Trong truyện ngụ ngôn "Đẽo cày giữa đường", nhân vật người thợ mộc là hình ảnh tiêu biểu cho những người thiếu bản lĩnh và không có chính kiến trong cuộc sống.

Trước hết, anh ta là một người có ý chí làm ăn nhưng lại thiếu hiểu biết. Việc anh dồn hết vốn liếng mua gỗ về đẽo cày cho thấy sự chăm chỉ, nhưng việc đặt cửa hàng bên vệ đường mà không có sự chuẩn bị tâm lý trước dư luận đã báo hiệu cho sự thất bại.

Đặc điểm nổi bật nhất của nhân vật này là tính ba phải và nhu nhược. Thay vì giữ vững mục tiêu và kỹ thuật đẽo cày, anh lại để mình bị xoay chuyển bởi bất cứ ai đi ngang qua. Từ việc đẽo cày cho cao, cho to đến việc đẽo nhỏ, thấp, và cuối cùng là đẽo cày khổng lồ cho voi, anh đều làm theo một cách mù quáng. Anh đã đánh mất năng lực tư duy độc lập, biến mình thành công cụ cho những ý kiến trái chiều của đám đông.

Kết cục, người thợ mộc phải trả giá đắt: "vốn liếng đi đời nhà ma", đống gỗ quý trở thành củi vụn. Thất bại này không chỉ là sự mất mát về vật chất mà còn là lời cảnh tỉnh về việc sống không có lập trường.

Tóm lại, qua nhân vật người thợ mộc, tác giả dân gian phê phán những kẻ sống phụ thuộc vào ý kiến người khác. Bài học rút ra là: Trong cuộc sống, chúng ta cần biết lắng nghe nhưng phải có bản lĩnh để chọn lọc và bảo vệ chính kiến của bản thân.

Trong thế giới truyện cổ tích Việt Nam, Thạch Sanh là nhân vật lý tưởng, đại diện cho sức mạnh và lòng nhân hậu của nhân dân.

Đặc điểm đầu tiên của Thạch Sanh là sự thiện lương và cần cù. Dù sống trong cảnh nghèo khó dưới gốc đa, tài sản chỉ có một lưỡi búa cũ, anh vẫn luôn chăm chỉ làm việc và giữ lòng tự trọng. Sự thật thà của anh thể hiện qua việc luôn tin tưởng và giúp đỡ mẹ con Lý Thông mà không hề toan tính, vụ lợi.

Đặc điểm nổi bật nhất chính là lòng dũng cảm và tài năng phi thường. Thạch Sanh đã lập nên những chiến công lừng lẫy khi diệt Chằn tinh, bắn Đại bàng để cứu công chúa và cứu con vua Thủy Tề. Những hành động này chứng tỏ anh là người anh hùng luôn đứng về phía chính nghĩa, sẵn sàng đối đầu với hiểm nguy để bảo vệ người dân lành.

Cuối cùng, Thạch Sanh còn là biểu tượng của lòng nhân đạo và khát vọng hòa bình. Thay vì dùng vũ lực trừng phạt mười tám nước chư hầu, anh đã dùng tiếng đàn để cảm hóa và thết đãi họ bằng niêu cơm thần kỳ. Hình ảnh đó khẳng định tâm hồn bao dung và mong muốn một cuộc sống bình yên, không chiến tranh.

Tóm lại, Thạch Sanh là nhân vật hoàn thiện về cả tài năng lẫn đạo đức. Qua hình tượng này, tác giả dân gian đã gửi gắm niềm tin về sự chiến thắng của cái thiện đối với cái ác trong cuộc sống.