Nhân vật người thợ mộc trong truyện *Đẽo cày giữa đường* là hình ảnh tiêu biểu cho kiểu người thiếu chính kiến. Ông làm nghề đẽo cày nhưng lại không tin vào suy nghĩ của bản thân, ai góp ý cũng nghe theo mà không suy xét đúng sai. Vì liên tục thay đổi theo lời người khác, chiếc cày bị đẽo đi đẽo lại và cuối cùng trở nên vô dụng. Qua nhân vật này, tác giả dân gian phê phán thói ba phải, đồng thời nhắc nhở con người cần biết lắng nghe nhưng phải có lập trường và suy nghĩ độc lập trong cuộc sống.

Nhân vật Thạch Sanh trong truyện cổ tích *Thạch Sanh* là hình ảnh tiêu biểu cho con người lao động nghèo nhưng giàu phẩm chất tốt đẹp. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống cô đơn dưới gốc đa, Thạch Sanh vẫn luôn hiền lành, thật thà và giàu lòng nhân ái. Dù bị mẹ con Lý Thông nhiều lần lừa gạt, chàng không oán hận mà vẫn đối xử chân thành, thể hiện tấm lòng bao dung, vị tha. Không chỉ hiền lành, Thạch Sanh còn rất dũng cảm và tài giỏi. Chàng dám tiêu diệt chằn tinh, bắn đại bàng cứu công chúa và đánh tan quân xâm lược, bảo vệ đất nước. Qua nhân vật Thạch Sanh, truyện cổ tích đã ca ngợi cái thiện, đồng thời thể hiện ước mơ của nhân dân về công lý: người tốt sẽ được đền đáp xứng đáng, kẻ xấu cuối cùng sẽ bị trừng phạt.