.

.

Câu 1 (2,0 điểm):

Nhân vật anh gầy trong truyện Anh béo và anh gầy là hình ảnh điển hình cho kiểu người nhỏ nhen, tự ti và nịnh bợ trong xã hội cũ. Khi gặp lại bạn cũ, anh gầy ban đầu rất chân thành, thân mật, vui mừng khi được gặp lại người bạn thuở nhỏ. Thế nhưng, ngay sau khi biết anh béo là viên chức bậc ba, thái độ của anh ta thay đổi hoàn toàn: từ thân tình chuyển sang khúm núm, sợ sệt, gọi bạn là “quan lớn”, “bẩm quan trên”. Hành động, cử chỉ, lời nói, thậm chí cả dáng vẻ của anh gầy đều trở nên lố bịch, giả tạo. Sự thay đổi ấy bộc lộ rõ bản chất nịnh hót, hèn kém và lòng tự trọng thấp. Qua nhân vật này, Sê-khốp không chỉ phê phán sâu sắc những con người mất nhân cách vì danh lợi mà còn tố cáo một xã hội đầy rẫy sự phân biệt địa vị, khiến con người phải cúi đầu, đánh mất tình cảm chân thành. Anh gầy là một hình tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa hiện thực và giá trị phê phán mạnh mẽ.

⸻

Câu 2 (4,0 điểm):

Có người nói: “Chúng ta có thể phàn nàn vì bụi hồng có gai hoặc vui mừng vì bụi gai có hoa hồng.” Câu nói ấy gợi cho ta suy nghĩ về cách nhìn nhận vấn đề trong cuộc sống.

Cuộc sống vốn luôn tồn tại hai mặt: niềm vui và nỗi buồn, thuận lợi và khó khăn, hạnh phúc và khổ đau. Người bi quan chỉ nhìn thấy “gai” mà than trách, trong khi người lạc quan biết nhìn thấy “hoa hồng” mà trân trọng. Cùng một sự việc, thái độ khác nhau sẽ mang lại kết quả khác nhau. Biết nhìn vào mặt tích cực, ta sẽ có thêm động lực, niềm tin và nghị lực để vượt qua thử thách; ngược lại, nếu chỉ nhìn vào điều tiêu cực, ta sẽ mãi chìm trong thất vọng và tự giới hạn bản thân. Thực tế, những người thành công trong học tập, lao động hay sáng tạo đều là những người biết tìm cơ hội trong khó khăn, biến “gai” thành “hoa”. Tuy nhiên, nhìn nhận tích cực không có nghĩa là mù quáng, mà là dám đối diện với thực tế, tìm ra hướng đi đúng đắn trong nghịch cảnh.

Như vậy, cuộc sống tốt đẹp hay không phần lớn do cách ta nhìn nhận. Nếu ta chọn nhìn vào hoa hồng, ta sẽ thấy cuộc đời đáng yêu và ý nghĩa hơn. Chính thái độ sống tích cực, lạc quan là chìa khóa giúp con người hạnh phúc và trưởng thành.

Câu 1:

Bài thơ Những bóng người trên sân ga của Nguyễn Bính thể hiện sâu sắc nỗi buồn chia ly và tình người ấm áp trong cuộc sống. Hình ảnh sân ga được chọn làm bối cảnh cho những cuộc tiễn biệt: đôi bạn nhỏ, người yêu, vợ chồng, mẹ con… Mỗi “bóng người” là một mảnh đời, một nỗi đau, nhưng tất cả đều thấm đượm tình cảm chân thành và nhân hậu. Nghệ thuật điệp ngữ “Có lần tôi thấy…” được lặp lại nhiều lần tạo nhịp thơ chậm rãi, gợi cảm giác tiếc nuối, bâng khuâng. Giọng thơ trữ tình, giản dị mà sâu lắng, hình ảnh giàu sức gợi, đặc biệt ở khổ cuối với “những chiếc khăn màu thổn thức bay”, làm bật lên nỗi buồn chia ly thấm đẫm nhân tình. Qua đó, Nguyễn Bính bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, thương người và niềm đồng cảm sâu xa với những phận đời nhỏ bé.

⸻

Câu 2:

Trong cuộc sống, ai cũng phải lựa chọn cho mình một con đường riêng. Robert Frost từng viết: “Trong rừng có nhiều lối đi, và tôi chọn lối đi chưa có dấu chân người.” Câu thơ nhắc nhở mỗi người hãy chủ động và sáng tạo trong việc lựa chọn lối đi của mình. Chủ động nghĩa là dám suy nghĩ độc lập, không bị chi phối bởi đám đông; sáng tạo là tìm ra hướng đi mới, mang lại giá trị khác biệt. Chính sự chủ động và sáng tạo giúp con người phát huy tiềm năng, khẳng định bản lĩnh và tạo ra những điều mới mẻ cho xã hội. Nhiều người thành công như Steve Jobs, Walt Disney hay Nguyễn Du đều dám đi con đường chưa ai đi, nhờ vậy họ để lại dấu ấn riêng. Tuy nhiên, sáng tạo phải đi cùng tri thức và trách nhiệm, tránh mạo hiểm mù quáng. Trong thời đại hôm nay, người trẻ càng cần nuôi dưỡng tinh thần tự tin, dám nghĩ dám làm, dám khác biệt để vượt lên giới hạn của bản thân. Bởi chỉ khi dám bước trên “lối đi chưa có dấu chân người”, chúng ta mới thật sự sống trọn vẹn và tạo nên giá trị cho chính mình.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ về ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác

Trong xã hội đa dạng và phức tạp, việc tôn trọng sự khác biệt của người khác là yếu tố quan trọng giúp xây dựng môi trường sống hòa hợp, bình đẳng và văn minh. Mỗi con người đều có những quan điểm, lối sống, hoàn cảnh và cá tính riêng biệt, vì vậy không thể áp đặt một cách suy nghĩ hay cách sống cho tất cả mọi người. Khi ta biết tôn trọng sự khác biệt, ta thể hiện sự khoan dung, hiểu biết và cảm thông đối với người khác, qua đó góp phần làm giảm thiểu những mâu thuẫn, xung đột không cần thiết trong cuộc sống. Đồng thời, tôn trọng sự khác biệt cũng giúp mỗi người phát huy được điểm mạnh, phát triển bản thân theo cách riêng, từ đó đóng góp vào sự đa dạng và phát triển chung của xã hội. Ngược lại, nếu không tôn trọng sự khác biệt, xã hội sẽ trở nên khô cằn, áp đặt và thiếu sự sáng tạo. Vì thế, việc tôn trọng sự khác biệt không chỉ là biểu hiện của văn hóa, nhân cách mà còn là nền tảng để giữ gìn sự hòa bình và tiến bộ của cộng đồng.

⸻

Câu 2. Bài văn phân tích, đánh giá bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư

Bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư là khúc ca sâu lắng, trữ tình về nỗi nhớ mẹ và ký ức tuổi thơ. Qua bức tranh thiên nhiên giản dị với “nắng mới hắt bên song”, “gà trưa gáy não nùng”, nhà thơ đã gợi lên không khí yên bình nhưng cũng đầy man mác buồn của một thời đã qua, mở đầu cho dòng hồi tưởng về mẹ. Hình ảnh “áo đỏ người đưa trước giậu phơi” vừa cụ thể vừa thân thương, thể hiện hình bóng mẹ luôn hiện hữu trong tâm trí nhà thơ với nét dịu dàng, mộc mạc. Ngôn từ trong bài thơ giản dị, tự nhiên, mang đậm phong cách của Thơ mới, giúp người đọc dễ dàng đồng cảm và hòa mình vào không gian ký ức đầy xúc động. Biện pháp ẩn dụ và nhân hóa được sử dụng tinh tế trong các câu thơ như “lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng” tạo nên chiều sâu cảm xúc, khiến nỗi nhớ trở nên sống động và lay động lòng người. Qua bài thơ, Lưu Trọng Lư không chỉ gửi gắm nỗi thương nhớ mẹ mà còn tái hiện nét đẹp của tình cảm gia đình trong cuộc sống bình dị, góp phần khắc họa tâm hồn giàu tình cảm của con người Việt Nam.

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận, nhằm trình bày quan điểm về việc không nên phán xét người khác một cách dễ dàng và cần tránh bị chi phối bởi định kiến.

⸻

Câu 2. Chỉ ra 2 cặp từ, cặp cụm từ đối lập được sử dụng trong đoạn (1).

• “tằn tiện” – “phung phí”

• “hào phóng” – “keo kiệt”

Ngoài ra, còn có:

• “thích ở nhà” – “ưa bay nhảy”

• “bỏ bê gia đình” – “biết hưởng thụ cuộc sống”

⸻

Câu 3. Vì sao tác giả lại cho rằng đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng?

Tác giả cho rằng đừng phán xét người khác dễ dàng vì mỗi người có quan điểm, lối sống và hoàn cảnh riêng. Việc phán xét vội vàng thường không đúng, gây tổn thương và hiểu lầm. Ngoài ra, những lời phán xét đó có thể khiến ta mệt mỏi, mất đi sự bao dung và thấu hiểu lẫn nhau trong cuộc sống.

⸻

Câu 4. Anh/Chị hiểu như thế nào về quan điểm của tác giả: “Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó”?

Quan điểm này muốn nói rằng điều nguy hiểm không chỉ là có những định kiến sai lầm mà còn là khi ta để những định kiến đó kiểm soát suy nghĩ và hành động của mình. Khi ta “buông mình” vào định kiến, ta tự làm hạn chế sự tự do tư duy, mất đi khả năng nhận thức khách quan và khoan dung, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống và các mối quan hệ xã hội.

⸻

Câu 5. Anh/Chị rút ra thông điệp gì cho bản thân từ văn bản trên?

Thông điệp em rút ra là mỗi người nên học cách tôn trọng sự khác biệt của người khác, không nên vội vàng phán xét hay đánh giá ai đó bằng định kiến. Ta cần lắng nghe và suy nghĩ độc lập, không để mình bị chi phối bởi những quan điểm tiêu cực hay khuôn mẫu có sẵn. Hãy mở lòng, khoan dung và sống thật với chính mình.

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” mang trong mình những cảm xúc sâu sắc, thể hiện nỗi nhớ và tình yêu với tuổi học trò, với trường lớp thân thương. Về nội dung, bài thơ khắc họa những kỷ niệm trong sáng, tinh khôi của tuổi thơ, gắn bó với không gian quen thuộc như sân trường, lớp học, hoa phượng, tiếng ve, qua đó thể hiện tình cảm sâu sắc với mái trường cũ và bạn bè. Về nghệ thuật, tác giả sử dụng thể thơ tự do, giúp câu thơ linh hoạt, tự nhiên, thể hiện sự chân thành, mộc mạc trong cảm xúc. Bên cạnh đó, những hình ảnh miêu tả sống động như “tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”, “sân trường đêm rụng xuống trái bàng đêm” đều mang giá trị biểu tượng, gợi lên không khí mùa hè tươi vui nhưng cũng đầy hoài niệm. Biện pháp nhân hóa, ẩn dụ được vận dụng khéo léo tạo nên sức sống cho cảnh vật và làm tăng sức lay động cảm xúc người đọc. Nhờ đó, bài thơ vừa là bức tranh tuổi học trò vừa là tiếng lòng đầy trăn trở, nhớ nhung về thời gian đã qua.

⸻

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về câu nói:

“Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.”

Câu nói “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.” trong tiểu thuyết của James Michener mang ý nghĩa sâu sắc về hậu quả của những hành động dù xuất phát từ sự vô ý hay đùa giỡn. Nó nhắc nhở chúng ta rằng dù mục đích ban đầu có thể là vui chơi, giải trí nhưng nếu những hành động đó gây tổn thương đến người khác hay sự vật xung quanh thì hậu quả sẽ là nghiêm trọng và không thể coi nhẹ.

Trong cuộc sống, nhiều người có thể xem nhẹ những hành động tưởng chừng nhỏ nhặt hay “đùa giỡn” nhưng thực tế lại ảnh hưởng sâu sắc đến người khác. Ví dụ như lời nói đùa gây tổn thương lòng tự trọng, hay những hành động vô ý làm tổn thương môi trường. Vì vậy, mỗi người cần ý thức hơn về hành động của mình, tránh gây ra những hậu quả xấu không mong muốn.

Câu nói cũng nhấn mạnh sự đồng cảm và trách nhiệm đối với những điều xảy ra xung quanh. Khi làm việc gì, dù nhỏ nhất, chúng ta cần cân nhắc đến hậu quả và luôn giữ thái độ tôn trọng với con người, sự vật và môi trường. Việc ý thức này sẽ giúp xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái hơn.

Tóm lại, câu nói là lời cảnh tỉnh cho mỗi chúng ta về việc không được xem thường hậu quả từ những hành động dù có thể xuất phát từ sự vui chơi hay thiếu suy nghĩ. Nó nhắc nhở con người phải có trách nhiệm với lời nói và việc làm của mình để tránh gây ra tổn thương không đáng có.

⸻

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, không theo khuôn mẫu niêm luật hay vần điệu cố định, tạo nên sự linh hoạt, tự nhiên trong cảm xúc và cách kể chuyện.

⸻

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính trong bài thơ này là gì?

Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm, thể hiện nỗi nhớ, tình cảm sâu sắc về tuổi thơ, trường lớp, bạn bè và những kỷ niệm đẹp trong cuộc sống.

⸻

Câu 3. Chỉ ra ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ mà tác giả sử dụng để khắc họa những kỉ niệm gắn với trường cũ. Theo em, những kỉ niệm ấy có gì đặc biệt?

Một số hình ảnh, dòng thơ tiêu biểu:

• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”

• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”

• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”

• “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm”

• “Mùa hoa mơ rồi đến mùa hoa phượng cháy”

Những kỉ niệm ấy đặc biệt vì chúng gắn liền với những cảm xúc trong sáng, tinh khôi của tuổi học trò, với không gian quen thuộc, thân thương và những biến chuyển theo mùa. Đó là những khoảnh khắc đẹp đẽ, không thể nào quên, vừa mang nét thơ mộng vừa chan chứa tình cảm sâu sắc.

⸻

Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong dòng thơ: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”.

Biện pháp tu từ chính được sử dụng ở đây là ẩn dụ và nhân hóa. Tiếng ve được ví như một vật thể có sức mạnh “xé đôi hồ nước”, tạo nên hình ảnh âm thanh trong trẻo, rộn rã và đồng thời gợi lên cảm giác âm thanh ấy như phá vỡ sự yên tĩnh, tĩnh lặng của hồ nước. Điều này làm nổi bật sức sống, sự náo nhiệt và sức gợi nhớ của mùa hè tuổi học trò.

⸻

Câu 5. Em ấn tượng với hình ảnh nào nhất? Vì sao?

Em ấn tượng nhất với hình ảnh “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm” bởi nó vừa gợi lên sự yên tĩnh, tĩnh mịch của buổi tối, vừa thể hiện sự trôi chảy của thời gian và nỗi nhớ về một không gian gắn bó với tuổi học trò. Hình ảnh trái bàng rơi không chỉ là cảnh vật mà còn là biểu tượng cho sự trưởng thành, sự chuyển mình và những ký ức ngọt ngào không phai mờ.

Trong bài thơ, tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình hiện lên sâu sắc và chân thành qua cách anh thể hiện những hình ảnh giản dị, quen thuộc của làng Hiếu Lễ – nơi anh sinh ra và gắn bó. Câu lặp “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ” như một lời khẳng định tự hào về cội nguồn, về nơi đã nuôi dưỡng và chữa lành những vết thương trên người anh. Quê hương không chỉ là một mảnh đất đơn thuần mà là nơi chứa đựng kỷ niệm, là nguồn sức mạnh tinh thần giúp anh trưởng thành. Những hình ảnh như “ngôi nhà xây bằng đá hộc”, “con đường trâu bò”, “niềm vui lúa chín”, “tình yêu tan thành tiếng thác” đều mang đậm hơi thở của cuộc sống bình dị nhưng tràn đầy sức sống và tình người. Nhân vật trữ tình dành cho quê hương tình cảm trìu mến, ngợi ca những giá trị truyền thống và tình yêu tha thiết đối với nơi chôn nhau cắt rốn. Qua đó, tình yêu ấy không chỉ là sự gắn bó vật chất mà còn là sự hòa quyện tinh thần giữa con người và đất mẹ.

⸻

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về câu nói:

“Người ta chỉ có thể tách con người ra khỏi quê hương, chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người.”

Quê hương là nơi con người sinh ra, lớn lên và gắn bó suốt cuộc đời. Câu nói của Raxun Gamzatov: “Người ta chỉ có thể tách con người ra khỏi quê hương, chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người” đã thể hiện sâu sắc mối quan hệ bền chặt và thiêng liêng giữa con người với quê hương. Dù có đi đến đâu, sống ở đâu, nguồn cội và ký ức về quê hương vẫn luôn là một phần không thể tách rời trong tâm hồn mỗi người.

Con người có thể rời xa quê hương do hoàn cảnh, công việc hay các biến cố cuộc đời, nhưng quê hương luôn hiện hữu trong suy nghĩ, trong trái tim và trong hành động của họ. Quê hương là nơi gửi gắm những ký ức đẹp đẽ, là nơi lưu giữ văn hóa, truyền thống và bản sắc của mỗi con người. Khi xa quê, con người vẫn cảm nhận được sự gắn bó, nhớ nhung, và đôi khi đó là nguồn động lực lớn lao để vượt qua khó khăn.

Ngược lại, không thể tách quê hương ra khỏi con người vì quê hương là phần hồn cốt, là nền tảng hình thành nhân cách, lối sống và cách nhìn nhận thế giới. Chính vì thế, giữ gìn và trân trọng quê hương cũng chính là bảo vệ bản thân và những giá trị tinh thần của mình.

Trong bối cảnh hiện đại, khi con người di chuyển nhiều hơn, sự gắn bó với quê hương càng trở nên quan trọng để duy trì cội nguồn văn hóa và bản sắc dân tộc. Tình yêu quê hương không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm của mỗi người trong việc xây dựng và phát triển đất nước.

Tóm lại, câu nói của Raxun Gamzatov nhắc nhở chúng ta về giá trị vĩnh cửu của quê hương trong cuộc sống mỗi con người. Dù có đi xa đến đâu, quê hương vẫn mãi là phần không thể thiếu trong tâm hồn và cuộc đời mỗi người.

⸻

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do

⸻

Câu 2. Chỉ ra những phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ.

Bài thơ sử dụng chủ yếu phương thức tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.

• Tự sự qua việc kể lại hành trình cuộc đời, những trải nghiệm của người con trai ở làng Hiếu Lễ.

• Miêu tả hình ảnh quê hương, cảnh vật và những chi tiết gần gũi với đời sống.

• Biểu cảm thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc, lòng yêu quê hương và niềm tự hào về làng xóm.

⸻

Câu 3. Nhan đề của bài thơ gợi cho em những cảm nhận gì? Nhan đề ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung bài thơ?

Nhan đề bài thơ không được bạn cung cấp rõ ràng, nhưng nếu nhan đề là “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ” (dựa vào câu lặp nhiều lần), thì nhan đề này gợi cho người đọc cảm nhận về một con người gắn bó mật thiết với quê hương, với cội nguồn. Nhan đề nhấn mạnh vai trò, thân phận và những trải nghiệm của người đàn ông đó trong đời sống làng quê. Nó giúp người đọc tập trung vào câu chuyện cuộc đời và tình cảm sâu sắc của nhân vật trữ tình đối với nơi chốn mình sinh ra và lớn lên.

⸻

Câu 4. Phân tích tác dụng của việc lặp lại nhiều lần dòng thơ: “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ”.

Việc lặp lại câu thơ “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ” có tác dụng:

• Nhấn mạnh thân phận, vai trò của nhân vật trữ tình, khắc sâu hình ảnh người con trai gắn bó với làng quê.

• Tạo nên nhịp điệu vang vọng, như lời khẳng định tự hào về cội nguồn và giá trị của bản thân.

• Góp phần kết nối các phần trong bài thơ, giúp mạch cảm xúc liền mạch và tăng sức biểu cảm.

⸻

Câu 5. Nội dung của bài thơ này là gì?

Bài thơ là lời tự sự của một người con trai kể về cuộc đời mình, gắn bó sâu sắc với làng Hiếu Lễ – quê hương của mình. Qua đó, bài thơ thể hiện tình yêu thương, niềm tự hào về cội nguồn và những trải nghiệm trong hành trình trưởng thành. Đồng thời, bài thơ ca ngợi sức sống mãnh liệt của con người lao động, sự gắn bó với thiên nhiên, với đất đai và giá trị văn hóa truyền thống của làng quê. Từ những chi tiết cụ thể và giản dị, bài thơ gửi gắm thông điệp về lòng biết ơn và tình yêu quê hương sâu sắc.