Câu 1

Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là những điều tốt đẹp mà con người mong muốn đạt được trong tương lai, còn lao động là con đường giúp biến ước mơ thành hiện thực. Nếu chỉ có ước mơ mà không chịu cố gắng lao động thì mọi khát vọng cũng chỉ mãi là điều viển vông. Ngược lại, lao động không có mục tiêu, không có ước mơ dẫn đường thì con người dễ mất phương hướng và thiếu động lực vươn lên. Trong thực tế, những người thành công đều là những người biết nuôi dưỡng ước mơ và kiên trì lao động để đạt được mục tiêu của mình. Nhà khoa học phải miệt mài nghiên cứu mới có phát minh; học sinh phải chăm chỉ học tập mới có thể thực hiện được nghề nghiệp mơ ước. Lao động không chỉ giúp con người chạm tới thành công mà còn rèn luyện ý chí, nghị lực và bản lĩnh. Vì vậy, mỗi người trẻ cần biết xây dựng cho mình những ước mơ đẹp đẽ và nỗ lực học tập, lao động nghiêm túc để biến ước mơ ấy thành hiện thực.

Câu 2

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông giàu cảm xúc, giàu chất suy tư và mang vẻ đẹp vừa hào hùng vừa lãng mạn. Bài thơ Nhớ được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp đã thể hiện sâu sắc tâm trạng của người chiến sĩ cách mạng: nỗi nhớ người yêu hòa quyện cùng tình yêu đất nước và lí tưởng chiến đấu cao đẹp.

Mở đầu bài thơ là nỗi nhớ tha thiết được gửi gắm qua những hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi:

“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”

Nỗi nhớ ở đây không được nói trực tiếp mà được diễn tả thông qua hình ảnh “ngôi sao” và “ngọn lửa”. Biện pháp nhân hóa khiến thiên nhiên như cũng mang tâm trạng nhớ thương của con người. Giữa không gian núi rừng kháng chiến lạnh lẽo, gian khổ, ánh sao và ngọn lửa trở thành nguồn sáng, nguồn hơi ấm đồng hành cùng người chiến sĩ. Qua đó, ta cảm nhận được tâm trạng cô đơn nhưng không bi lụy của nhân vật trữ tình. Nỗi nhớ người yêu đã tiếp thêm sức mạnh tinh thần để người lính vượt qua gian khổ chiến tranh.

Đến khổ thơ thứ hai, tình yêu đôi lứa được bộc lộ trực tiếp và gắn bó sâu sắc với tình yêu Tổ quốc:

“Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”

Câu thơ là một so sánh đẹp và độc đáo. Tình yêu dành cho người con gái được đặt ngang hàng với tình yêu đất nước. Đó không phải tình yêu ích kỉ, nhỏ bé mà là tình yêu lớn lao, hòa nhập với tình cảm dân tộc. Hình ảnh đất nước hiện lên vừa “vất vả đau thương” vừa “tươi thắm vô ngần”, gợi hiện hiện thực chiến tranh gian khổ nhưng vẫn tràn đầy niềm tin và hi vọng. Tâm trạng của nhân vật trữ tình vì thế mang vẻ đẹp vừa tha thiết vừa cao cả.

Nỗi nhớ người yêu còn hiện diện trong từng khoảnh khắc đời sống chiến đấu:

“Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”

Điệp từ “mỗi” kết hợp nhịp thơ đều đặn cho thấy nỗi nhớ thường trực, da diết. Người yêu luôn hiện diện trong suy nghĩ của người chiến sĩ, từ hành quân đến nghỉ ngơi, từ công việc đến sinh hoạt thường ngày. Nỗi nhớ ấy không làm người lính yếu mềm mà ngược lại trở thành điểm tựa tinh thần giúp họ thêm kiên cường trên con đường chiến đấu.

Khổ thơ cuối mang âm hưởng mạnh mẽ, lạc quan:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.”

Nếu ở đầu bài thơ, ngôi sao và ngọn lửa gợi nỗi nhớ thì ở cuối bài thơ, chúng trở thành biểu tượng của niềm tin và lí tưởng sống. Hình ảnh “không bao giờ tắt”, “bập bùng đỏ rực” thể hiện sức sống mãnh liệt của tình yêu và ý chí chiến đấu. Tình yêu đôi lứa đã hòa quyện với tình yêu quê hương đất nước, tạo nên vẻ đẹp lí tưởng của con người Việt Nam thời kháng chiến. Tâm trạng nhân vật trữ tình vì thế không chỉ có nhớ thương mà còn có niềm tự hào, niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống và con đường mình lựa chọn.

Bằng giọng thơ giàu cảm xúc, hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng cùng sự kết hợp hài hòa giữa chất lãng mạn và tinh thần cách mạng, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp. Bài thơ Nhớ không chỉ là khúc hát của tình yêu đôi lứa mà còn là bài ca đẹp về tình yêu đất nước và lí tưởng sống cao đẹp của con người Việt Nam.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: nghị luận.

Câu 2.
Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và cuộc sống.

Câu 3.
Để làm rõ ý kiến: “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống.”, tác giả đã đưa ra các bằng chứng:

• Chim yến khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi.
• Hổ và sư tử cũng phải tự lao động để tồn tại.

Nhận xét: Những bằng chứng ấy gần gũi, cụ thể, tiêu biểu và có sức thuyết phục cao, giúp người đọc dễ hiểu hơn về vai trò của lao động trong tự nhiên.

Câu 4.
Câu văn cho em hiểu rằng lao động không chỉ giúp con người tạo ra của cải vật chất mà còn mang lại niềm vui, ý nghĩa sống và hạnh phúc. Nếu biết yêu thích và trân trọng công việc mình làm, con người sẽ sống tích cực hơn, có mục tiêu hơn và cảm thấy cuộc sống có giá trị.

Câu 5.
Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng về ý nghĩa của lao động là:

• Có những người lười biếng, chỉ muốn hưởng thụ, dựa dẫm vào người khác mà không muốn tự lao động để tạo ra giá trị cho bản thân và xã hội.