Câu 1

Đoạn thơ trong “Phía sau làng” của Trương Trọng Nghĩa là một bức tranh hiện thực đầy day dứt về sự đổi thay của làng quê trong dòng chảy hiện đại hóa. Nội dung đoạn thơ khắc họa nỗi niềm hoài niệm của nhân vật “tôi” khi trở về tuổi thơ, nơi những dấu chân bạn bè giờ đã xa làng mưu sinh, để lại đất đai cằn cỗi không nuôi nổi ước mơ. Hình ảnh “đất không đủ cho sức trai cày ruộng”, “mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm no” gợi lên sự khắc nghiệt của cuộc sống nông thôn, nơi lao động không còn đủ để đảm bảo cuộc sống. Sự biến mất của dân ca, tóc dài, lũy tre cùng sự mọc lên của nhà cửa chen chúc phản ánh một làng quê mất dần bản sắc truyền thống trước nhịp sống đô thị hóa. Nghệ thuật thơ giản dị mà giàu sức gợi: ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh đối lập giữa quá khứ và hiện tại (lũy tre – nhà cửa, dân ca – sự im lặng) tạo nên một không gian vừa quen thuộc vừa xa lạ. Câu kết “mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy” đậm chất trữ tình, thể hiện nỗi buồn sâu thẳm của tác giả trước sự đổi thay không thể níu giữ.

Câu2 

Trong thời đại công nghệ 4.0, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Từ Facebook, Instagram đến TikTok, những nền tảng này không chỉ là công cụ kết nối mà còn là không gian để con người thể hiện bản thân, cập nhật thông tin và giải trí. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều mặt trái đáng lo ngại. Vậy, mạng xã hội thực sự đóng vai trò gì trong cuộc sống ngày nay?

Mạng xã hội mang lại nhiều giá trị tích cực cho cuộc sống hiện đại. Trước hết, nó phá vỡ rào cản khoảng cách, giúp con người kết nối với nhau dù ở bất kỳ đâu trên thế giới. Một người Việt Nam có thể dễ dàng trò chuyện với bạn bè ở nước ngoài chỉ qua vài cú nhấp chuột. Thứ hai, mạng xã hội là nguồn thông tin phong phú và nhanh chóng. Các sự kiện nóng hổi, từ chính trị đến văn hóa, đều được cập nhật tức thời, giúp mỗi người nắm bắt nhịp sống xã hội. Ngoài ra, đây còn là công cụ hỗ trợ học tập, kinh doanh và sáng tạo. Chẳng hạn, các khóa học trực tuyến trên YouTube hay các chiến dịch quảng cáo trên Instagram đã mở ra cơ hội phát triển cho hàng triệu người. Với giới trẻ, mạng xã hội là nơi thể hiện cá tính, chia sẻ quan điểm và xây dựng cộng đồng cùng sở thích.

Tuy nhiên, mạng xã hội không phải lúc nào cũng là “người bạn tốt”. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự lệ thuộc quá mức, khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, sống “ảo” hơn sống thật. Họ dành hàng giờ lướt điện thoại, xa rời các mối quan hệ thực tế và đánh mất thời gian quý báu. Hơn nữa, mạng xã hội là mảnh đất màu mỡ cho tin giả, bạo lực mạng và những nội dung độc hại. Những vụ bắt nạt qua mạng hay lan truyền thông tin sai lệch đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, từ tổn thương tâm lý đến bất ổn xã hội. Chưa kể, áp lực từ việc so sánh bản thân với hình ảnh “hoàn hảo” trên mạng khiến nhiều người rơi vào tự ti, trầm cảm.

Tôi cho rằng mạng xã hội là con dao hai lưỡi, và giá trị của nó phụ thuộc vào cách mỗi người sử dụng. Nếu biết tận dụng một cách thông minh, nó sẽ là công cụ đắc lực để học hỏi, kết nối và phát triển. Ngược lại, nếu lạm dụng hoặc thiếu kiểm soát, nó có thể trở thành “kẻ thù” âm thầm hủy hoại cuộc sống. Vì vậy, mỗi cá nhân cần xây dựng ý thức tự giác, đặt ra giới hạn thời gian sử dụng và chọn lọc nội dung phù hợp. Gia đình, nhà trường cũng cần giáo dục thế hệ trẻ về cách tiếp cận mạng xã hội một cách văn minh và an toàn.

Mạng xã hội là sản phẩm tất yếu của thời đại hiện đại, mang đến cả cơ hội lẫn thách thức. Nó không xấu, nhưng cũng không hoàn toàn tốt – điều quan trọng nằm ở cách chúng ta đối diện và sử dụng nó. Hãy để mạng xã hội trở thành người bạn đồng hành hữu ích, thay vì kẻ chi phối cuộc sống của chúng ta. Trong thế giới số hôm nay, sự tỉnh táo và trách nhiệm là chìa khóa để tận hưởng những giá trị tốt đẹp mà mạng xã hội mang lại.

Câu 1:

Văn bản trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2:

Trong văn bản, hạnh phúc được miêu tả qua các tính từ: xanh, thơm, im lặng, dịu dàng, vô tư.

Câu 3:

Đoạn thơ thể hiện một quan niệm sâu sắc về hạnh phúc. Hạnh phúc giống như một quả thơm, mang đến sự ngọt ngào nhưng không cần phô trương, ồn ào. Nó có thể tồn tại trong sự im lặng, trong những khoảnh khắc bình yên, nhẹ nhàng của cuộc sống. Điều này cho thấy hạnh phúc không nhất thiết phải đến từ những điều lớn lao, mà có thể xuất hiện trong những điều giản dị, đời thường, miễn là ta biết trân trọng và cảm nhận.

Câu 4:

Biện pháp tu từ so sánh ("Hạnh phúc đôi khi như sông") có tác dụng:

Tạo hình ảnh sinh động, giúp người đọc dễ dàng hình dung về hạnh phúc.

Thể hiện triết lý sâu sắc: Hạnh phúc giống như dòng sông, cứ tự nhiên trôi đi, không quan tâm đến việc nó đầy hay vơi. Điều này nhấn mạnh rằng hạnh phúc không phụ thuộc vào sự đầy đủ hay thiếu thốn, mà quan trọng là cách con người đón nhận và tận hưởng cuộc sống.

Câu 5:

Quan niệm về hạnh phúc của tác giả trong đoạn trích mang tính độc đáo, nhẹ nhàng và sâu sắc. Hạnh phúc không phải lúc nào cũng rực rỡ, rõ ràng, mà đôi khi rất bình dị, ẩn hiện trong thiên nhiên, trong sự vô tư, trong những khoảnh khắc bình lặng của cuộc sống. Hạnh phúc không phụ thuộc vào vật chất hay sự đủ đầy, mà nằm ở cách ta cảm nhận và trân trọng những điều nhỏ bé xung quanh. Đây là một quan niệm tích cực, giúp con người biết bằng lòng, sống chậm lại và tận hưởng vẻ đẹp giản đơn của cuộc sống.

Câu1

Mỗi con người là một cá thể riêng biệt với suy nghĩ, quan điểm và lối sống khác nhau. Chính vì vậy, tôn trọng sự khác biệt của người khác không chỉ là một biểu hiện của sự văn minh mà còn giúp cuộc sống trở nên đa dạng, phong phú hơn. Khi biết chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt, con người sẽ có thái độ cởi mở, bao dung, tránh được những định kiến và phán xét vô căn cứ. Điều này góp phần xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp, giảm bớt xung đột, tạo nên một xã hội hài hòa và đoàn kết. Ngược lại, nếu con người luôn áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, không chấp nhận sự khác biệt, thì sẽ dễ xảy ra mâu thuẫn, chia rẽ. Thế giới phát triển nhờ sự phong phú trong tư duy, sáng tạo, mà nền tảng chính là sự tôn trọng lẫn nhau. Vì vậy, thay vì chỉ trích hay bài xích, mỗi người nên học cách lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận sự khác biệt, từ đó tạo ra một môi trường sống chan hòa, tiến bộ và nhân văn hơn.

Câu 2

“Thơ là người thư kí chân thành của trái tim” (Duybralay). Rung lên từ tâm hồn người nghệ sĩ, thơ tựa như một bản hoà ca với những giai điệu trầm bổng khác nhau. Giữa những cung bậc rộn ràng của phong trào “Thơ mới” Lưu Trọng Lư chỉ ra “một nốt trầm xao xuyến”, vang lên rất nhẹ, rất êm nhưng lắng động và lan tỏa trong lòng người. Không thoát lên như Thế Lữ, không điên cuồng như Hàn Mặc Tử, Lưu Trọng Lư lặng lẽ tìm cho mình một lối rẽ về quá khứ, về những hồi ức lung linh, sâu lắng trong tâm hồn. “Nắng mới” là một trong những bài thơ như thế. Ta bắt gặp ở đây một tâm hồn đầm thắm, mỏng manh và một nỗi buồn sâu lắng khiến ai đọc qua dù chỉ một lần cùng không thề nào quên.

Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh ánh nắng mới – một tín hiệu của sự tươi sáng, nhưng lại gợi lên những xúc cảm buồn trong lòng tác giả:

"Mỗi lần nắng mới hắt bên song,

Xao xác, gà trưa gáy não nùng,

Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,

Chập chờn sống lại những ngày không."

Ánh nắng mới len qua song cửa gợi lên hình ảnh một buổi trưa tĩnh lặng, nhưng thay vì mang lại niềm vui, nó lại khiến lòng người chìm trong hoài niệm. Tiếng gà gáy trưa "não nùng" càng tô đậm nỗi buồn. Nhà thơ không chỉ nhớ về quá khứ mà còn cảm thấy một nỗi trống trải, tiếc nuối về những "ngày không" – những ngày đã qua không thể trở lại.

Dòng hồi tưởng đưa tác giả trở về thời thơ ấu, khi mẹ còn sống:

"Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời

Lúc người còn sống, tôi lên mười;

Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,

Áo đỏ người đưa trước giậu phơi."

Tác giả nhớ lại hình ảnh mẹ khi ông còn nhỏ. Những ký ức ấy gắn liền với ánh nắng mới, nhưng lần này, ánh nắng không chỉ mang đến nỗi buồn mà còn khắc họa hình ảnh tươi đẹp của người mẹ. Chi tiết “áo đỏ người đưa trước giậu phơi” vừa giản dị, vừa sống động, khiến người đọc dễ dàng hình dung một khung cảnh quen thuộc của làng quê xưa.

Hình ảnh người mẹ vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí tác giả, dù thời gian đã trôi qua:

"Hình dáng me tôi chửa xoá mờ

Hãy còn mường tượng lúc vào ra:

Nét cười đen nhánh sau tay áo

Trong ánh trưa hè trước giậu thưa."

Cách dùng từ "chửa xoá mờ" nhấn mạnh rằng hình bóng mẹ vẫn luôn in đậm trong trái tim nhà thơ. Ông vẫn có thể hình dung rõ nét từng cử chỉ, điệu bộ của mẹ. Hình ảnh “nét cười đen nhánh sau tay áo” đầy bình dị mà ấm áp, thể hiện sự gắn bó, yêu thương của tác giả đối với mẹ. Không gian "trưa hè trước giậu thưa" là một hình ảnh mộc mạc, nhưng lại chứa đựng biết bao kỷ niệm ấm áp của tình mẫu tử.

Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, giàu chất thơ.

Sử dụng điệp từ (“mỗi lần nắng mới”), đối lập (nắng mới – nỗi buồn) để nhấn mạnh sự hoài niệm.

Giọng thơ trầm lắng, nhẹ nhàng, mang màu sắc hoài cổ.

Bài thơ thể hiện tình cảm sâu sắc của tác giả dành cho người mẹ đã khuất.

Gợi lên nỗi nhớ thương, tiếc nuối về những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ.

Phản ánh tâm trạng chung của con người khi hoài niệm về quá khứ, đặc biệt là tình mẫu tử thiêng liêng.

“Nắng mới” là một bài thơ thấm đượm cảm xúc hoài niệm và tình yêu thương vô bờ bến dành cho người mẹ. Với hình ảnh giản dị nhưng đầy sức gợi, Lưu Trọng Lư đã thành công trong việc khắc họa ký ức tuổi thơ, đồng thời làm nổi bật tình mẫu tử thiêng liêng. Bài thơ không chỉ là nỗi lòng riêng của tác giả mà còn chạm đến trái tim của những ai đã từng trải qua cảm giác mất mát và nhớ thương về những người thân yêu.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Câu 2:

Hai cặp từ, cặp cụm từ đối lập trong đoạn (1) là:

"tằn tiện" – "phung phí"

"hào phóng" – "keo kiệt"

Câu 3:

Tác giả cho rằng đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng vì:Mỗi người có một cách sống và quan điểm riêng, không ai giống ai.

Việc phán xét thường dựa trên góc nhìn chủ quan và định kiến, dễ dẫn đến sai lầm, bất công.

Khi quá bận tâm đến lời phán xét của người khác, con người dễ trở nên mệt mỏi và mất đi sự tự do trong suy nghĩ, hành động.

Câu 4:

Quan điểm "Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó" có thể hiểu như sau:

Định kiến khiến con người trở nên cứng nhắc, không chấp nhận sự khác biệt, dẫn đến suy nghĩ và hành động sai lầm.

Nếu để định kiến của người khác chi phối, chúng ta sẽ mất đi sự tự do, đánh mất chính mình.

Điều quan trọng là biết lắng nghe bản thân, tự tin vào những lựa chọn của mình thay vì sống theo sự áp đặt của người khác.

Câu 5:

Thông điệp rút ra từ văn bản:

Hãy tôn trọng sự khác biệt, tránh phán xét người khác một cách vội vàng.

Sống theo chính kiến của mình, không để định kiến của người khác chi phối.

Biết lắng nghe và suy nghĩ khách quan để có cái nhìn bao dung,

thấu hiểu hơn về cuộc sống và con người.

Phần 2: Làm văn

 * Câu 1. Đoạn văn nghị luận về nhân vật Thị Phương:

   * Thị Phương là một hình tượng đẹp về người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Nàng hội tụ những phẩm chất cao quý: hiếu thảo, đức hy sinh, lòng dũng cảm. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo, nàng luôn đặt người thân lên trên bản thân mình. Hành động của Thị Phương không chỉ thể hiện tình cảm sâu sắc mà còn là sự khẳng định giá trị của đạo lý làm người. Nhân vật này là một tấm gương sáng về lòng vị tha và tình yêu thương.

 * Câu 2. Bài văn nghị luận về thói quen "bỏ quên" gia đình

Trong nhịp sống hối hả hiện nay, nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, đang dần "bỏ quên" gia đình. Họ mải mê với công việc, học tập, các mối quan hệ xã hội, hoặc chìm đắm trong thế giới ảo của internet, mạng xã hội. Điều này dẫn đến sự xa cách, thiếu gắn kết giữa các thành viên trong gia đình, gây ra những hậu quả tiêu cực cho cả cá nhân và xã hội.

Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này? Thứ nhất, áp lực cuộc sống ngày càng lớn khiến nhiều người phải dành phần lớn thời gian và sức lực cho công việc, học tập. Thứ hai, sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội tạo ra một thế giới ảo hấp dẫn, khiến nhiều người quên đi thế giới thực tại và những người thân yêu. Thứ ba, một số người chưa nhận thức được tầm quan trọng của gia đình, hoặc chưa biết cách cân bằng giữa cuộc sống cá nhân và gia đình.

Thói quen "bỏ quên" gia đình gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Đối với cá nhân, nó khiến họ cảm thấy cô đơn, lạc lõng, thiếu chỗ dựa tinh thần. Đối với gia đình, nó làm suy yếu mối quan hệ giữa các thành viên, gây ra mâu thuẫn, xung đột. Đối với xã hội, nó làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Để khắc phục tình trạng này, chúng ta cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, mỗi người cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của gia đình, dành thời gian và sự quan tâm cho những người thân yêu. Hãy tạo ra những khoảnh khắc ấm áp bên gia đình, cùng nhau ăn cơm, trò chuyện, chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn. Hãy trân trọng những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Bên cạnh đó, các bậc phụ huynh cần làm gương cho con cái, tạo ra một môi trường gia đình hạnh phúc, yêu thương. Các cơ quan, tổ chức xã hội cần có những chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để các gia đình có thời gian bên nhau.

Gia đình là nền tảng của mỗi người, là nơi ta tìm thấy sự bình yên, yêu thương. Hãy trân trọng và gìn giữ những giá trị thiêng liêng của gia đình, đừng để thói quen "bỏ quên" gia đình làm tổn thương những người thân yêu và chính bản thân mình.