Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ “Chiếc lá đầu tiên”.

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là một khúc ca hoài niệm da diết về tuổi học trò trong sáng, hồn nhiên, cùng tình yêu đầu đời đầy xúc động. Về nội dung, bài thơ tái hiện sống động những kỉ niệm đẹp đẽ, ngọt ngào gắn với trường lớp, bạn bè, thầy cô qua hình ảnh hoa phượng, tiếng ve, lớp học cũ… Những hồi ức ấy gợi lên một thời thanh xuân đầy mộng mơ nhưng cũng mang nỗi buồn chia xa khi bước vào đời. Đặc biệt, tình yêu đầu trong bài thơ vừa tinh khôi vừa day dứt, biểu tượng qua hình ảnh “chiếc lá đầu tiên” – ẩn dụ cho mối tình đầu khó phai. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do, giàu cảm xúc, ngôn ngữ trong sáng, hình ảnh phong phú và biểu cảm. Nhiều biện pháp tu từ như ẩn dụ, nhân hóa, hoán dụ được vận dụng linh hoạt, làm nổi bật sự xao xuyến, tiếc nuối của cái tôi trữ tình. Tất cả hòa quyện tạo nên một bản tình ca nhẹ nhàng mà sâu lắng về tuổi trẻ và kỉ niệm học đường.

Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về câu:

“Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.”**

Câu nói của James Michener trong tiểu thuyết “Sáu người đi khắp thế gian” không chỉ là một hình ảnh cụ thể mà còn là một lời cảnh tỉnh sâu sắc về hậu quả của những hành động tưởng như vô hại. Việc “bọn trẻ ném đá để đùa vui” tượng trưng cho những hành vi vô ý thức, thiếu suy nghĩ; còn “lũ ếch chết thật” phản ánh hậu quả nghiêm trọng mà người khác phải gánh chịu từ sự vô tâm đó.

Trong cuộc sống hiện nay, không thiếu những hành động đùa giỡn vô trách nhiệm: bắt nạt bạn bè trên mạng, trêu chọc người khác về ngoại hình, tung tin sai sự thật để “cho vui”. Nhưng những nạn nhân lại phải chịu tổn thương thật: áp lực tâm lý, trầm cảm, thậm chí mất niềm tin vào cuộc sống. Điều đáng buồn là nhiều người viện lý do “chỉ đùa thôi” để né tránh trách nhiệm. Tuy nhiên, sự tổn thương và hậu quả không phải lúc nào cũng có thể sửa chữa.

Câu nói trên cũng nhắc nhở chúng ta cần sống có ý thức, thấu cảm và biết đặt mình vào vị trí của người khác. Hành động dù nhỏ cũng có thể gây hậu quả lớn. Hãy nhớ rằng: điều khiến ta cười, có thể lại khiến người khác bật khóc. Vì thế, mỗi lời nói, mỗi hành vi cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh để “trò đùa” vô tình trở thành “vết thương” không bao giờ lành với người khác.

Tóm lại, câu nói trên không chỉ là một hình ảnh cụ thể mà còn là lời nhắn nhủ đầy nhân văn: Hãy sống tử tế, đừng để sự vô ý thức của mình trở thành nỗi đau thực sự cho người khác.

Cầm:

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, không bị bó buộc bởi số chữ và số câu, linh hoạt trong nhịp điệu để diễn tả cảm xúc.

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính trong bài thơ này là gì?

Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm, kết hợp với miêu tả và tự sự để thể hiện những cảm xúc sâu lắng, bồi hồi về tuổi học trò và thời thanh xuân.

Câu 3. Chỉ ra ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ mà tác giả sử dụng để khắc họa những kỉ niệm gắn với trường cũ. Theo em, những kỉ niệm ấy có gì đặc biệt?

5 hình ảnh/dòng thơ:

• “Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say”
• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
• “Thôi đã hết thời bím tóc trắng ngủ quên”
• “Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ”

Những kỉ niệm ấy rất đặc biệt vì chúng gắn liền với những điều thân quen và ngây thơ của tuổi học trò: là hoa phượng, là lớp học, là tiếng ve, là hành động khắc tên lên bàn ghế – những điều tưởng nhỏ bé nhưng lại mang ý nghĩa lớn lao, lưu giữ cả một quãng đời không thể nào quên.

Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong dòng thơ: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”.

Dòng thơ sử dụng phép ẩn dụ và nhân hóa: tiếng ve được mô tả như một “lưỡi dao” xé đôi mặt hồ.

→ Tác dụng: Gợi cảm giác mạnh mẽ, bất ngờ và đầy xao động khi mùa hè đến – mùa chia tay tuổi học trò. Đồng thời cho thấy nỗi xốn xang, bồi hồi, như có điều gì đó vỡ ra trong tâm hồn của người học sinh khi cảm nhận sự đổi thay và trưởng thành.

Câu 5. Em ấn tượng với hình ảnh nào nhất? Vì sao?

Em ấn tượng nhất với hình ảnh:

“Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên.”

→ Bởi đó là một hình ảnh ẩn dụ đầy xúc động, biểu tượng cho tuổi học trò ngây thơ, trong sáng và mối tình đầu vụng dại. Khi không còn thấy “chiếc lá đầu tiên”, cũng là lúc con người ta rời xa tuổi học trò, rời xa sự hồn nhiên để bước vào một giai đoạn khác của cuộc đời – đầy hoài niệm và tiếc nuối.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của con người Pa Dí được thể hiện trong đoạn trích.

Trong đoạn trích “Cây hai ngàn lá” của nhà thơ Pờ Sảo Mìn, vẻ đẹp của con người Pa Dí hiện lên vừa giản dị, vừa phi thường. Họ là những con người tuy chỉ “hai ngàn người”, nhỏ bé về số lượng nhưng lại có một tâm hồn, một sức sống bền bỉ và mãnh liệt. Những hình ảnh như “con trai trần trong mặt trời nắng cháy”, “con gái đẹp trong sương giá đông sang” cho thấy vẻ đẹp lao động mạnh mẽ, duyên dáng và đầy bản lĩnh. Họ không ngại gian khổ, biết “gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”, “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng” – tất cả gợi lên khả năng làm chủ thiên nhiên và cuộc sống. Dù sống ở nơi núi cao, sương lạnh, con người Pa Dí vẫn lạc quan, sáng tạo, cần cù và giàu bản sắc văn hóa. Qua đó, tác giả thể hiện niềm tự hào sâu sắc về dân tộc mình và gửi gắm thông điệp về giá trị của sức mạnh cộng đồng, tinh thần vượt khó và tình yêu quê hương. Hình ảnh người Pa Dí đã để lại ấn tượng đẹp đẽ trong lòng người đọc.

Câu 2. Viết bài văn (khoảng 200 chữ) trình bày ‎ý kiến của anh/chị về tinh thần dám đổi mới của thế hệ trẻ hiện nay.

Trong thời đại phát triển không ngừng của công nghệ và tri thức, tinh thần dám đổi mới trở thành một phẩm chất quan trọng, đặc biệt đối với thế hệ trẻ ngày nay. Đổi mới không chỉ là việc nghĩ ra cái mới mà còn là dám rời bỏ cái cũ, dám thử nghiệm, chấp nhận rủi ro để phát triển. Nhiều bạn trẻ ngày nay đã không ngần ngại theo đuổi những ngành nghề mới, khởi nghiệp với ý tưởng táo bạo, ứng dụng công nghệ hiện đại để giải quyết các vấn đề xã hội. Điều đó thể hiện tinh thần năng động, sáng tạo và bản lĩnh. Tuy nhiên, không ít người trẻ vẫn còn ngại thay đổi, sợ thất bại hoặc phụ thuộc vào lối mòn cũ kỹ. Để phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội, mỗi bạn trẻ cần nuôi dưỡng tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm và học hỏi không ngừng. Tinh thần dám đổi mới chính là chìa khóa để thế hệ trẻ khẳng định bản thân trong thế giới đầy cạnh tranh và thay đổi không ngừng.

Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

➡️ Thể thơ tự do.

Thể thơ không bị bó buộc bởi số chữ, số câu hay vần điệu nhất định, linh hoạt trong biểu đạt cảm xúc.

Câu 2. Liệt kê những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái trong đoạn trích.

➡️ Các dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái:

“Con trai trần trong mặt trời nắng cháy

Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày”

“Con gái đẹp trong sương giá đông sang

Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

Câu 3. Chỉ ra biện pháp tu từ trong hai dòng thơ sau và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

“Biết gọi gió, gọi mưa, gọi nắng

Chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”

➡️ Biện pháp tu từ:

• Điệp ngữ: “gọi”, “chặn”, “ngăn”, “bắt” lặp lại tạo nhịp điệu mạnh mẽ.
• Phép liệt kê: liệt kê các hành động thể hiện sức mạnh con người.
• Nhân hóa: “bắt nước ngược dòng” làm cho thiên nhiên như có thể điều khiển được.

➡️ Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự tài giỏi, mạnh mẽ, kiên cường và sáng tạo của con người dân tộc Pa Dí trong việc chế ngự thiên nhiên.
• Thể hiện niềm tự hào về truyền thống lao động và làm chủ cuộc sống.

Câu 4. Tác giả đã thể hiện tình cảm, cảm xúc gì qua đoạn trích trên?

➡️ Tác giả thể hiện niềm tự hào sâu sắc và tình yêu thương tha thiết với quê hương, dân tộc mình – dân tộc Pa Dí.

Đó là tình cảm trân trọng trước vẻ đẹp, sự kiên cường, bền bỉ và sức sống mạnh mẽ của dân tộc mình trong cuộc sống lao động và đấu tranh với thiên nhiên.

Câu 5. Anh/Chị rút ra bài học gì cho bản thân từ đoạn trích trên?

➡️ Bài học rút ra:

• Cần biết trân trọng, tự hào về truyền thống và bản sắc của dân tộc mình.
• Nỗ lực học tập, lao động, vượt khó vươn lên như tinh thần bền bỉ của người dân tộc Pa Dí.
• Tôn trọng sự đa dạng văn hóa, yêu quý những giá trị giản dị mà cao đẹp của các dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam.