Thái độ của Hồ Xuân Hương là khinh bỉ, mỉa mai, châm biếm sâu sắc đối với Sầm Nghi Đống. Qua đó thể hiện niềm tự hào dân tộc trước chiến thắng của quân ta và sự coi thường kẻ xâm lược bại trận.

Câu 4.

• Biện pháp tu từ:
• • Đảo ngữ (“ghé mắt trông ngang”)
  • Từ tượng hình (“cheo leo”)
• Tác dụng:
• • Đảo ngữ nhấn mạnh cái nhìn hờ hững, coi thường của tác giả khi đi qua đền.
  • Từ “cheo leo” gợi sự chông chênh, nhỏ bé, tầm thường của ngôi đền, qua đó gián tiếp hạ thấp, giễu cợt nhân vật được thờ phụng.
    → Làm nổi bật giọng điệu mỉa mai, đả kích sắc sảo của bài thơ.

Câu 5.
Thông điệp của tác giả:
Bài thơ thể hiện niềm tự hào về chiến thắng vẻ vang của dân tộc, thái độ khinh miệt kẻ xâm lược, đồng thời bộc lộ tư tưởng đề cao tài năng, khí phách con người, đặc biệt là khát vọng bình đẳng giới và ý thức cá nhân mạnh mẽ của Hồ Xuân Hương.

Giới trẻ ngày nay cần học tập chăm chỉ để sau này có công xây dựng đất nước trở nên tươi đẹp

Trong xã hội hiện đại, giới trẻ được xem là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều bạn trẻ sống tích cực, có lý tưởng và trách nhiệm, vẫn còn một bộ phận giới trẻ đang lựa chọn lối sống vô trách nhiệm, gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại.

Lối sống vô trách nhiệm của giới trẻ được thể hiện ở nhiều khía cạnh. Trong học tập, đó là thái độ lười biếng, học đối phó, gian lận thi cử, thiếu ý thức rèn luyện bản thân. Trong cuộc sống, nhiều bạn thờ ơ với gia đình, vô cảm trước các vấn đề xã hội, chỉ quan tâm đến hưởng thụ cá nhân. Không ít người né tránh trách nhiệm, sợ khó, sợ khổ, đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác khi thất bại. Đặc biệt, việc sống buông thả, thiếu mục tiêu, chạy theo trào lưu vô bổ trên mạng xã hội cũng là biểu hiện rõ của sự vô trách nhiệm với chính tương lai của mình.

Nguyên nhân của lối sống này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là nhận thức chưa đúng đắn của một bộ phận giới trẻ, chưa hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của bản thân. Bên cạnh đó, sự nuông chiều của gia đình, tác động tiêu cực từ mạng xã hội, lối sống thực dụng của xã hội hiện đại cũng góp phần khiến nhiều bạn trẻ dễ sa vào hưởng thụ, thiếu bản lĩnh. Ngoài ra, việc thiếu định hướng sống, thiếu kỹ năng sống cũng khiến giới trẻ lúng túng, chọn cách sống thụ động, vô trách nhiệm.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến chính người trẻ đánh mất tương lai, không có nền tảng tri thức, đạo đức và bản lĩnh để vươn lên. Xa hơn, điều đó còn ảnh hưởng tiêu cực đến gia đình và xã hội, làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển chung của đất nước. Một thế hệ trẻ thiếu trách nhiệm sẽ khó có thể gánh vác những trọng trách lớn lao trong tương lai.

Trước thực trạng đó, mỗi bạn trẻ cần tự nhìn lại bản thân, rèn luyện lối sống có trách nhiệm. Trách nhiệm bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: học tập nghiêm túc, sống trung thực, biết yêu thương gia đình, tuân thủ pháp luật và quan tâm đến cộng đồng. Đồng thời, giới trẻ cần xác định mục tiêu sống đúng đắn, không ngừng trau dồi tri thức, kỹ năng và bản lĩnh để sẵn sàng cống hiến cho xã hội.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ là vấn đề đáng báo động. Mỗi người trẻ cần ý thức rằng sống có trách nhiệm không chỉ là bổn phận với bản thân mà còn là trách nhiệm đối với gia đình, xã hội và tương lai đất nước. Chỉ khi sống có trách nhiệm, giới trẻ mới thực sự xứng đáng là chủ nhân của ngày mai.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.
Đối tượng trào phúng là chính tác giả (Nguyễn Khuyến) – một nhà nho tự giễu, tự phê phán mình; qua đó gián tiếp phê phán tầng lớp sĩ phu đương thời.

Câu 3.
“Làng nhàng” có nghĩa là tầm thường, không nổi bật, không đến nơi đến chốn.
Từ này thể hiện thái độ tự trào, tự đánh giá thấp bản thân, giọng điệu chua chát mà hóm hỉnh của tác giả.

Câu 4.

• Nghệ thuật trào phúng: dùng ẩn dụ, phóng đại và đối lập nghịch lí (cờ chưa tàn đã hết nước; bạc chưa hết canh đã “chạy làng”).
• Tác dụng: khắc họa sự bất lực, thất bại, lận đận, tạo tiếng cười tự giễu nhưng thấm nỗi cay đắng.

Câu 5.
Hai câu thơ thể hiện tâm trạng tự ngán ngẩm, tự mỉa mai: thấy mình chẳng ra sao mà vẫn có danh hão (“bia xanh, bảng vàng”). Qua đó, tác giả phê phán hư danh, thành tích bề ngoài, đề cao giá trị thực.

Câu 6.
Từ thông điệp bài thơ, giới trẻ hôm nay cần:

• Sống trung thực, tránh chạy theo hư danh.
• Học tập, rèn luyện năng lực thực chất, có trách nhiệm với cộng đồng.
• Chủ động cống hiến bằng tri thức, lao động, sáng tạo để xây dựng quê hương, đất nước.

bài làm

Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập trường, lớp em được tham gia một chuyến tham quan về nguồn đầy ý nghĩa đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Ngay từ tối hôm trước, em đã chuẩn bị cẩn thận balô, nước uống, máy ảnh và áo đồng phục. Sáng hôm ấy, khi mặt trời vừa ló rạng, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười. Ai cũng hồi hộp, háo hức chờ đợi. Khi thầy cô điểm danh xong, chúng em lên xe trong tiếng vỗ tay rộn rã và bài hát “Lên Đàng” vang lên đầy khí thế.

Chặng đường di chuyển khá dài nhưng không hề mệt mỏi. Trên xe, cô giáo kể cho chúng em nghe truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ và ý nghĩa của câu tục ngữ “Con Rồng cháu Tiên”. Cả lớp chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng lại trầm trồ thích thú. Ngoài cửa kính, những đồi núi xanh mướt, những đồng lúa vàng óng lần lượt trôi qua như một bức tranh yên bình của quê hương. Đến nơi, chúng em chụp ảnh lưu niệm rồi bắt đầu hành trình lên núi Nghĩa Lĩnh.

Con đường dẫn lên đền không quá dốc nhưng khá dài. Hai bên là hàng cây cổ thụ xanh rì, tiếng chim hót líu lo hòa cùng làn gió mát khiến ai cũng cảm thấy dễ chịu. Đến đền Hạ, chúng em dừng lại nghe thầy hướng dẫn thuyết minh về nơi mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng. Không khí trang nghiêm khiến mọi người tự động nói nhỏ lại. Tiếp đó, cả lớp cùng leo lên đền Trung rồi đến đền Thượng – nơi các vua Hùng làm lễ tế trời đất. Tại đây, chúng em xếp hàng ngay ngắn, thành kính dâng hương tưởng nhớ các bậc tiền nhân đã có công dựng nước. Khoảnh khắc khói hương lan tỏa, cờ đỏ bay phấp phới giữa rừng cây, em cảm nhận rõ niềm tự hào dân tộc trong mình.

Sau khi dâng hương, chúng em ghé bảo tàng Hùng Vương để tìm hiểu thêm về lịch sử. Những hiện vật như trống đồng, rìu đồng, vòng cổ, gốm cổ… được trưng bày trang trọng. Thầy hướng dẫn giải thích tỉ mỉ giúp chúng em hiểu văn hóa Văn Lang xưa phong phú và độc đáo thế nào. Em đặc biệt ấn tượng với mô hình làng cổ và những câu chuyện về đời sống lao động của người Việt thời đại Hùng Vương. Kết thúc buổi tham quan, chúng em tập trung ăn trưa trong khuôn viên rợp bóng cây. Mọi người chia sẻ thức ăn, kể chuyện và cùng cười vang, cảm giác thật gắn bó.

Chiều về, chiếc xe rời khỏi khu di tích nhưng cảm xúc bồi hồi vẫn còn đọng lại trong lòng em. Chuyến đi đã giúp em hiểu thêm về cội nguồn, về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” thiêng liêng của dân tộc. Em thấy mình cần phải cố gắng học tập hơn, rèn luyện bản thân và gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp mà cha ông để lại. Chuyến tham quan ấy không chỉ cho em kiến thức bổ ích mà còn trở thành một kỉ niệm sâu sắc, ấm áp tình thầy cô, bạn bè – một hành trình mà em sẽ nhớ mãi.

Câu 1.
Bài thơ “Cảnh ngày hè” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (bảy chữ, tám câu, luật thơ cổ điển).

Câu 2.
Bốn dòng thơ đầu nhắc đến các hình ảnh thiên nhiên:
cây hoè, cây thạch lựu, hoa sen, ánh nắng mùa hè, không gian hiên nhà và ao sen.

Câu 3.
Biện pháp đảo ngữ nhấn mạnh âm thanh “lao xao” và “dắng dỏi”, làm nổi bật không khí mùa hè sống động, rộn ràng. Qua đó thể hiện bức tranh ngày hè tươi vui, đầy sức sống, mang đậm hơi thở đời sống dân gian.

Câu 4.
Hai câu cuối bộc lộ tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi. Ông ước mong dân chúng được ấm no, hạnh phúc – đó là lý tưởng sống của người quân tử.

Câu 5.
Chủ đề: Bài thơ thể hiện bức tranh ngày hè rực rỡ, tràn đầy sức sống, đồng thời bộc lộ tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời và khát vọng vì dân của Nguyễn Trãi.
Căn cứ:

• Các hình ảnh thiên nhiên sống động trong thơ
• Lời ước “Dân giàu đủ…” thể hiện lí tưởng nhân nghĩa

Câu 6. Viết đoạn văn 5–7 dòng

Từ niềm vui giản dị Nguyễn Trãi tìm được trong cảnh ngày hè, em học được rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều rất bình dị quanh mình như âm thanh cây lá, hoa nở, hay khoảnh khắc ngắm buổi chiều. Vì vậy, chúng ta cần giữ tinh thần lạc quan, trân quý những điều nhỏ bé và sống chậm lại để cảm nhận cuộc sống. Khi biết hài lòng với hiện tại và mở lòng yêu thiên nhiên, chúng ta sẽ cảm thấy nhẹ nhàng, yêu đời hơn và có thêm động lực để vượt qua khó khăn mỗi ngày.