Chế độ thực dân khiến các quốc gia Đông Nam Á mất độc lập, bị bóc lột kinh tế, xã hội phân hóa và đời sống nhân dân khó khăn. Tuy nhiên, nó cũng làm du nhập một số yếu tố kinh tế – văn hóa phương Tây, góp phần thức tỉnh ý thức dân tộc và thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng.

Ở Việt Nam, ách thống trị của thực dân Pháp vừa gây nhiều đau khổ cho nhân dân, vừa tạo điều kiện cho phong trào cách mạng phát triển, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Từ thế kỉ XVI, các nước tư bản phương Tây như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh bắt đầu xâm lược các quốc gia Đông Nam Á hải đảo. Ban đầu, họ thâm nhập bằng con đường buôn bán, sau đó dùng vũ lực quân sự để chiếm đóng. Phi-lip-pin bị Tây Ban Nha thống trị, In-đô-nê-xi-a rơi vào tay Hà Lan, còn Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po thuộc Anh. Đến cuối thế kỉ XIX, hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo trở thành thuộc địa của thực dân phương Tây.