Chế độ thực dân đã để lại những ảnh hưởng sâu sắc, toàn diện và tiêu cực đến các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam, trên nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Về chính trị: Các quốc gia mất độc lập, chủ quyền, trở thành thuộc địa. Chính quyền thuộc địa được thiết lập để phục vụ lợi ích của chính quốc. Về kinh tế: Thực dân đẩy mạnh vơ vét, bóc lột tài nguyên, không chú trọng phát triển công nghiệp nặng mà chủ yếu xây dựng các ngành công nghiệp chế biến, sản xuất hàng tiêu dùng. Giao thông được mở rộng phục vụ khai thác. Về văn hóa - xã hội: Văn hóa phương Tây du nhập làm xói mòn giá trị truyền thống. Xã hội phân hóa sâu sắc với sự bần cùng hóa của nông dân và sự hình thành các giai cấp mới như tư sản dân tộc, công nhân.

Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra từ đầu thế kỉ XVI, kéo dài đến cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, với mục tiêu vơ vét tài nguyên và thiết lập ách cai trị thuộc địa.