Câu 1:Nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích “Chàng trai làng Phù Ủng” hiện lên với nhiều phẩm chất tốt đẹp đáng trân trọng. Trước hết, đó là một con người có chí lớn, khát vọng lập công vì đất nước. Khi đang đan sọt, ông vẫn mải suy nghĩ việc quân, việc nước đến mức không hay biết bị giáo đâm vào đùi. Điều này cho thấy tinh thần tập trung cao độ và tấm lòng luôn hướng về đại nghĩa. Bên cạnh đó, Phạm Ngũ Lão còn là người có ý chí mạnh mẽ, kiên trì rèn luyện bản thân. Trước khi thử sức với các vệ sĩ, ông xin về quê luyện tập, thể hiện quyết tâm chuẩn bị thật tốt để đạt mục tiêu. Đặc biệt, ông còn là người khiêm tốn, có lòng tự trọng cao, luôn “xấu hổ vì chưa làm được việc lớn”. Chính cảm giác ấy trở thành động lực để ông không ngừng vươn lên. Những phẩm chất ấy đã góp phần làm nên hình ảnh một người anh hùng tiêu biểu, vừa có tài năng vừa có đạo đức, xứng đáng là tấm gương cho thế hệ trẻ noi theo. Trong cuộc sống, không ai có thể đạt được thành công nếu thiếu ý chí và sự rèn luyện bền bỉ. Câu chuyện Phạm Ngũ Lão xin về quê ba tháng để tập nhảy cao trước khi đấu sức với các vệ sĩ đã cho thấy rõ tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với thử thách. Ý chí khổ luyện là sự quyết tâm, kiên trì rèn luyện bản thân trong thời gian dài nhằm chuẩn bị tốt nhất cho mục tiêu đã đặt ra. Đây chính là yếu tố nền tảng giúp con người vượt qua khó khăn. Thực tế cho thấy, không có thành công nào đến một cách dễ dàng. Những người đạt được thành tựu lớn đều phải trải qua quá trình nỗ lực không ngừng. Việc Phạm Ngũ Lão chủ động rèn luyện trước khi thi đấu chứng tỏ ông hiểu rằng chỉ có sự chuẩn bị kỹ càng mới giúp bản thân tự tin và chiến thắng. Ý chí khổ luyện còn giúp con người nâng cao năng lực và bản lĩnh. Khi kiên trì rèn luyện, ta không chỉ giỏi hơn về kỹ năng mà còn mạnh mẽ hơn về tinh thần, sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách. Ngược lại, nếu thiếu ý chí, con người dễ nản lòng, bỏ cuộc khi gặp khó khăn. Trong học tập, nếu học sinh không chăm chỉ ôn luyện mà chỉ trông chờ vào may mắn, kết quả sẽ khó đạt như mong muốn. Tuy nhiên, khổ luyện không có nghĩa là làm việc một cách mù quáng mà cần có phương pháp đúng đắn và mục tiêu rõ ràng. Sự nỗ lực phải đi kèm với ý thức học hỏi và cải thiện bản thân từng ngày. Từ câu chuyện trên, mỗi người, đặc biệt là học sinh, cần nhận thức được vai trò của ý chí và sự rèn luyện. Hãy đặt ra mục tiêu cho mình, kiên trì theo đuổi và không ngại khó khăn. Chỉ khi chuẩn bị tốt và không ngừng cố gắng, chúng ta mới có thể tự tin bước vào những thử thách của cuộc sống và đạt được thành công.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản “Chàng trai làng Phù Ủng” là tự sự (kể chuyện). Câu 2: Quân lính đâm giáo vào đùi mà Phạm Ngũ Lão không hay biết vì ông đang mải suy nghĩ việc lớn (lo việc nước, chí làm trai), tâm trí tập trung cao độ nên không cảm nhận được đau đớn. Câu 3: Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn không trách phạt mà còn đưa Phạm Ngũ Lão về kinh và tiến cử vì ông nhận ra đây là người có chí lớn, tài năng hiếm có. → Điều đó cho thấy Hưng Đạo Vương có tầm nhìn xa trông rộng, biết trọng dụng nhân tài, không xét lỗi nhỏ mà chú ý đến năng lực và chí hướng lâu dài. Câu 4: Nhân vật Phạm Ngũ Lão nổi bật với: Chí lớn, khát vọng lập công giúp nước Tinh thần tập trung cao, ý chí mạnh mẽ Khiêm tốn, có lòng tự trọng (biết xấu hổ khi chưa làm được việc lớn) Tài năng, có tố chất trở thành người anh hùng Câu 5: Sống có lí tưởng giúp con người có mục tiêu rõ ràng để phấn đấu và không sống vô ích. Khi có lí tưởng, ta sẽ biết cố gắng học tập, rèn luyện và vượt qua khó khăn. Lí tưởng còn giúp mỗi người sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội. Như Phạm Ngũ Lão, nhờ có chí lớn mà ông đã trở thành người có ích cho đất nước. Vì vậy, mỗi học sinh cần xác định cho mình một lí tưởng đúng đắn để phát triển bản thân.

Câu 1. Truyện được kể theo ngôi kể nào?

Truyện được kể theo ngôi thứ ba (ngôi kể người kể chuyện giấu mình). Người kể đóng vai trò là người dẫn truyện khách quan, thuật lại các sự việc và lời thoại của nhân vật.

Câu 2. Quỳnh thuộc kiểu nhân vật nào trong truyện cười?

Quỳnh thuộc kiểu nhân vật Trí tuệ/Thông minh (hay còn gọi là nhân vật Trạng nguyên, người dùng mưu mẹo, lời lẽ sắc sảo để châm biếm, dạy dỗ kẻ ngông cuồng).

Câu 3. Nghĩa hàm ẩn trong lời của Quỳnh “Bụng ông nó đang kêu “ong óc” đây này! Tiếng cơm, tiếng gà, tiếng cá, lợn,... chứ có phải tiếng chữ, tiếng sách đâu.” là gì?

Nghĩa hàm ẩn là: Lão trọc phú dù cố tỏ ra là người ham học, có tri thức ("phơi sách"), nhưng thực chất lão chỉ quan tâm đến vật chất, tiền bạc và ăn uống (bụng chứa toàn đồ ăn chưa tiêu hết), chứ không hề có chút kiến thức uyên bác nào. Quỳnh đang chỉ ra sự giả dối, trống rỗng về tri thức của lão.

Câu 4. Thủ pháp gây cười của truyện là gì?

Thủ pháp gây cười chính là sự đối lập và trớ trêu (châm biếm). Cụ thể:

• Lần 1: Quỳnh dùng cách nói ngược (lấy bụng đựng sách) để mỉa mai.
• Lần 2: Lão trọc phú cố gắng bắt chước lại, nhưng lại bị Quỳnh vạch trần sự kệch cỡm, ngô nghê của mình một cách thẳng thắn thông qua âm thanh thực tế ("ong óc" của bụng đói/no chứ không phải tiếng sách).

Câu 5. Tác giả sáng tác truyện trên nhằm mục đích gì?

Mục đích chính là châm biếm và phê phán thói học đòi, khoe mẽ, dốt nát nhưng lại thích làm ra vẻ sang trọng, uyên bác của tầng lớp phú hộ, quan lại thiếu học thời xưa. Đồng thời, truyện đề cao trí thông minh, sự nhanh nhạy của nhân vật Trạng Quỳnh.

Câu 6. Câu chuyện trên đã mang lại cho em những bài học gì? Viết đoạn văn ngắn khoảng 3 - 5 câu trình bày suy nghĩ của em.

Truyện Trạng Quỳnh mang lại cho em bài học sâu sắc về việc học tập phải đi đôi với thực hành và sự chân thành. Việc giả vờ ham hiểu biết mà không có kiến thức thực chất là điều đáng xấu hổ và dễ bị người đời phát hiện, giống như lão trọc phú cố gắng "phơi sách" nhưng lại bị lộ bụng đầy thức ăn. Vì vậy, chúng ta cần phải khiêm tốn, không nên khoe khoang những điều mình không có để tránh trở thành trò cười cho người khác. Thay vì bắt chước vẻ ngoài, điều quan trọng nhất là phải tích lũy tri thức thực sự

Trong nhịp sống hiện đại hối hả, nơi mọi thứ được số hóa và kết nối tức thì, một bộ phận không nhỏ giới trẻ dường như đang lạc lối trong những cám dỗ của sự tiện nghi và ảo vọng về thành công dễ dàng. Đáng báo động là sự trỗi dậy của lối sống vô trách nhiệm, một căn bệnh âm thầm ăn mòn những giá trị đạo đức và kìm hãm sự phát triển bền vững của cá nhân lẫn cộng đồng.

Thói vô trách nhiệm được định nghĩa là thái độ hờ hững, không muốn gánh vác hay đối diện với những bổn phận, sai lầm thuộc về mình. Đây là lối sống đối lập hoàn toàn với tinh thần trách nhiệm cao cả mà cha ông ta hằng đề cao. Nếu người có trách nhiệm luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ, giữ lời hứa và sẵn sàng sửa sai, thì người sống vô trách nhiệm lại luôn tìm cách ỷ lại, đùn đẩy gánh nặng cho người khác hoặc viện cớ hoàn cảnh khách quan.

Biểu hiện của thói vô trách nhiệm trong giới trẻ ngày nay rất đa dạng và đáng buồn. Ở khía cạnh cá nhân, nhiều học sinh, sinh viên thể hiện sự buông thả trong học tập, mải mê theo đuổi các thú vui nhất thời như trò chơi điện tử, mạng xã hội, mà không quan tâm đến tương lai hay sự nghiệp. Họ thiếu ý thức tự hoàn thiện bản thân, sống theo tâm lý “Không có mợ thì chợ vẫn đông”, cho rằng việc học hay phấn đấu không phải là ưu tiên hàng đầu. Sự thiếu trách nhiệm với bản thân này nhanh chóng lan rộng sang các mối quan hệ thân thuộc. Đáng tiếc thay, các phương tiện truyền thông đôi khi phản ánh những câu chuyện đau lòng về việc con cái vô ơn, không hiếu thảo, thậm chí ngược đãi cha mẹ già yếu, dù bản thân có điều kiện vật chất. Đây là sự băng hoại nghiêm trọng đạo lý làm người, khi lợi ích cá nhân và sự hưởng thụ được đặt lên trên tình cảm gia đình thiêng liêng.

Mở rộng phạm vi ra xã hội, thói vô trách nhiệm biểu hiện qua thái độ thờ ơ, vô cảm trước những vấn đề chung. Việc xả rác bừa bãi, thiếu ý thức giữ gìn của công, hay ngó lơ trước khó khăn của người xung quanh, dù là hành động nhỏ, đều là minh chứng cho sự thiếu trách nhiệm công dân. Như một số tài liệu phân tích, những hành vi này, nếu nhân lên trên quy mô lớn, sẽ tạo nên một văn hóa ứng xử tiêu cực, làm suy yếu tinh thần đoàn kết xã hội, đi ngược lại truyền thống “Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ” quý báu của dân tộc. Hậu quả cuối cùng là xã hội dần trở nên lạnh nhạt, thiếu gắn kết, và sự tiến bộ chung bị kìm hãm.

Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen. Một phần là do giáo dục gia đình còn nuông chiều quá mức, không rèn luyện tính tự lập và ý thức gánh vác từ sớm. Phần khác là do tác động của xã hội hiện đại khi sự phát triển vật chất quá nhanh khiến nhiều người trẻ bị cuốn vào vòng xoáy tìm kiếm sự thỏa mãn tức thời, tôn sùng lối sống hưởng thụ mà quên đi giá trị của lao động và cống hiến. Thêm vào đó, sự cô lập trong thế giới ảo cũng khiến họ ít va chạm và ít cảm nhận được trách nhiệm cộng đồng.

Tuy nhiên, chúng ta phải tin rằng trách nhiệm là một lựa chọn, một phẩm chất có thể rèn luyện. Để khắc phục lối sống tiêu cực này, giải pháp hiệu quả nhất vẫn phải bắt đầu từ chính ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Giới trẻ cần học cách đối diện với sai lầm, dám làm dám chịu. Đồng thời, gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục về đạo đức, lối sống lành mạnh, khuyến khích tính tự lập và lòng trắc ẩn. Những tấm gương sống có trách nhiệm trong cộng đồng, trong lịch sử cần được lan tỏa mạnh mẽ hơn để tạo nguồn cảm hứng tích cực.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự trưởng thành của thế hệ trẻ và sự phát triển của đất nước. Mỗi người trẻ hôm nay phải ý thức rằng, chỉ khi ta sống có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và với xã hội, thì cuộc đời mới thực sự có ý nghĩa và ta mới trở thành một công dân đáng quý.

Vào đầu năm học vừa rồi, trường em đã phát động phong trào “Chung tay vì môi trường xanh” nhằm kêu gọi học sinh tham gia trồng cây và dọn vệ sinh khuôn viên trường. Đây là hoạt động mà em thấy vô cùng ý nghĩa và đáng nhớ.

Sáng hôm ấy, khi mặt trời vừa lên, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười của thầy cô và học sinh. Chúng em được chia thành từng nhóm nhỏ, mỗi nhóm phụ trách một khu vực khác nhau. Nhóm em nhận nhiệm vụ trồng cây quanh bồn hoa phía trước dãy lớp học. Ai cũng háo hức, hì hục xới đất, đặt cây non vào hố rồi vun gốc, tưới nước. Mặc dù trời khá nắng, mồ hôi nhễ nhại, nhưng nhìn những hàng cây xanh mướt dần hiện ra, ai cũng cảm thấy vui và tự hào.

Sau khi trồng cây xong, chúng em cùng nhau quét rác, nhặt lá khô, làm sạch sân trường. Thầy cô luôn miệng khen ngợi tinh thần làm việc hăng say của học sinh. Hôm đó, ai cũng mệt nhưng lòng lại thấy nhẹ nhõm và hạnh phúc.

Hoạt động trồng cây giúp em hiểu rằng bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mỗi người. Chỉ cần một hành động nhỏ, như trồng thêm một cây xanh, giữ gìn trường lớp sạch đẹp, cũng góp phần làm cho cuộc sống quanh ta trở nên trong lành hơn. Em tự hứa sẽ tiếp tục giữ gìn và chăm sóc những cây non ấy để ngôi trường của em ngày càng xanh, sạch và đẹp hơn.

Hoạt động trồng cây hôm đó đã để lại trong em nhiều kỷ niệm đáng quý. Em nhận ra rằng khi chúng ta cùng nhau chung tay vì cộng đồng, cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa và tươi đẹp hơn biết bao.

Hình ảnh cơm cháy “giòn và thơm, mùi hương đồng mùi nước quê, cả mùi khói bếp” gợi em nhớ đến những kỉ niệm tuổi thơ mộc mạc, giản dị mà thiêng liêng. Kỉ niệm ấy giống như một phần hồn của mỗi con người, dù đi xa đến đâu vẫn không thể phai mờ. Mùi cơm cháy, khói bếp, hương đồng… không chỉ là hương vị của quê hương mà còn là hơi ấm tình mẹ, là tình thương nuôi dưỡng ta từ thuở nhỏ. Những kỉ niệm tuổi thơ giúp con người biết trân trọng hiện tại, biết yêu thương và gìn giữ cội nguồn. Bởi lẽ, khi nhớ về quá khứ, ta nhận ra rằng mọi yêu thương chân thật nhất đều bắt đầu từ mái nhà, từ vòng tay của mẹ, từ bếp lửa quê hương.

Hình ảnh khói bếp ở cuối văn bản không chỉ là một chi tiết tả thực mà còn mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc:

Đó là khói của tình mẹ, của nỗi nhớ thương và hối tiếc, là hơi ấm quê nhà còn đọng lại trong tâm hồn người con sau khi mẹ mất.

Khói bếp – mờ ảo nhưng bền lâu – giống như tình mẹ, dẫu người đã đi xa, yêu thương vẫn mãi vấn vương trong từng hơi thở của cuộc đời.

Vào cuối năm học vừa rồi, trường em tổ chức một chuyến tham quan về Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở Hà Nội. Đây là chuyến đi mà em cảm thấy vô cùng thích thú và để lại trong em nhiều ấn tượng sâu sắc.

Sáng hôm ấy, khi mặt trời vừa nhô lên, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười của học sinh. Chúng em háo hức lên xe, lòng tràn đầy mong chờ. Con đường đến Văn Miếu rợp bóng cây xanh, xe lăn bánh chậm rãi qua những con phố quen thuộc. Cô giáo vừa trò chuyện, vừa kể cho chúng em nghe về lịch sử của ngôi trường cổ kính này – ngôi trường đại học đầu tiên của nước ta.

Khi đến nơi, em như lạc vào một không gian xưa cũ, trang nghiêm mà thanh tĩnh. Cổng Văn Miếu hiện ra với mái ngói cong cong, những hàng gạch đỏ rêu phong và cổng tam quan uy nghi. Đi qua từng lớp cổng, em cảm nhận được không khí linh thiêng của nơi từng đào tạo biết bao nhân tài cho đất nước.

Ấn tượng nhất với em là khu bia Tiến sĩ – nơi đặt những tấm bia đá khắc tên những người đỗ đạt trong các kỳ thi xưa. Những tấm bia được đặt trên lưng rùa đá, biểu tượng cho sự trường tồn và trí tuệ. Em khẽ chạm tay vào mặt bia nhẵn bóng vì thời gian và lòng dâng lên niềm kính trọng đối với những bậc hiền tài đã góp phần làm rạng rỡ non sông.

Sau khi tham quan xong, chúng em ngồi nghỉ dưới tán cây cổ thụ trong khuôn viên Văn Miếu. Gió nhẹ thổi, tiếng chim hót vang, mọi người cùng trò chuyện, chụp ảnh, lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ.

Chuyến đi tuy chỉ kéo dài một ngày nhưng đã để lại trong em thật nhiều cảm xúc. Em không chỉ được mở mang kiến thức về lịch sử và văn hóa dân tộc mà còn thấy thêm yêu quê hương, yêu truyền thống hiếu học của con người Việt Nam. Em thầm hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt để sau này trở thành người có ích cho đất nước.

Đến giờ, mỗi khi nhớ lại chuyến tham quan ấy, em vẫn cảm thấy bồi hồi và tự hào. Đó không chỉ là một buổi học ngoại khóa bổ ích, mà còn là một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, về truyền thống hiếu học và trân trọng quá khứ của dân tộc.

Vào cuối năm học vừa rồi, trường em tổ chức một chuyến tham quan về Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở Hà Nội. Đây là chuyến đi mà em cảm thấy vô cùng thích thú và để lại trong em nhiều ấn tượng sâu sắc.

Sáng hôm ấy, khi mặt trời vừa nhô lên, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười của học sinh. Chúng em háo hức lên xe, lòng tràn đầy mong chờ. Con đường đến Văn Miếu rợp bóng cây xanh, xe lăn bánh chậm rãi qua những con phố quen thuộc. Cô giáo vừa trò chuyện, vừa kể cho chúng em nghe về lịch sử của ngôi trường cổ kính này – ngôi trường đại học đầu tiên của nước ta.

Khi đến nơi, em như lạc vào một không gian xưa cũ, trang nghiêm mà thanh tĩnh. Cổng Văn Miếu hiện ra với mái ngói cong cong, những hàng gạch đỏ rêu phong và cổng tam quan uy nghi. Đi qua từng lớp cổng, em cảm nhận được không khí linh thiêng của nơi từng đào tạo biết bao nhân tài cho đất nước.

Ấn tượng nhất với em là khu bia Tiến sĩ – nơi đặt những tấm bia đá khắc tên những người đỗ đạt trong các kỳ thi xưa. Những tấm bia được đặt trên lưng rùa đá, biểu tượng cho sự trường tồn và trí tuệ. Em khẽ chạm tay vào mặt bia nhẵn bóng vì thời gian và lòng dâng lên niềm kính trọng đối với những bậc hiền tài đã góp phần làm rạng rỡ non sông.

Sau khi tham quan xong, chúng em ngồi nghỉ dưới tán cây cổ thụ trong khuôn viên Văn Miếu. Gió nhẹ thổi, tiếng chim hót vang, mọi người cùng trò chuyện, chụp ảnh, lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ.

Chuyến đi tuy chỉ kéo dài một ngày nhưng đã để lại trong em thật nhiều cảm xúc. Em không chỉ được mở mang kiến thức về lịch sử và văn hóa dân tộc mà còn thấy thêm yêu quê hương, yêu truyền thống hiếu học của con người Việt Nam. Em thầm hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt để sau này trở thành người có ích cho đất nước.

Đến giờ, mỗi khi nhớ lại chuyến tham quan ấy, em vẫn cảm thấy bồi hồi và tự hào. Đó không chỉ là một buổi học ngoại khóa bổ ích, mà còn là một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, về truyền thống hiếu học và trân trọng quá khứ của dân tộc.

Qua bức tranh làng quê thanh bình trong bài thơ, em cảm nhận rằng chỉ khi sống hòa mình với thiên nhiên, con người mới thật sự được sống trọn vẹn, hạnh phúc và bền vững.
Thiên nhiên không chỉ là phông nền của cuộc sống, mà còn là người bạn, người mẹ hiền mà chúng ta cần yêu thương và trân trọng.