Trong tự nhiên, kích thước và mật độ cá thể của quần thể được điều hòa thông qua cơ chế tự điều chỉnh của quần thể.

1. Cơ chế điều hòa

Quần thể duy trì số lượng cá thể phù hợp với môi trường nhờ các yếu tố:

• Nhân tố phụ thuộc mật độ (chủ yếu)
• • Khi mật độ tăng cao:
  • • Cạnh tranh thức ăn, nơi ở tăng.
    • Dịch bệnh dễ lây lan.
    • Tỉ lệ sinh giảm, tỉ lệ tử tăng → số lượng giảm.
  • Khi mật độ giảm thấp:
  • • Ít cạnh tranh.
    • Điều kiện sống thuận lợi hơn.
    • Tỉ lệ sinh tăng, tử giảm → số lượng tăng.
• Nhân tố không phụ thuộc mật độ
• • Khí hậu, thiên tai (bão, lũ, hạn hán…).
  • Tác động đến quần thể независимо mật độ.

👉 Kết quả: Quần thể dao động quanh một mức cân bằng phù hợp với môi trường.

2. Ứng dụng trong trồng trọt

Dựa vào cơ chế trên, có thể nâng cao năng suất bằng cách:

• Gieo trồng với mật độ hợp lý
• • Tránh quá dày → giảm cạnh tranh ánh sáng, nước, dinh dưỡng.
  • Tránh quá thưa → lãng phí đất, giảm năng suất.
• Tỉa thưa, dặm cây
• • Loại bỏ cây yếu, tạo điều kiện cho cây khỏe phát triển.
• Bón phân, tưới nước hợp lý
• • Giảm cạnh tranh, tăng khả năng sinh trưởng.
• Phòng trừ sâu bệnh
• • Vì mật độ cao dễ phát sinh dịch bệnh → cần kiểm soát.
• Luân canh, xen canh
• • Giảm cạnh tranh cùng loại, tận dụng tài nguyên hiệu quả.

👉 Kết luận:
Hiểu cơ chế tự điều chỉnh của quần thể giúp con người điều chỉnh mật độ cây trồng hợp lý, từ đó tăng năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Dựa vào đặc điểm sinh vật và môi trường, các khu sinh học (biome) trên Trái Đất được chia thành 2 nhóm chính:

1. Khu sinh học trên cạn

Đặc điểm chung:

• Phân bố trên đất liền.
• Chịu ảnh hưởng mạnh của khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa).
• Sinh vật thích nghi với điều kiện khô, nóng, lạnh khác nhau.

Một số khu sinh học tiêu biểu:

• Rừng mưa nhiệt đới
• • Môi trường: Nóng ẩm, mưa nhiều quanh năm.
  • Sinh vật: Rất đa dạng, cây nhiều tầng, động vật phong phú.
• Hoang mạc
• • Môi trường: Khô hạn, ít mưa, nhiệt độ biến động lớn.
  • Sinh vật: Ít loài, thích nghi giữ nước (xương rồng, lạc đà…).
• Thảo nguyên
• • Môi trường: Mưa trung bình, có mùa khô.
  • Sinh vật: Chủ yếu là cỏ; nhiều động vật ăn cỏ và thú săn mồi.
• Rừng lá kim (taiga)
• • Môi trường: Lạnh, mùa đông dài.
  • Sinh vật: Cây lá kim, động vật chịu lạnh tốt.

2. Khu sinh học dưới nước

Đặc điểm chung:

• Phân bố trong môi trường nước.
• Bị chi phối bởi độ mặn, ánh sáng, nhiệt độ, độ sâu.

Một số khu sinh học tiêu biểu:

• Nước ngọt (sông, hồ)
• • Môi trường: Độ mặn thấp.
  • Sinh vật: Cá nước ngọt, tảo, thực vật thủy sinh.
• Nước mặn (biển, đại dương)
• • Môi trường: Độ mặn cao, phân tầng theo độ sâu.
  • Sinh vật: Đa dạng (cá, san hô, động vật phù du…).

👉 Kết luận:
Hai nhóm chính là khu sinh học trên cạn và khu sinh học dưới nước, mỗi nhóm có đặc điểm môi trường riêng nên sinh vật có sự thích nghi khác nhau.

Các khu sinh học (biome) trên Trái Đất, dựa vào đặc điểm sinh vật và môi trường, được chia thành 2 nhóm chính:

1. Khu sinh học trên cạn

Đặc điểm chung:

• Môi trường sống là đất liền.
• Khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa) quyết định chủ yếu đến sinh vật.
• Thảm thực vật rất đa dạng → kéo theo động vật phong phú.

Một số khu sinh học tiêu biểu:

• Rừng mưa nhiệt đới
• • Môi trường: Nóng ẩm quanh năm, mưa nhiều.
  • Sinh vật: Cây xanh rậm rạp, nhiều tầng; động vật đa dạng (khỉ, chim, côn trùng...).
• Hoang mạc
• • Môi trường: Khô hạn, mưa rất ít, nhiệt độ chênh lệch lớn.
  • Sinh vật: Cây chịu hạn (xương rồng), động vật thích nghi tiết kiệm nước (lạc đà, bò sát).
• Thảo nguyên
• • Môi trường: Mưa vừa phải, mùa khô rõ rệt.
  • Sinh vật: Chủ yếu là cỏ; động vật ăn cỏ và thú săn mồi (ngựa, sư tử...).
• Rừng lá kim (taiga)
• • Môi trường: Lạnh, mùa đông dài.
  • Sinh vật: Cây lá kim (thông, tùng); động vật chịu lạnh (gấu, sói).

2. Khu sinh học dưới nước

Đặc điểm chung:

• Môi trường là nước (ngọt hoặc mặn).
• Yếu tố ảnh hưởng: độ mặn, ánh sáng, nhiệt độ, độ sâu.

Một số khu sinh học tiêu biểu:

• Nước ngọt (sông, hồ)
• • Môi trường: Độ mặn thấp.
  • Sinh vật: Tảo, cá nước ngọt, ếch, thực vật thủy sinh.
• Nước mặn (biển, đại dương)
• • Môi trường: Độ mặn cao, phân tầng theo độ sâu.
  • Sinh vật: Rất đa dạng (cá, san hô, tảo biển, động vật phù du…).

Câu 1 (khoảng 200 chữ):

Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề sống còn của nhân loại hiện nay. Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn cung cấp cho con người những điều kiện thiết yếu như không khí, nước, thực phẩm. Khi môi trường bị ô nhiễm hay tàn phá, cuộc sống con người cũng bị đe dọa cả về thể chất lẫn tinh thần. Như văn bản đã đề cập, biến đổi khí hậu không chỉ gây ra thiên tai mà còn dẫn đến “tiếc thương sinh thái” – một tổn thương sâu sắc trong tâm hồn con người. Điều đó cho thấy môi trường gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của chúng ta. Bảo vệ môi trường vì thế không chỉ là bảo vệ thiên nhiên mà còn là bảo vệ chính sự tồn tại và bản sắc của con người. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức, bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm tài nguyên, giảm rác thải, trồng cây xanh… Đồng thời, xã hội cũng cần có những chính sách và hành động mạnh mẽ hơn để ứng phó với biến đổi khí hậu. Chỉ khi con người biết trân trọng và gìn giữ môi trường, chúng ta mới có thể đảm bảo một tương lai bền vững.

Câu 2 (khoảng 600 chữ):

Hình tượng người ẩn sĩ là một hình ảnh quen thuộc trong văn học trung đại Việt Nam, thể hiện quan niệm sống thanh cao, thoát tục của các nhà nho trước thời cuộc. Qua hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng này hiện lên với những nét tương đồng nhưng cũng có những điểm khác biệt đáng chú ý.

Trước hết, ở cả hai bài thơ, người ẩn sĩ đều lựa chọn lối sống hòa mình với thiên nhiên, tránh xa danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm khắc họa một cuộc sống giản dị: “Một mai, một cuốc, một cần câu”. Những vật dụng quen thuộc của đời sống lao động đã cho thấy một cuộc sống tự cung tự cấp, thanh đạm nhưng tự do. Ông chủ động rời bỏ “chốn lao xao” để tìm về “nơi vắng vẻ”, thể hiện quan niệm sống coi nhẹ danh lợi. Tương tự, trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, không gian hiện lên với vẻ đẹp thanh tĩnh: “Trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”. Con người dường như hòa tan vào thiên nhiên, sống chậm rãi, thư thái. Như vậy, cả hai đều gặp nhau ở lý tưởng sống ẩn dật, tìm sự bình yên nơi thiên nhiên.

Tuy nhiên, giữa hai hình tượng ẩn sĩ vẫn có những điểm khác biệt rõ rệt. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, sự “nhàn” mang tính chủ động, dứt khoát và có phần triết lí. Ông tự nhận mình “dại” khi chọn nơi vắng vẻ, nhưng thực chất đó là cái “dại” của người tỉnh táo, nhìn thấu sự phù phiếm của “phú quý tựa chiêm bao”. Lối sống của ông mang màu sắc ung dung, tự tại, thậm chí có phần vui thú: “Rượu đến bóng cây ta hãy uống”. Đó là sự nhàn nhã của một trí tuệ lớn, đã đạt đến trạng thái an nhiên trước cuộc đời.

Ngược lại, ở Nguyễn Khuyến, hình tượng ẩn sĩ lại mang nhiều tâm trạng hơn. Cảnh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: “gió hắt hiu”, “song thưa”, “mấy chùm hoa năm ngoái”. Không gian tĩnh lặng gợi cảm giác cô đơn, hoài niệm. Đặc biệt, câu thơ “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” thể hiện sự tự vấn, day dứt của tác giả. Ông muốn sống thanh cao như Đào Tiềm nhưng vẫn cảm thấy chưa trọn vẹn. Như vậy, cái “nhàn” ở Nguyễn Khuyến không hoàn toàn thanh thản mà xen lẫn nỗi niềm, tâm sự của một con người trước thời cuộc.

Sự khác biệt này bắt nguồn từ hoàn cảnh lịch sử và tâm thế của mỗi tác giả. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kì xã hội phong kiến bắt đầu rối ren nhưng ông vẫn có thể chủ động lựa chọn con đường ẩn dật. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống vào cuối thế kỉ XIX, khi đất nước đã rơi vào tay thực dân, nỗi đau mất nước khiến tâm hồn ông luôn trĩu nặng. Vì thế, dù cũng chọn lối sống ẩn dật, ông vẫn không thể hoàn toàn thanh thản.

Về nghệ thuật, cả hai bài thơ đều sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ giản dị mà hàm súc. Tuy nhiên, giọng điệu của Nguyễn Bỉnh Khiêm mang tính triết lí, ung dung, còn Nguyễn Khuyến lại thiên về trữ tình, sâu lắng.

Tóm lại, hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ vừa có điểm gặp gỡ ở lối sống thanh cao, hòa hợp với thiên nhiên, vừa có sự khác biệt trong sắc thái tâm trạng và cách thể hiện. Qua đó, ta thấy được vẻ đẹp nhân cách của các nhà nho xưa cũng như những suy tư sâu sắc của họ trước cuộc đời.

Câu 1.
Hiện tượng tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ, mất mát về tinh thần của con người trước những tổn thất của môi trường tự nhiên (đã xảy ra hoặc có thể xảy ra), do biến đổi khí hậu gây ra.

Câu 2.
Bài viết trình bày theo trình tự:

• Nêu vấn đề →
• Giải thích khái niệm →
• Đưa ví dụ, dẫn chứng cụ thể →
• Mở rộng, phân tích tác động →
• Cập nhật thực trạng hiện nay.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng như:

• Định nghĩa khoa học của các nhà nghiên cứu (Cunsolo và Ellis).
• Ví dụ thực tế (người Inuit, nông dân Australia, các tộc người ở Amazon).
• Lời trích dẫn trực tiếp của người trong cuộc.
• Số liệu khảo sát về cảm xúc của giới trẻ ở nhiều quốc gia.

Câu 4.
Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc độ tâm lí – con người, không chỉ nói về môi trường mà còn nhấn mạnh tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần. Cách tiếp cận này mới mẻ, nhân văn và giúp người đọc nhận thức vấn đề một cách sâu sắc hơn.

Câu 5.
Thông điệp: Biến đổi khí hậu không chỉ phá hủy môi trường mà còn gây tổn thương tinh thần cho con người, vì vậy mỗi người cần ý thức và hành động để bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ chính cuộc sống và bản sắc của mình.