Ảnh hưởng của chế độ thực dân đến các quốc gia Đông Nam Á rất phức tạp, bao gồm cả tác động tích cực (dù hạn chế) và tiêu cực (chủ yếu và sâu sắc).

*Tác động chung đến các quốc gia Đông Nam Á

-Về chính trị - xã hội:

+Tiêu cực: Quyền lực chính trị nằm trong tay chính quyền thực dân, người dân bản địa bị áp bức, bóc lột hà khắc.

+Tích cực (hạn chế): Các nước thực dân đã thiết lập hệ thống hành chính và pháp luật hiện đại, giúp quản lý hiệu quả hơn; hệ thống giáo dục phương Tây được giới thiệu.

-Về kinh tế:

+Tiêu cực: Nền kinh tế các nước thuộc địa bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu thô và thị trường tiêu thụ hàng hóa cho chính quốc, kìm hãm sự phát triển độc lập. +Tích cực (hạn chế): Một số cơ sở hạ tầng (đường sá, cầu cống, bến cảng) được xây dựng phục vụ mục đích khai thác.

-Về văn hóa:

+Tiêu cực: Sự áp đặt văn hóa phương Tây đã làm mai một nhiều giá trị văn hóa truyền thống bản địa.

+Tích cực (hạn chế): Tạo điều kiện cho sự giao lưu, tiếp nhận một số thành tựu khoa học, kỹ thuật và tư tưởng tiến bộ từ phương Tây.

*Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra từ đầu thế kỉ XVI, khởi đầu bằng hoạt động thương mại và truyền giáo, sau đó chuyển sang xâm chiếm và thiết lập chế độ thuộc địa.

*Quá trình này có thể được trình bày như sau: -Thời gian: Bắt đầu từ đầu thế kỉ XVI. -Bối cảnh: Các quốc gia Đông Nam Á hải đảo bước vào thời kì khủng hoảng, suy thoái của chế độ phong kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho sự xâm nhập từ bên ngoài. -Hình thức ban đầu: Các nước châu Âu (trước hết là Bồ Đào Nha, sau đó là Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh) xâm nhập thông qua các hoạt động buôn bán, lập thương điếm và truyền bá Thiên Chúa giáo. -Quá trình xâm chiếm: Tận dụng tình hình chính trị không ổn định và sự kiềm chế lẫn nhau giữa các nước tư bản, các thế lực phương Tây từng bước mở rộng quyền kiểm soát, sử dụng vũ lực để thôn tính và biến các quốc gia này thành thuộc địa. -Kết quả: Đến cuối thế kỉ XIX, hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo đều trở thành thuộc địa của các đế quốc phương Tây (ví dụ: In-đô-nê-xi-a thuộc Hà Lan, Phi-lip-pin thuộc Tây Ban Nha rồi Hoa Kì, Mã Lai và Xinh-ga-po thuộc Anh).