Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Lao động và ước mơ có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là những khát vọng tốt đẹp, là mục tiêu mà con người hướng tới, còn lao động chính là con đường để biến những ước mơ ấy thành hiện thực. Nếu chỉ có ước mơ mà không chịu lao động, con người sẽ mãi sống trong viển vông, không đạt được thành quả nào. Ngược lại, lao động không có ước mơ định hướng thì dễ trở nên mù quáng, thiếu động lực và ý nghĩa. Khi con người có ước mơ, họ sẽ có thêm nghị lực để vượt qua khó khăn, kiên trì trong lao động. Đồng thời, chính quá trình lao động giúp con người hoàn thiện bản thân, tích lũy kinh nghiệm để tiến gần hơn đến mục tiêu của mình. Trong thực tế, những người thành công đều là những người biết nuôi dưỡng ước mơ và không ngừng nỗ lực lao động để hiện thực hóa nó. Vì vậy, mỗi người cần xác định cho mình một ước mơ đúng đắn và kiên trì lao động để biến ước mơ ấy thành hiện thực.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một trong những thi phẩm tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp, thể hiện sâu sắc tâm trạng của người chiến sĩ vừa chiến đấu vừa mang nặng nỗi nhớ và tình yêu. Qua bài thơ, tâm trạng nhân vật trữ tình hiện lên với nhiều cung bậc: nhớ thương, gắn bó, tự hào và đầy lí tưởng.

Trước hết, đó là nỗi nhớ da diết, thấm đẫm không gian và thời gian. Ngay từ những câu thơ mở đầu, nỗi nhớ được gửi gắm qua hình ảnh thiên nhiên: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh”, “Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh”. Những hình ảnh ngôi sao và ngọn lửa vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa là biểu tượng cho nỗi nhớ luôn hiện hữu, bền bỉ và ấm áp. Nỗi nhớ ấy không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn lan tỏa, hòa quyện vào cảnh vật, làm cho thiên nhiên cũng trở nên có hồn, đồng cảm với con người. Qua đó, ta thấy nhân vật trữ tình luôn sống trong trạng thái nhớ thương thường trực.

Không chỉ dừng lại ở nỗi nhớ, bài thơ còn thể hiện tình yêu sâu sắc, hòa quyện giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước. Câu thơ “Anh yêu em như anh yêu đất nước” là một so sánh độc đáo, táo bạo mà đầy ý nghĩa. Tình yêu cá nhân được nâng lên ngang tầm với tình yêu Tổ quốc, trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ cho người chiến sĩ. Tình yêu ấy không hề yếu đuối mà gắn liền với “vất vả đau thương” nhưng vẫn “tươi thắm vô ngần”. Điều đó cho thấy tâm hồn người lính vừa giàu tình cảm, vừa kiên cường, sẵn sàng vượt qua gian khổ vì lí tưởng lớn lao.

Tâm trạng của nhân vật trữ tình còn được thể hiện qua nỗi nhớ thường trực trong mọi khoảnh khắc đời sống: “mỗi bước đường anh bước”, “mỗi tối anh nằm”, “mỗi miếng anh ăn”. Điệp từ “mỗi” được lặp lại nhiều lần nhấn mạnh nỗi nhớ bao trùm lên toàn bộ cuộc sống, không lúc nào nguôi ngoai. Nỗi nhớ ấy vừa riêng tư, vừa tha thiết, cho thấy tình yêu sâu nặng và sự gắn bó bền chặt với người mình yêu.

Ở khổ thơ cuối, tâm trạng nhân vật trữ tình được nâng lên thành niềm tin và lí tưởng. Hình ảnh “ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt” và “ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực” biểu tượng cho tình yêu bất diệt và ý chí chiến đấu kiên cường. Tình yêu không làm người lính yếu mềm mà trái lại, tiếp thêm sức mạnh để họ “chiến đấu suốt đời”, “kiêu hãnh làm người”. Đây chính là vẻ đẹp cao cả của con người trong thời đại kháng chiến: biết kết hợp hài hòa giữa tình cảm riêng và trách nhiệm với đất nước.

Như vậy, tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ là sự hòa quyện giữa nỗi nhớ da diết, tình yêu sâu nặng và lí tưởng cao đẹp. Qua đó, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ vừa giàu tình cảm, vừa giàu ý chí, góp phần làm nên vẻ đẹp độc đáo của thơ ca kháng chiến Việt Nam.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2.

Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và cuộc sống.

Câu 3.

• Bằng chứng tác giả đưa ra:
  
• • Chim yến khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi.
  • Hổ và sư tử cũng tự lao động để sinh tồn.
• Nhận xét:
  Những bằng chứng này cụ thể, gần gũi với tự nhiên, có tính tiêu biểu cao, giúp làm sáng tỏ luận điểm rằng lao động là quy luật chung của mọi sinh vật.

Câu 4.

Câu nói gợi cho em nhận thức rằng lao động không chỉ là nghĩa vụ mà còn là nguồn mang lại niềm vui và hạnh phúc. Khi con người biết yêu lao động, họ sẽ cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, có động lực phấn đấu và dễ đạt được sự mãn nguyện. Ngược lại, nếu coi lao động là gánh nặng, con người dễ chán nản, mất phương hướng. Vì vậy, mỗi người cần có thái độ tích cực, chủ động trong lao động để xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu 5.

Một biểu hiện cho thấy vẫn có người nhận thức chưa đúng về lao động là lười biếng, ỷ lại vào người khác, không chịu học tập hay làm việc mà chỉ muốn hưởng thụ. Có người trẻ sống phụ thuộc vào gia đình, tiêu xài nhưng không lao động, không đóng góp cho xã hội. Điều này cho thấy họ chưa hiểu rằng lao động là nền tảng của cuộc sống và giá trị con người.

Câu 1. Đoạn văn khoảng 200 chữ

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật thầy Thông Thu. Từ một người có học, có điều kiện sống khá giả, Thông Thu đã sa vào lối sống ăn chơi, tiêu xài hoang phí, để rồi rơi vào cảnh khánh kiệt. Trong hồi thứ Hai, nhân vật bắt đầu tỉnh ngộ, tự nhận ra lỗi lầm và dằn vặt vì những hành động sai trái của mình. Sang hồi thứ Ba, tâm trạng ấy chuyển thành tuyệt vọng khi Thông Thu đối diện với nguy cơ tù tội, mất hết danh dự và tương lai. Đỉnh điểm của bi kịch là ý định tìm đến cái chết như một cách giải thoát. Tuy nhiên, sự giằng xé nội tâm khi nghĩ đến mẹ, vợ, em cho thấy nhân vật vẫn còn lương tri và ý thức trách nhiệm. Qua đó, tác giả không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn gửi gắm lời cảnh tỉnh về lối sống buông thả, thiếu kiểm soát, đồng thời thể hiện niềm tin vào khả năng thức tỉnh của con người.

Câu 2. Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ

Trong xã hội hiện đại, cùng với sự phát triển của kinh tế và công nghệ, lối sống của giới trẻ cũng có nhiều thay đổi. Một trong những vấn đề đáng lo ngại là thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát – hiện tượng “ném tiền qua cửa sổ” đang ngày càng phổ biến ở một bộ phận thanh niên.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, không có kế hoạch, dễ bị chi phối bởi cảm xúc hoặc xu hướng nhất thời. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn cho hàng hiệu, thiết bị công nghệ mới, ăn uống sang trọng hay giải trí đắt đỏ mà không cân nhắc đến thu nhập hay hoàn cảnh của bản thân. Thậm chí, có người còn sử dụng thẻ tín dụng, vay tiền để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng trước mắt.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là tâm lí chạy theo hình thức, thích thể hiện bản thân và mong muốn được công nhận trong xã hội. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội khiến nhiều người dễ bị ảnh hưởng bởi lối sống xa hoa, từ đó hình thành thói quen tiêu dùng theo “trend”. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến giới trẻ không kiểm soát được chi tiêu của mình.

Hậu quả của thói quen này là rất đáng lo ngại. Về cá nhân, nó khiến người trẻ dễ rơi vào tình trạng nợ nần, áp lực tài chính, thậm chí ảnh hưởng đến tương lai lâu dài. Về mặt tinh thần, việc phụ thuộc vào vật chất để khẳng định giá trị bản thân có thể khiến con người mất đi những giá trị cốt lõi. Xa hơn, nếu không được điều chỉnh, lối sống này có thể tạo ra một thế hệ thiếu trách nhiệm, thiếu bản lĩnh trong cuộc sống.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức tự kiểm soát và xây dựng thói quen chi tiêu hợp lí. Việc lập kế hoạch tài chính, phân bổ thu nhập và tiết kiệm là vô cùng cần thiết. Đồng thời, cần học cách phân biệt giữa nhu cầu thực sự và mong muốn nhất thời. Gia đình và nhà trường cũng nên giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng quản lí tài chính cho thanh thiếu niên. Bên cạnh đó, mạng xã hội cần được sử dụng một cách tỉnh táo, tránh để bản thân bị cuốn theo những giá trị ảo.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được nhìn nhận nghiêm túc. Mỗi người trẻ cần biết làm chủ bản thân, sống có trách nhiệm với tương lai của chính mình. Khi biết chi tiêu hợp lí, con người không chỉ ổn định về tài chính mà còn xây dựng được một cuộc sống bền vững và ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (kịch nói).

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại (đặc biệt là độc thoại nội tâm của thầy Thông Thu).

Câu 3.

Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

• “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
• “(Một lát)”
• “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh…)”
• “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống)”
• “(Lại khuấy)”

Vai trò:

• Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái của nhân vật.
• Làm nổi bật diễn biến tâm lí căng thẳng, giằng xé của thầy Thông Thu.
• Hỗ trợ diễn viên khi biểu diễn, tăng tính kịch và sức biểu cảm cho tác phẩm.

Câu 4.

Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu:

• Hồi thứ Hai:
  
• • Từ suy tính tài sản → nhận ra sự phá sản do ăn chơi.
  • Tự trách, hối hận, xấu hổ về bản thân.
  • Ý thức được lỗi lầm nhưng đã muộn.
• Hồi thứ Ba:
  
• • Rơi vào tuyệt vọng: hết tiền, mất danh dự, đối mặt tù tội.
  • Nảy sinh ý định tự tử để giải thoát.
  • Tâm trạng giằng xé: muốn chết nhưng còn lo cho mẹ, vợ, em.
  • Cuối cùng vẫn chưa dứt khoát, còn nghĩ đến trách nhiệm (viết thư cho em).

→ Tâm lí chuyển từ hối hận → tuyệt vọng → giằng co giữa sống và chết → le lói ý thức trách nhiệm.

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Cái chết không giải quyết được vấn đề mà chỉ là sự trốn tránh trách nhiệm. Dù mắc sai lầm, con người vẫn có thể sửa chữa và làm lại cuộc đời. Thầy Thông Thu còn mẹ, vợ, em cần chăm lo nên càng không nên buông xuôi. Điều quan trọng là phải dũng cảm đối diện hậu quả, thay đổi bản thân và sống có ích hơn.

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

Truyện ngắn Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm gây ấn tượng với người đọc bởi nhiều nét đặc sắc về nghệ thuật. Trước hết, tác giả đã xây dựng được tình huống truyện nhẹ nhàng nhưng giàu ý nghĩa, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật và gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật được thể hiện tinh tế, tự nhiên, đặc biệt là những rung động, suy nghĩ thầm kín của nhân vật trước những biến chuyển của cuộc sống. Bên cạnh đó, truyện còn thành công ở ngôn ngữ kể chuyện trong sáng, giản dị, gần gũi với đời sống hằng ngày nhưng vẫn giàu sức gợi. Các hình ảnh mang tính biểu tượng, đặc biệt là hình ảnh “sao sáng lấp lánh”, được sử dụng khéo léo, vừa mang ý nghĩa tả thực vừa gợi liên tưởng đến niềm tin, hi vọng và ánh sáng của tình người. Giọng văn nhẹ nhàng, ấm áp đã tạo nên dư âm sâu lắng trong lòng người đọc. Chính sự kết hợp hài hòa giữa nội dung và nghệ thuật đã làm nên sức hấp dẫn riêng cho truyện ngắn Sao sáng lấp lánh.

Câu 2 (4,0 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong hành trình dài rộng của cuộc sống, con người không chỉ cần những điều kiện vật chất để tồn tại mà còn rất cần một điểm tựa tinh thần để vững vàng trước mọi thử thách. Điểm tựa tinh thần có thể là gia đình, bạn bè, niềm tin, lý tưởng sống hay một giá trị tốt đẹp mà ta luôn hướng tới. Nó giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người.

Trước hết, điểm tựa tinh thần giúp con người có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn. Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng; thất bại, mất mát hay đau khổ là điều không thể tránh khỏi. Khi đối diện với những thử thách ấy, nếu không có một chỗ dựa tinh thần, con người rất dễ rơi vào tuyệt vọng và buông xuôi. Gia đình với tình yêu thương vô điều kiện, bạn bè với sự sẻ chia chân thành hay một niềm tin vững chắc vào tương lai sẽ giúp con người có thêm động lực để đứng dậy sau vấp ngã.

Bên cạnh đó, điểm tựa tinh thần còn giúp con người định hướng lối sống và nhân cách. Những giá trị tinh thần tích cực như lòng nhân ái, sự trung thực, ý chí vươn lên hay khát vọng cống hiến sẽ dẫn dắt con người sống tốt đẹp hơn, có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội. Khi có một lý tưởng sống đúng đắn làm điểm tựa, con người sẽ biết mình cần làm gì, sống vì điều gì và tránh xa những cám dỗ tiêu cực.

Không chỉ vậy, điểm tựa tinh thần còn mang lại sự bình an trong tâm hồn. Trong xã hội hiện đại, nhịp sống nhanh và áp lực lớn dễ khiến con người rơi vào trạng thái mệt mỏi, căng thẳng. Một điểm tựa tinh thần vững chắc sẽ giúp con người cân bằng cảm xúc, giữ được sự lạc quan và niềm vui sống. Đó có thể là niềm tin vào bản thân, vào những điều tốt đẹp vẫn luôn tồn tại trong cuộc sống.

Tuy nhiên, mỗi người cần lựa chọn cho mình một điểm tựa tinh thần lành mạnh và tích cực. Điểm tựa ấy không nên là sự phụ thuộc mù quáng hay những niềm tin sai lệch, bởi điều đó có thể khiến con người trở nên yếu đuối và lệch lạc. Thay vào đó, điểm tựa tinh thần phải giúp con người mạnh mẽ hơn, sống có ý nghĩa hơn.

Tóm lại, điểm tựa tinh thần có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống của mỗi con người. Nó không chỉ giúp ta vượt qua khó khăn, định hướng nhân cách mà còn mang lại sự bình yên trong tâm hồn. Mỗi người hãy tự xây dựng cho mình một điểm tựa tinh thần vững chắc để có thể tự tin bước đi trên con đường đời đầy thử thách nhưng cũng rất đáng trân trọng.

Câu 1.

Thể loại: Truyện ngắn.

Câu 2.

Tác dụng: Dấu ba chấm trong câu văn góp phần thể hiện dòng tâm trạng xao xuyến, mơ mộng, những tưởng tượng, mong ước về một tình yêu lãng mạn đang diễn ra trong tâm hồn những người đồng đội khi được nghe Minh kể về câu chuyện tình yêu của anh.

Câu 3.

• Tình huống của truyện là: Trước khi hi sinh, người lính trinh sát trẻ tên Minh cho đồng đội biết câu chuyện tình yêu lãng mạn với Hạnh mà anh từng kể chỉ là tưởng tượng và nhờ đồng đội ngày hòa bình hãy bỏ vào thùng bức thư đặc biệt mà anh viết cho Hạnh.
• Nhận xét: Đây là một tình huống độc đáo, bất ngờ góp phần hé lộ những góc khuất trong tâm hồn của người lính.

Câu 4.

- Nhan đề truyện

Sao sáng lấp lánh được đặt tên từ một hình ảnh ấn tượng của nhân vật Hạnh

người vêu trong tưởng tương của Minh

người yêu trong tưởng tượng của Minh

hình ảnh đôi mắt của cô gái như hai vì sao sáng lấp lánh.

- Nhan đề gợi ra cảm hứng về vẻ đẹp tâm hồn những người lính trong chiền tranh bảo vệ Tô quốc - khát vọng tình yêu bay bổng, lãng mạn là điểm tựa tinh thần mãnh liệt, là đôi cánh an ủi, nâng đỡ tâm hồn của họ trong cuộc chiến đấu nhiều đau thương, mất mát cho hòa bình, độc lập của đất nước.

Câu 5.

Trong văn bản, hình tượng người lính hiện lên qua những khía cạnh sau: Những cảm xúc riêng tư, sâu kín của cá nhân (nỗi buồn, nỗi cô đơn); khát vọng tình yêu mãnh liệt; những mất mát, hi sinh do sự khốc liệt của chiến tranh;

tình đồng đội gắn bó, thủy chung. (HS dựa vào nội dung văn bản và vốn sống riêng để bàn luận thêm về hình tượng người lính, giúp câu trả lời thêm sâu sắc.)