NGUYỄN PHƯƠNG ANH
Giới thiệu về bản thân
Câu 1. Theo bài viết, tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ, tâm trạng u sầu trước những mất mát về sinh thái (sự biến mất của sinh vật, thay đổi cảnh quan) do biến đổi khí hậu gây ra, mà con người đã trải qua hoặc tin rằng đang ở phía trước. Câu 2. Bài viết trình bày thông tin theo trình tự logic/diễn dịch:
- Đặt vấn đề: Sự xuất hiện của hiện tượng tâm lí “tiếc thương sinh thái” năm 2022.
- Giải quyết vấn đề: Định nghĩa, biểu hiện, dẫn chứng (người Inuit, nông dân Australia) và tác động tâm lí (khủng hoảng hiện sinh).
- Kết luận/Mở rộng: Tác động đến người ở "
- Đặt vấn đề: Sự xuất hiện của hiện tượng tâm lí “tiếc thương sinh thái” năm 2022.
- Giải quyết vấn đề: Định nghĩa, biểu hiện, dẫn chứng (người Inuit, nông dân Australia) và tác động tâm lí (khủng hoảng hiện sinh).
- Kết luận/Mở rộng: Tác động đến người ở "hậu phương" (trẻ em, thanh thiếu niên toàn cầu).
- Dẫn chứng khoa học/thực tế: Định nghĩa của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis (2018), nghiên cứu của Caroline Hickman (2021) với số liệu cụ thể (10 nước, 59% lo lo, 45% ảnh hưởng tiêu cực).
- Dẫn chứng thực địa: Inuit ở Canada, người làm nông ở Australia, tộc người bản địa ở Brazil.
- Trực diện và toàn diện: Không chỉ nêu hậu quả vật chất mà đi sâu vào tâm lý, tinh thần con người.
- Khoa học và khách quan: Dựa trên các nghiên cứu xã hội học, kết hợp bằng chứng cụ thể tại các khu vực khác nhau.
- Tính thời sự: Cập nhật tình hình biến đổi khí hậu đến năm 2022 và đại dịch COVID-19.
Câu 2: Nghị luận xã hội - Sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ hiện nay Tuổi trẻ là quãng thời gian rực rỡ nhất để con người khám phá bản thân và xây dựng tương lai. Trong bối cảnh xã hội hiện đại đầy biến động và cạnh tranh, sự nỗ lực hết mình (hay còn gọi là “cháy hết mình”) không chỉ là một lựa chọn, mà là chìa khóa quyết định sự thành bại. Sự nỗ lực này không chỉ đơn thuần là chăm chỉ, mà là tinh thần dám dấn thân, không ngại khó khăn và kiên định với mục tiêu đã đề ra. Nỗ lực hết mình của tuổi trẻ ngày nay thể hiện qua nhiều phương diện. Đó là những bạn trẻ miệt mài bên sách vở, nghiên cứu khoa học để tìm ra các giải pháp cho cộng đồng. Đó là sự dám nghĩ dám làm, khởi nghiệp (startup) với những ý tưởng táo bạo, sẵn sàng chấp nhận thất bại để rút kinh nghiệm. Nhiều người trẻ không ngại rời xa vùng an toàn để đến những vùng sâu, vùng xa, tham gia các hoạt động tình nguyện, mang tri thức và sức trẻ cống hiến cho xã hội. Họ làm việc với tất cả sự đam mê, say mê, không tính toán thiệt hơn để đạt được đỉnh cao trong công việc. Sự nỗ lực này mang lại những giá trị to lớn. Về phía cá nhân, nó giúp con người rèn luyện bản lĩnh, sự tự tin và tích lũy tri thức, kinh nghiệm, từ đó hoàn thiện nhân cách và nâng cao giá trị bản thân. Về phía cộng đồng, sự cống hiến của người trẻ là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Khi mỗi người trẻ đều nỗ lực hết mình, họ không chỉ tạo ra sự thịnh vượng cho bản thân mà còn góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, hiện đại. Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thụ động, ỷ lại, thiếu mục tiêu, sợ khó, sợ khổ hoặc chọn cách sống “chill”, lười biếng. Sự nỗ lực hết mình cũng cần đi đôi với sự tỉnh táo, không chạy theo phong trào một cách mù quáng, tránh việc quá sức dẫn đến “kiệt sức” (burnout) – một vấn đề phổ biến ở giới trẻ hiện đại. Tóm lại, sự nỗ lực hết mình là vẻ đẹp, là sức mạnh cốt lõi của tuổi trẻ. Mỗi người trẻ hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, kiên trì và không bao giờ bỏ cuộc. Hãy sống một cuộc đời rực rỡ, để thanh xuân không chỉ là một khái niệm thời gian mà là một chặng đường đầy dấu ấn và cống hiến.
- Mừng rỡ khi mẹ đem quần áo nồi niêu đến ở chung
- Chăm sóc, để mẹ trông con giúp (mấy đứa trẻ được bà trông, chỉ vài tháng đã lớn, béo ra trông thấy
- Ôm lấy mẹ khi mẹ ân hận và bao dung bỏ qua câu chuyện quá khứ [1].
- Ý nghĩa: Sự thấu hiểu, đồng cảm và bao dung chân thành đối với nỗi ân hận của mẹ. Bớt đã hoàn toàn xóa bỏ những ấm ức, phân biệt đối xử trước đây, gạt bỏ quá khứ để đón nhận mẹ với tình yêu thương thực sự
- Lí giải: Cuộc sống hiện đại nhiều áp lực, sự phân biệt hay hiểu lầm dễ tạo ra rạn nứt. Nếu mỗi người biết đặt mình vào vị trí của người khác, tha thứ và trân trọng tình thân (như cách Bớt đối với mẹ), mối quan hệ gia đình sẽ bền chặt, hạnh phúc hơn [1].
Bài thơ "Bàn giao" của Vũ Quần Phương là lời tâm tình ấm áp, sâu sắc về tình cảm gia đình và trách nhiệm giữa các thế hệ. Với thể thơ tự do, ngôn từ giản dị, tác giả khắc họa hình ảnh người ông trân trọng bàn giao cho cháu những vẻ đẹp bình dị của cuộc sống (gió heo may, mùi ngô nướng, hương bưởi) và những giá trị tinh thần vững chãi. Điệp ngữ "bàn giao" nhấn mạnh sự chuyển giao thế hệ một cách chủ động, yêu thương. Đặc biệt, việc ông "chẳng bàn giao những tháng ngày vất vả" thể hiện sự hy sinh cao cả, mong cháu chỉ nhận được sự bình yên. Bài thơ không chỉ là lời gửi gắm tình yêu thương mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về đạo lý sống vững vàng, tử tế. Câu 2:
Tuổi trẻ là quãng thời gian quý giá nhất của đời người, không chỉ để học tập mà còn để trải nghiệm. Trải nghiệm không nhất thiết phải là những điều to tát, mà có thể là những chuyến đi, những công việc làm thêm, hay những vấp ngã đầu đời. Đó là cách để tuổi trẻ "vững gót" hơn.
Thứ nhất, trải nghiệm giúp ta thấu hiểu bản thân. Khi bước ra khỏi vùng an toàn, ta mới biết mình có thế mạnh gì, đam mê ra sao và giới hạn ở đâu. Thứ hai, trải nghiệm giúp rèn luyện kỹ năng sống. Thực tế cuộc sống dạy chúng ta sự bản lĩnh, kỹ năng giải quyết vấn đề, sự kiên nhẫn và khả năng thích nghi. Thứ ba, trải nghiệm nuôi dưỡng tâm hồn, giúp ta biết yêu thương, chia sẻ và trân trọng những giá trị cuộc sống (như góc phố thân quen hay mùi ngô nướng trong bài thơ "Bàn giao").
Tuy nhiên, trải nghiệm cần đi đôi với sự tỉnh táo để phân biệt giữa "trải nghiệm" và "bản năng liều lĩnh" gây hại. Hãy trải nghiệm bằng một trái tim nóng và cái đầu lạnh để tuổi trẻ không chỉ là những kỷ niệm đẹp mà còn là bệ phóng cho tương lai. Như ông đã "bàn giao", câu thơ "cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người" chính là kim chỉ nam cho mọi trải nghiệm.
Tóm lại, tuổi trẻ không có trải nghiệm giống như cây không có rễ. Hãy dũng cảm dấn thân để học hỏi, sống trọn vẹn và cống hiến.
- Câu 1:
- Thể thơ: Tự do.
- Câu 2:
- Những thứ ông bàn giao cho cháu: Gió heo may, góc phố có mùi ngô nướng, tháng giêng hương bưởi, cỏ mùa xuân xanh, những mặt người đẫm nắng/đẫm yêu thương, một chút buồn/ngậm ngùi/cô đơn, và câu thơ "cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người".
- Câu 3:
- Người ông không bàn giao "những tháng ngày vất vả", "sương muối", "đất rung chuyển, xóm làng loạn lạc"... vì đó là quá khứ đau thương, cực khổ của thế hệ trước. Ông muốn gánh vác những nỗi đau đó, mong cháu chỉ nhận lại những kỷ niệm đẹp, sự bình yên và yêu thương.
- Câu 4:
- Biện pháp điệp ngữ: Lặp lại cụm từ "Bàn giao" ở đầu các câu thơ/khổ thơ.
- Phân tích tác dụng: Nhấn mạnh hành động chuyển giao trách nhiệm, tình cảm, kỷ niệm và tri thức giữa hai thế hệ. Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, ấm áp, thể hiện tâm thế chủ động, yêu thương và tin tưởng của người ông đối với cháu.
- Câu 5:
- Nhận bàn giao từ thế hệ cha ông, chúng ta cần có thái độ biết ơn sâu sắc và trân trọng những giá trị thiêng liêng mà họ đã đánh đổi bằng xương máu và mồ hôi. Chúng ta không chỉ kế thừa thành quả mà còn phải có trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ hòa bình và thành quả xây dựng đất nước. Cần nỗ lực học tập, rèn luyện phẩm chất đạo đức để nối tiếp truyền thống vững gót làm người. Bên cạnh đó, thế hệ trẻ cần sáng tạo, cống hiến để làm giàu thêm những giá trị ấy trong thời đại mới.
Câu 2 Bài làm Hoàng Cầm là nhà thơ của vùng Kinh Bắc với hồn thơ mang đậm màu sắc văn hóa dân gian. Bài thơ "Bên kia sông Đuống" được viết năm 1948, khi nghe tin giặc Pháp tràn vào quê hương, là tiếng khóc nghẹn ngào nhưng cũng đầy căm thù. Đoạn thơ trên đã khắc họa đối lập sâu sắc bức tranh quê hương tươi đẹp trước chiến tranh và sự tan tác, hoang tàn sau khi bị giặc tàn phá. Bốn câu đầu tái hiện một bức tranh sông Đuống trước chiến tranh thật trù phú, tươi đẹp và đậm đà bản sắc văn hóa:
“Bên kia sông Đuống
Quê hương ta lúa nếp thơm nồng
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” Quê hương hiện lên với vẻ đẹp bình dị nhưng cao quý. "Lúa nếp thơm nồng" gợi hương vị ngọt ngào, ấm no của nông thôn Việt Nam. Hình ảnh "Tranh Đông Hồ gà lợn" là đặc trưng văn hóa vùng Kinh Bắc, nét "tươi trong" gợi lên sự thanh bình, hồn hậu. Đặc biệt, "màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" khẳng định vẻ đẹp văn hóa truyền thống rực rỡ, thiêng liêng. Đó là vùng đất hiền hòa, giàu bản sắc, niềm tự hào của người dân nơi đây. Tuy nhiên, giọng thơ đột ngột thay đổi, trở nên nghẹn ngào khi nói về hiện tại:
“Quê hương ta từ ngày khủng khiếp
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” Tác giả gọi đó là "ngày khủng khiếp" – một nỗi đau quá lớn. Hình ảnh "lửa hung tàn" cùng từ láy "ngùn ngụt" gợi lên sự tàn phá khủng khiếp của kẻ thù. Quê hương không còn "thơm nồng" mà trở nên hoang phế.
“Ruộng ta khô
Nhà ta cháy
Chó ngộ một đàn
Lưỡi dài lê sắc máu
Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang” Sự biến đổi diễn ra thật tàn khốc. Ruộng khô, nhà cháy – những biểu tượng của sự sống và mái ấm bị hủy hoại. Hình ảnh ẩn dụ "Chó ngộ một đàn" và "Lưỡi dài lê sắc máu" đầy ám ảnh, miêu tả sự dã man, mất nhân tính của giặc Pháp, biến quê hương thành địa ngục. "Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang" nhấn mạnh sự tan hoang, kiệt quệ, không còn dấu vết của cuộc sống yên bình. Nỗi đau lên đến đỉnh điểm khi văn hóa truyền thống cũng bị hủy hoại:
“Mẹ con đàn lợn âm dương
Chia lìa trăm ngả
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã
Bây giờ tan tác về đâu?” Hình ảnh "mẹ con đàn lợn", "đám cưới chuột" – những bức tranh dân gian tươi vui, tượng trưng cho hạnh phúc, ấm no, nay lại bị chia lìa, "tan tác". Sự đối lập giữa "tưng bừng rộn rã" trong quá khứ và "tan tác về đâu" trong hiện tại khiến nỗi đau thêm nhói buốt. Tóm lại, đoạn thơ đã sử dụng nghệ thuật đối lập, ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc, khắc họa thành công sự biến đổi của quê hương từ thanh bình, tươi đẹp sang hoang tàn, đau thương. Đoạn thơ không chỉ là lời tố cáo tội ác giặc Pháp mà còn thể hiện tình yêu quê hương da diết, đau đáu của Hoàng Cầm.
- Biện pháp tu từ: Liệt kê ("Mặt đất... Đại dương... Cánh rừng... Những dòng sông... Những hồ đầm...") kết hợp Điệp cấu trúc ("...quen...").
- Phân tích/Tác dụng: Nhấn mạnh sự bao dung, độ lượng và nhẫn nhịn vô điều kiện của thiên nhiên trước sự tàn phá của con người. Làm nổi bật sự tương phản giữa sự bao dung của vạn vật và sự thô bạo của con người, từ đó gợi cảm xúc trân trọng, biết ơn và thức tỉnh người đọc về cách ứng xử với thiên nhiên.
- Đó là lúc con người trải qua đau đớn, buộc phải "giật mình" dừng lại sự vô tâm, thô tháp thường ngày.
- Nỗi đau thể xác giúp ta thức tỉnh, cảm nhận được sự nhạy cảm của vạn vật và nhận ra rằng hành động vô ý của mình có thể gây tổn thương sâu sắc cho thế giới xung quanh ("tổn thương là rỉ máu"). Nói cách khác, cần chút "đau đớn" để học cách sống yêu thương.
Bài thơ "Tự miễn" (Tự khuyên mình) trong tập Nhật ký trong tù là lời tự động viên, thể hiện ý chí kiên cường và tinh thần lạc quan của Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh tù đày. Hai câu đầu: "Ví không có cảnh đông tàn / Thì đâu có cảnh huy hoàng ngày xuân" sử dụng quy luật tự nhiên để khẳng định triết lý nhân sinh: gian truân là điều kiện tất yếu để tạo nên vinh quang. "Đông tàn" đại diện cho nghịch cảnh, sự khó khăn, còn "xuân huy hoàng" là tương lai tươi sáng. Hai câu sau: "Nghĩ mình trong bước gian truân / Tai ương rèn luyện tinh thần thêm xuân" thể hiện tâm thế chủ động, coi thử thách là môi trường rèn luyện bản lĩnh, khiến tinh thần thêm vững vàng, tươi trẻ. Bài thơ không chỉ là lời tự khuyên mình mà còn là bài học về nghị lực, niềm tin sắt đá vào chiến thắng cuối cùng, mang đậm phong thái ung dung của một bậc đại trí, đại dũng.
Câu 2: Cuộc sống không phải là một đường đua bằng phẳng mà là một hành trình đầy chông gai và thử thách. Thử thách có thể là những thất bại trong công việc, những đổ vỡ trong tình cảm, hay những áp lực, khó khăn mà ta phải đối mặt hàng ngày. Tuy nhiên, thay vì né tránh, hãy nhìn nhận thử thách như một phần tất yếu mang lại những ý nghĩa sâu sắc cho cuộc đời. Trước hết, thử thách là "thước đo" bản lĩnh và sức mạnh của con người. Giống như sắt thép muốn cứng cáp phải trải qua lò lửa rực rỡ, con người muốn trưởng thành phải đi qua những ngày giông bão. Khi đối mặt với khó khăn, chúng ta buộc phải tìm cách giải quyết, từ đó rèn luyện tư duy, kỹ năng và khả năng chịu đựng. Thử thách giúp ta nhận ra những giới hạn của bản thân, đồng thời phát huy những tiềm năng tiềm ẩn mà trong điều kiện thuận lợi ta không thể biết được. Thứ hai, thử thách là cơ hội để học hỏi và hoàn thiện bản thân. "Thất bại là mẹ thành công", mỗi lần vấp ngã là một bài học đắt giá về kinh nghiệm và tri thức. Nếu cuộc đời chỉ toàn màu hồng, chúng ta sẽ trở nên yếu ớt, ỷ lại và dễ bị quật ngã. Thử thách dạy ta cách đứng dậy sau khi ngã, dạy ta biết trân trọng những giá trị tốt đẹp khi có được. Nó rèn luyện cho ta tính kiên nhẫn, lòng dũng cảm và sự lạc quan. Hơn nữa, thử thách tạo nên giá trị và sự thú vị của thành công. Một thành quả dễ dàng đạt được thường ít khi được nâng niu. Ngược lại, đỉnh vinh quang sau khi vượt qua muôn vàn trắc trở sẽ mang lại cảm giác tự hào và hạnh phúc tột cùng. Thử thách giúp cuộc sống không nhàm chán, tạo ra những câu chuyện đáng nhớ và làm cho tâm hồn ta phong phú hơn. Thực tế, có rất nhiều tấm gương vượt qua thử thách để tỏa sáng. Hãy nhìn cách Hồ Chí Minh rèn luyện ý chí trong "tù gian" hay những người khuyết tật vượt lên nghịch cảnh để cống hiến cho xã hội. Họ chứng minh rằng, thử thách không thể ngăn cản con người nếu họ có niềm tin và ý chí. Tóm lại, thử thách không phải là sự trừng phạt, mà là món quà quý giá mà cuộc sống ban tặng. Hãy đón nhận thử thách với tâm thế chủ động, coi đó là cơ hội để "rèn luyện tinh thần thêm xuân". Đối mặt với khó khăn, chúng ta sẽ thấy mình mạnh mẽ hơn, kiên cường hơn và cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết.- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp với tự sự và nghị luận).
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (phiên âm) hoặc thơ bảy chữ (dịch thơ).
- Biện pháp tu từ: Đối (mối quan hệ nhân quả/đối lập giữa hai câu) hoặc Sử dụng từ ngữ hình ảnh (ẩn dụ: "đông hàn/tiều tụy cảnh" - khó khăn; "xuân noãn/huy hoàng" - thành công).
- Phân tích: Tác giả đối lập cảnh mùa đông tiêu điều, rét mướt với cảnh xuân ấm áp, huy hoàng. Biện pháp này nhằm khẳng định quy luật tự nhiên và triết lý nhân sinh: không trải qua gian khổ, khó khăn (đông hàn) thì không thể có được thành quả rực rỡ, vẻ vang (xuân noãn).
- Trong bài thơ, đối với nhân vật trữ tình, tai ương có ý nghĩa tích cực:
- Là môi trường rèn luyện ("đoàn luyện") bản lĩnh, ý chí.
- Là động lực khiến tinh thần thêm hăng hái, vững vàng, kiên cường hơn trước khó khăn ("cánh khẩn trương").
- Bài học ý nghĩa nhất: Trước những khó khăn, gian khổ (tai ương) trong cuộc sống, không nên bi quan, chán nản mà cần đón nhận như một cơ hội để rèn luyện ý chí, tinh thần thép, từ đó tạo tiền đề cho những thành công, trái ngọt trong tương lai. (Triết lý: Gian nan rèn luyện mới thành công).