Câu 1

Bài thơ “Những bóng người trên sân ga” của Nguyễn Bính là một khúc nhạc trữ tình thấm đẫm nỗi buồn chia ly – một trong những chủ đề quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ trong thơ ông. Bằng thể thơ thất ngôn và giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, Nguyễn Bính đã khắc họa hình ảnh những phận người khác nhau trong khoảnh khắc tiễn biệt: đôi bạn, người yêu, vợ chồng, mẹ con... Mỗi cuộc chia tay là một mảnh đời nhỏ, nhưng cộng lại thành bức tranh lớn về kiếp người cô đơn, phiêu bạt. Điệp ngữ “Có lần tôi thấy” lặp lại nhiều lần như những nhịp sóng buồn, tạo cảm giác thời gian trôi đều mà lòng người chùng xuống. Hình ảnh “những chiếc khăn màu thổn thức bay”, “những bàn tay vẫy những bàn tay” vừa cụ thể vừa tượng trưng, gợi nên nỗi nhớ, niềm thương, sự gắn bó và cả nỗi trống trải khôn nguôi. Với giọng thơ chân thành, giản dị, đượm hồn quê, Nguyễn Bính đã làm cho “Những bóng người trên sân ga” trở thành một bản tình ca buồn nhưng chan chứa nhân tình, nhân ái, khiến người đọc không chỉ thấy nỗi buồn chia ly mà còn cảm nhận được tình yêu thương sâu sắc giữa con người với con người.

 Câu 2

Nhà thơ Mỹ Robert Frost từng viết: “Trong rừng có nhiều lối đi, và tôi chọn lối đi chưa có dấu chân người.”
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về sự chủ động trong việc lựa chọn lối đi riêng, sáng tạo trong cuộc sống.

Trong hành trình dài của cuộc sống, mỗi người đều đứng trước vô vàn ngả rẽ. Có người chọn bước theo lối mòn an toàn, có người dũng cảm bước đi trên con đường chưa ai đặt chân đến. Robert Frost từng nói: “Trong rừng có nhiều lối đi, và tôi chọn lối đi chưa có dấu chân người.” Câu nói ấy là lời khẳng định đầy mạnh mẽ về tinh thần chủ động và dám sáng tạo – phẩm chất quý giá giúp con người tạo nên dấu ấn riêng và vươn tới thành công đích thực.

Chủ động lựa chọn lối đi riêng nghĩa là con người tự tin vào bản thân, dám khác biệt và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Trong một thế giới luôn đổi thay, chỉ những ai biết suy nghĩ độc lập, dám nghĩ dám làm, mới có thể khẳng định được giá trị cá nhân. Người chủ động không chờ đợi may mắn, không sợ hãi trước thất bại mà biến thử thách thành cơ hội để trưởng thành. Chính sự chủ động ấy giúp họ không hòa tan trong đám đông, không sống cuộc đời vay mượn, mà trở thành người dẫn đường, người tạo nên những giá trị mới cho xã hội.

Lịch sử và thực tiễn đã chứng minh điều đó. Nếu Thomas Edison không dám thử nghiệm hàng nghìn lần để phát minh bóng đèn, thế giới đã mãi chìm trong bóng tối. Nếu Steve Jobs không dám khác biệt, chúng ta đã không có những chiếc iPhone mang tính cách mạng. Và ngay trong đời thường, bao người trẻ dám rẽ lối khỏi những khuôn mẫu, chọn nghề nghiệp đam mê thay vì an toàn – họ là minh chứng cho tinh thần sống chủ động và sáng tạo.

Tuy nhiên, chủ động không có nghĩa là liều lĩnh hay bốc đồng. Sự sáng tạo phải dựa trên hiểu biết, trải nghiệm và trách nhiệm. Người dám đi con đường riêng cần biết lắng nghe, học hỏi, tiếp thu tinh hoa cũ để làm nên điều mới. Lối đi riêng chỉ thật sự có giá trị khi nó mang lại lợi ích cho bản thân và xã hội, khi nó là kết quả của khát vọng sống chân chính chứ không phải hành động lập dị, chống đối.

Trong cuộc sống hôm nay, khi xã hội đòi hỏi sự năng động, mỗi người trẻ càng phải học cách chủ động lựa chọn hướng đi của mình, không chờ người khác dẫn dắt, không sợ sai lầm. Bởi đôi khi, chỉ cần một bước dũng cảm khác đi, bạn sẽ mở ra cả một chân trời mới.

Như Robert Frost từng nói, ông chọn “lối đi chưa có dấu chân người” – và chính lối đi ấy đã làm “mọi thứ trở nên khác biệt.” Chúng ta cũng vậy: chỉ khi dám chủ động sáng tạo và tự tin bước đi trên con đường của riêng mình, ta mới có thể viết nên hành trình độc nhất mang tên “tôi” – hành trình của tự do, bản lĩnh và thành công.

Câu 1.

Thể thơ: Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn (7 chữ), gồm nhiều khổ tứ tuyệt (mỗi khổ 4 câu).

Câu 2.

Khổ cuối:

Những chiếc khăn mầu thổn thức bay,
Những bàn tay vẫy những bàn tay,
Những đôi mắt ướt nhìn đôi mắt,
Buồn ở đâu hơn ở chốn này?

• Vần: “bay – tay – này” → cùng vần “ay”.
• Kiểu vần: Vần liền (vần chân) – gieo liên tiếp ở cuối các câu thơ.

Câu 3.

Biện pháp tu từ chủ đạo:

• Biện pháp điệp cấu trúc “Có lần tôi thấy...” được sử dụng xuyên suốt bài thơ.
• Tác dụng:
• • Tạo nhịp điệu trầm buồn, day dứt như dòng hồi ức đều đặn, khắc sâu trong tâm trí nhà thơ.
  • Gợi nên chuỗi những cuộc chia ly nối tiếp nhau, như những mảnh đời nhỏ hòa vào nỗi buồn lớn của nhân gian.
  • Thể hiện cái nhìn nhân ái, cảm thông của tác giả đối với những phận người nơi sân ga – biểu tượng của chia ly và lưu lạc.

Câu 4.

Đề tài: Cảnh chia ly nơi sân ga – nơi chứng kiến những cuộc tiễn biệt trong đời sống thường nhật.
Chủ đề: Thể hiện nỗi buồn chia phôi, sự cảm thông và xót thương sâu sắc của nhà thơ với những phận người xa cách, đồng thời bộc lộ tâm hồn nhân hậu, đa cảm, đậm chất trữ tình của Nguyễn Bính.

Câu 5.

Yếu tố tự sự trong bài thơ:

• Bài thơ được triển khai như một chuỗi những câu chuyện nhỏ được người chứng kiến kể lại: “Hai cô bé”, “một người yêu tiễn người yêu”, “một bà già tiễn con đi xa”…
• Mỗi “lần tôi thấy” là một lát cắt đời sống, một cảnh ngắn mang tính kể chuyện, xen trong mạch trữ tình.

Tác dụng của yếu tố tự sự:

• Làm cho bài thơ mang tính chân thực, gần gũi như một bức tranh đời sống sinh động.
• Giúp nỗi buồn chia ly không còn trừu tượng mà hiện lên cụ thể, có hình, có bóng, có giọt nước mắt và bàn tay vẫy.
• Từ đó, làm nổi bật cảm xúc chủ đạo: nỗi buồn nhân thế, niềm thương cảm trước kiếp người cô đơn và phận đời xa cách.
• Yếu tố tự sự cũng làm cho giọng thơ tâm tình, thủ thỉ, tạo sức lay động sâu xa trong lòng người đọc – vừa như chứng kiến, vừa như đồng cảm.

Câu 1

Nhân vật anh gầy trong truyện “Anh béo và anh gầy” của Sê-khốp là hình ảnh điển hình cho thói hèn mạt, nịnh bợ và tự ti của con người trong xã hội phong kiến Nga cuối thế kỉ XIX. Khi mới gặp lại bạn cũ, anh gầy bộc lộ tình cảm chân thành, vui mừng, hồ hởi, cởi mở; đó là giây phút hiếm hoi anh sống thật với cảm xúc của mình. Thế nhưng, chỉ sau một lời nói của anh béo về cấp bậc — “Mình là viên chức bậc ba rồi” — thì toàn bộ bản chất thấp hèn trong anh ta lập tức bộc lộ: mặt tái mét, người rúm ró, cười hì hì, xưng hô “bẩm quan lớn”, “đội ơn mưa móc”. Anh quên mất tình bạn thuở nhỏ, quên mất cả nhân phẩm, chỉ biết quỳ gối trước quyền lực và địa vị. Qua nhân vật này, Sê-khốp châm biếm sâu cay kiểu người tiểu tư sản nhỏ nhen, hèn yếu, sẵn sàng đánh mất lòng tự trọng để cầu danh, cầu lợi. Đồng thời, nhà văn cũng gửi gắm lời cảnh tỉnh thấm thía: Nếu con người không biết giữ lấy phẩm giá, thì dù có học vấn hay địa vị, họ vẫn chỉ là kẻ đáng thương trong cuộc đời.

Câu 2

“Chúng ta có thể phàn nàn vì bụi hồng có gai hoặc vui mừng vì bụi gai có hoa hồng.”**

Cuộc sống vốn không bao giờ hoàn hảo. Cùng một sự việc, người bi quan thấy nỗi khổ, còn người lạc quan thấy niềm vui. Câu nói: “Chúng ta có thể phàn nàn vì bụi hồng có gai hoặc vui mừng vì bụi gai có hoa hồng” đã gửi gắm một thông điệp sâu sắc: Cách chúng ta nhìn nhận vấn đề sẽ quyết định cảm xúc, thái độ và chất lượng cuộc sống của chính mình.

Mỗi bông hồng đều đẹp, nhưng không thể thiếu gai. Gai tượng trưng cho khó khăn, thất bại, còn hoa hồng là hạnh phúc, thành công. Người chỉ thấy “gai” là người chỉ nhìn vào mặt tiêu cực của cuộc đời, dễ than vãn, chán nản, buông xuôi. Trái lại, người biết nhìn thấy “hoa hồng” giữa bụi gai là người biết trân trọng điều tốt đẹp, biết biến trở ngại thành cơ hội để trưởng thành. Cuộc sống không thay đổi, chỉ có cái nhìn của con người khiến nó trở nên u tối hay tươi sáng. Khi gặp thất bại, ta có thể than thân trách phận, hoặc coi đó là bài học quý giá để vươn lên. Khi đứng trước một người khác biệt, ta có thể chê bai, hoặc học cách thấu hiểu, cảm thông. Chính cách nhìn tích cực khiến con người mạnh mẽ hơn, hạnh phúc hơn và biết sống có ý nghĩa hơn.

Thực tế cho thấy, những con người thành công đều là những người biết nhìn cuộc đời bằng con mắt lạc quan và lòng biết ơn. Thầy Nguyễn Ngọc Ký – người thầy tật nguyền nhưng đã viết nên cuộc đời rực rỡ bằng đôi chân – chính là minh chứng cho sức mạnh của cái nhìn đúng đắn. Nếu chỉ than trách số phận, có lẽ ông đã không trở thành tấm gương sáng cho bao thế hệ. Còn người chỉ biết nhìn đời bằng đôi mắt u tối thì dù có đủ đầy vật chất, tâm hồn họ vẫn nghèo nàn và mỏi mệt.

Vì vậy, trong cuộc sống hôm nay, mỗi người cần rèn luyện cho mình một góc nhìn tích cực, biết đón nhận khó khăn như một phần tất yếu, biết tìm hoa hồng trong bụi gai. Cuộc đời chỉ thật sự đẹp khi ta biết nhìn thấy ánh sáng giữa bóng tối, niềm vui giữa gian khó, và hy vọng giữa những mất mát.

Tóm lại, hạnh phúc không nằm ở việc ta có bao nhiêu hoa hồng, mà ở chỗ ta biết mỉm cười dù bị gai đâm. Người lạc quan luôn tìm thấy điều tốt đẹp trong mọi hoàn cảnh, còn người bi quan lại đánh mất niềm vui ngay cả khi đứng giữa vườn hoa. Hãy chọn cách nhìn khiến cuộc sống của bạn đáng sống hơn, vì cách nhìn tạo nên cuộc đời.

“Cuộc sống là bụi hồng có gai – kẻ than vãn chỉ thấy máu, người lạc quan lại thấy hương.”
Hãy chọn là người ngắm hoa, chứ đừng là người đếm gai.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

Trả lời:
Văn bản “Anh béo và anh gầy” thuộc thể loại truyện ngắn hiện thực trào phúng.

Giải thích:

• Là truyện ngắn do Sê-khốp sáng tác, kể một sự việc nhỏ, diễn ra trong thời gian ngắn.
• Thông qua nghệ thuật trào phúng, châm biếm, tác giả phê phán thói hèn hạ, nịnh bợ và sự phân biệt đẳng cấp trong xã hội Nga đương thời.

Câu 2. Xác định đoạn văn thể hiện sự thay đổi đột ngột về trạng thái, biểu cảm của gia đình anh gầy.

Trả lời:
Đoạn văn thể hiện rõ sự thay đổi đột ngột ấy là:

“Anh gầy bỗng dưng tái mét mặt, ngây ra như phỗng đá, nhưng lát sau thì anh ta toét miệng cười mặt mày nhăn nhúm; dường như mắt anh ta sáng hẳn lên. Toàn thân anh ta rúm ró, so vai rụt cổ khúm núm... Cả mấy thứ va-li, hộp, túi của anh ta như cũng co rúm lại, nhăn nhó... Chiếc cằm dài của bà vợ như dài thêm ra; thằng Na-pha-na-in thì rụt chân vào và gài hết cúc áo lại...”

→ Đây là đoạn miêu tả sinh động nhất sự biến đổi thái độ, cử chỉ và trạng thái tâm lí của cả gia đình anh gầy sau khi biết bạn mình – anh béo – là viên chức bậc ba (quan chức cấp cao).

Câu 3. Tình huống truyện của văn bản là gì?

 Trả lời:
Tình huống truyện: Hai người bạn cũ – anh béo và anh gầy – tình cờ gặp lại nhau tại sân ga sau nhiều năm xa cách. Trong cuộc trò chuyện, khi anh gầy biết anh béo có địa vị xã hội cao hơn mình, anh lập tức thay đổi thái độ từ thân mật, tự nhiên sang khúm núm, sợ sệt, nịnh bợ.

→ Đây là tình huống trào phúng điển hình, bộc lộ bản chất hèn hạ, nô lệ của những con người thấp hèn trong xã hội phân hóa giai cấp sâu sắc lúc bấy giờ.

Câu 4. So sánh thái độ của anh gầy đối với anh béo trước và sau khi biết được cấp bậc của anh béo.

 Trả lời:

→ Sự thay đổi thái độ ấy phơi bày bản chất hèn hạ, xu nịnh, coi trọng địa vị hơn tình bạn chân thành của anh gầy.

Câu 5. Phát biểu nội dung của văn bản.

 Trả lời:
Truyện ngắn “Anh béo và anh gầy” của Sê-khốp phơi bày thói hèn mạt, nịnh bợ, khúm núm của con người nhỏ nhen trong xã hội có sự phân hóa giai cấp sâu sắc.
Thông qua cuộc gặp gỡ tình cờ của hai người bạn cũ, tác giả châm biếm sâu cay thói trọng quyền thế, coi thường tình nghĩa, khinh mình hèn yếu của tầng lớp tiểu tư sản.
Đồng thời, truyện cũng thể hiện tư tưởng nhân đạo và giá trị hiện thực sâu sắc của Sê-khốp: kêu gọi con người hãy sống trung thực, tự trọng, biết giữ phẩm giá, không đánh mất nhân cách trước quyền lực và địa vị.

CÂU 1

Trong đoạn “Cảnh chia ly của Kiều và Kim Trọng”, Nguyễn Du đã vẽ nên bức tranh thấm đẫm nỗi buồn chia ly, nơi Thúy Kiều hiện lên với vẻ đẹp của một tâm hồn sâu sắc, thủy chung và đầy nhân nghĩa. Trước giờ tiễn biệt, Kiều không chỉ là người con gái biết yêu nồng nàn mà còn là người hiểu đạo lí, trọng chữ hiếu hơn tình riêng. Giữa nỗi đau đớn của chia xa, nàng vẫn dịu dàng dặn dò: “Sao cho trong ấm thì ngoài mới êm” — một lời nói giản dị mà chan chứa nhân tình. Kiều lo cho người yêu, lo cho gia đạo, lo cho cả danh phận, bởi trong nàng luôn hòa quyện giữa tình yêu và đức hi sinh. Cảnh tiễn biệt càng buồn, tâm hồn Kiều càng sáng lên với đức thủy chung son sắt. Hình ảnh nàng tiễn chàng giữa mùa thu nhuốm màu ly biệt khiến lòng người như se lại — vừa cảm thương, vừa ngưỡng mộ. Bằng ngòi bút tinh tế và tấm lòng nhân đạo sâu xa, Nguyễn Du đã khắc họa Thúy Kiều như biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam: yêu hết lòng, sống trọn nghĩa, và luôn hướng về điều thiện.

 Câu 2

Mỗi thời đại đều có một lí tưởng soi sáng con đường của con người đi tới tương lai. Với thế hệ trẻ hôm nay — những người đang mang trên vai sứ mệnh dựng xây đất nước — lí tưởng sống không chỉ là ước mơ bay bổng, mà còn là ngọn lửa thôi thúc hành động, là kim chỉ nam dẫn họ đến giá trị đích thực của cuộc đời.

Lí tưởng sống là mục tiêu cao đẹp, khát vọng sống có ích, sống vì cộng đồng và Tổ quốc. Một người trẻ có lí tưởng giống như con thuyền có hướng đi giữa biển lớn: dù sóng gió vẫn không lạc lối. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều bạn trẻ đã và đang cống hiến thầm lặng: nhà khoa học ngày đêm nghiên cứu, bác sĩ chiến đấu với bệnh tật, tình nguyện viên đến với vùng sâu xa... Họ là minh chứng cho một thế hệ dám nghĩ, dám làm, dám hi sinh vì điều tốt đẹp. Chính những lí tưởng ấy đã tạo nên sức mạnh của tuổi trẻ — mạnh mẽ, sáng tạo và bền bỉ.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những người đánh mất lí tưởng, sống hời hợt, chạy theo vật chất, quên đi trách nhiệm với bản thân và xã hội. Một tuổi trẻ không lí tưởng là một tuổi trẻ lạc lõng, trống rỗng, dễ bị cuốn vào những giá trị tầm thường.

Vì vậy, mỗi người trẻ hôm nay cần tự hỏi: “Mình sống để làm gì? Mình sẽ để lại gì cho cuộc đời?”. Câu trả lời ấy chính là bước khởi đầu của lí tưởng sống. Hãy sống có mục tiêu, có khát vọng vươn lên, dám ước mơ lớn và dấn thân cho điều thiện. Bởi chỉ khi sống vì lí tưởng cao đẹp, tuổi trẻ mới thật sự tỏa sáng, để mỗi ngày trôi qua đều mang ý nghĩa của cống hiến và yêu thương.

Tuổi trẻ là mùa xuân của đời người. Một mùa xuân không thể thiếu ánh sáng của lí tưởng. Hãy để ngọn lửa ấy soi rọi con đường ta đi, để mỗi người trẻ Việt Nam đều trở thành người viết tiếp khúc ca đẹp nhất của thời đại — khúc ca của niềm tin, trách nhiệm và khát vọng dựng xây tương lai.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.

 Thể thơ: Thơ lục bát.

Giải thích:
Đoạn thơ được viết theo thể thơ dân tộc gồm các cặp câu 6–8 tiếng (câu lục – câu bát), có vần, nhịp điệu uyển chuyển, giàu nhạc tính – đặc trưng của thể lục bát.

Câu 2. Đoạn trích trên kể về sự việc gì?

 Nội dung sự việc:
Đoạn thơ kể về cuộc chia tay đầy lưu luyến và xúc động giữa Thúy Kiều và Kim Trọng khi Kim Trọng phải trở về quê để chịu tang chú. Hai người chia tay trong cảnh mùa thu, bùi ngùi, lưu luyến, thề nguyền giữ trọn tình nghĩa, thể hiện tình yêu sâu nặng và thủy chung.

Câu 3. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ dưới đây:

Người về chiếc bóng năm canh,
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi.

 Biện pháp tu từ: Đối và ẩn dụ.

• Đối: “Người về” ↔ “Kẻ đi”, “năm canh” ↔ “muôn dặm” → tạo thế cân xứng, diễn tả cảnh chia ly đôi ngả, một bên ở nhà cô đơn, một bên lên đường xa xôi.
• Ẩn dụ “chiếc bóng năm canh” gợi sự cô đơn trống vắng của Kiều trong những đêm dài nhớ thương người yêu.

→ Tác dụng:
Làm nổi bật nỗi cô đơn, sầu muộn và thương nhớ da diết của đôi lứa khi chia xa, đồng thời thể hiện tài nghệ tinh tế của Nguyễn Du trong việc dùng ngôn ngữ để diễn tả tâm trạng.

Câu 4. Cảm hứng chủ đạo trong văn bản trên là gì?

 Cảm hứng chủ đạo:
Cảm hứng về tình yêu thủy chung và nỗi chia ly đau đớn.

Đoạn thơ thấm đượm nỗi buồn ly biệt, đồng thời ngợi ca tấm lòng son sắt, nghĩa tình của Thúy Kiều và Kim Trọng dù phải xa cách ngàn dặm.

Câu 5. Hãy đặt nhan đề cho đoạn trích và giải thích lí do.

 Nhan đề đề xuất: “Cảnh chia ly của Kiều và Kim Trọng” (hoặc “Cuộc tiễn biệt trong Truyện Kiều”).

Giải thích:
Nhan đề này bao quát nội dung đoạn trích: kể về cảnh chia tay giữa Kiều và Kim Trọng trước lúc Kim Trọng về quê chịu tang. Đây là một phân cảnh quan trọng, thể hiện sâu sắc tình yêu, nỗi nhớ, lời thề thủy chung và nỗi đau chia biệt – cảm xúc chủ đạo của đoạn thơ.

Câu 1

Trong bài thơ “Con là con trai của mẹ”, tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình được thể hiện một cách sâu sắc, lắng đọng và đầy tự hào. Sau những năm tháng chiến tranh khốc liệt, người lính trở về làng Hiếu Lễ – nơi anh đã được sinh ra và lớn lên – với một tâm thế trân trọng và gắn bó thiêng liêng. Quê hương trong anh không chỉ là một miền đất, mà còn là nơi có mẹ, có “ngôi nhà xây bằng đá hộc”, có “con đường trâu bò vàng đen đi kìn kịt”, và có cả “niềm vui lúa chín tràn trề”. Những hình ảnh đó chân thực, mộc mạc, gợi nên vẻ đẹp thanh bình của làng quê sau chiến tranh. Tình yêu ấy không phô trương, mà đằm thắm, hiện hữu trong từng chi tiết đời thường, từ “rào miếng vườn trồng cây rau” đến “nhóm lửa trên mặt nước”. Đặc biệt, nhân vật trữ tình tự hào khẳng định mình là “con trai của mẹ”, là “người đàn ông ở làng Hiếu Lễ”, cho thấy quê hương không chỉ là nơi chốn, mà còn là một phần không thể tách rời của bản thân. Tình yêu quê hương trong bài thơ vì vậy vừa cụ thể, gần gũi, vừa thiêng liêng, bền chặt.

Câu 2

“Người ta chỉ có thể tách con người ra khỏi quê hương, chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người.” – câu nói của nhà thơ Raxun Gamzatov đã khẳng định một chân lý đầy xúc động: quê hương luôn là một phần không thể tách rời trong tâm hồn mỗi con người, dù họ đi đâu, sống ở đâu.

Quê hương là nơi ta được sinh ra, lớn lên, là nơi nuôi dưỡng hình hài, tâm hồn và ký ức. Ta có thể xa quê để học tập, làm việc hay lập nghiệp nơi khác, nhưng hình ảnh về quê hương vẫn luôn in sâu trong trái tim: con đường làng, dòng sông tuổi thơ, mái nhà xưa, giọng nói cha mẹ… tất cả như những sợi dây vô hình gắn bó máu thịt với con người. Dù có thể rời xa về mặt không gian, nhưng tình cảm, ký ức và giá trị mà quê hương để lại thì không thể rời bỏ. Nó trở thành nền tảng tinh thần, là chỗ dựa, là nơi con người tìm về khi mỏi mệt, chông chênh giữa cuộc sống.

Ngược lại, một người sống mà quên cội nguồn, phủ nhận quê hương thì cũng đồng nghĩa với việc từ bỏ chính bản thân mình. Quê hương không chỉ là một vùng đất cụ thể, mà còn là biểu tượng của truyền thống, văn hóa, bản sắc dân tộc. Vì vậy, nhớ về quê hương, hướng về quê hương cũng là cách để mỗi người giữ gìn nhân cách, đạo lý và giá trị sống.

Tóm lại, câu nói của Raxun Gamzatov không chỉ gợi nhắc đến tình cảm sâu nặng với nơi chôn nhau cắt rốn, mà còn là lời thức tỉnh về trách nhiệm của mỗi người: biết trân trọng, gìn giữ và hướng về quê hương bằng tất cả yêu thương và tự hào.

Câu 1.

Thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên là:
Thể thơ tự do.

Câu 2.

Những phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ gồm:

• Biểu cảm (chủ đạo): thể hiện tình cảm sâu sắc với mẹ, với quê hương, với cuộc sống sau chiến tranh.
• Tự sự: kể lại quá trình trở về, lập gia đình, xây dựng cuộc sống mới của người lính sau chiến tranh.
• Miêu tả: khắc họa hình ảnh làng quê, thiên nhiên, cuộc sống hạnh phúc giản dị.

Câu 3.

Nhan đề “Con là con trai của mẹ” gợi cho em những cảm nhận gì?

• Gợi cảm xúc ấm áp, gần gũi, chân thành giữa tình mẫu tử thiêng liêng.
• Khẳng định cội nguồn, dòng máu, và niềm tự hào về quê hương, về mẹ – người đã sinh thành, nuôi dưỡng và là nơi để người con trở về sau bao biến động.

Tác dụng của nhan đề trong việc thể hiện nội dung bài thơ:

• Như một lời khẳng định danh xưng, gắn bó máu thịt giữa cá nhân người lính với mẹ, với quê hương.
• Là sợi dây kết nối toàn bài thơ, từ dòng máu của mẹ, người đàn ông Hiếu Lễ trở về từ chiến tranh, cho đến việc tái thiết cuộc sống và vun đắp hạnh phúc.
• Nhan đề cũng mở ra tầm vóc tự hào dân tộc: một con người – một người con – là kết tinh của truyền thống và sức sống mãnh liệt từ một làng quê Việt Nam.

Câu 4.

Phân tích tác dụng của việc lặp lại dòng thơ: “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ”:

• Nhấn mạnh nguồn gốc, cội rễ của người lính – một người con bình dị của làng quê.
• Gợi niềm tự hào về quê hương Hiếu Lễ – nơi đã sản sinh ra những con người dũng cảm, kiên cường.
• Việc lặp lại tạo nên nhịp điệu giàu cảm xúc, như một tiếng gọi thân thương, bền chặt gắn bó giữa con người và nơi chôn nhau cắt rốn.
• Gợi cảm giác trở về, hồi sinh, và hành trình làm lại từ đầu của người lính sau chiến tranh – không phải ở đâu xa, mà chính tại “làng Hiếu Lễ” quê hương.

Câu 5.

Nội dung của bài thơ:
Bài thơ thể hiện niềm tự hào, tình yêu sâu nặng của người con đối với mẹ, với quê hương – làng Hiếu Lễ, nơi đã sinh ra, nuôi dưỡng và là chốn trở về sau chiến tranh. Qua hành trình của người lính từ chiến trường trở về, lập gia đình, xây dựng cuộc sống mới, tác giả ca ngợi sức sống mãnh liệt, tình người ấm áp và vẻ đẹp bình dị của quê hương đất nước. Đồng thời, bài thơ là lời tri ân chân thành đối với mẹ – người đã âm thầm hy sinh để con lớn lên, trưởng thành và tiếp tục vun đắp cuộc sống.

Cau 1

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là bản hòa ca xúc động về tuổi học trò, tình bạn, tình yêu đầu đời và nỗi hoài niệm da diết về một thời đã qua. Về nội dung, bài thơ gợi lại những kỷ niệm trong trẻo, ngây thơ của tuổi học trò như hình ảnh “phượng hồng”, “tiếng ve”, “sân trường”, “bím tóc trắng ngủ quên”... Tình cảm trong thơ chân thành, sâu sắc, chan chứa nỗi nhớ trường lớp, bạn bè, thầy cô và cả bóng hình người con gái đầu đời. Đặc biệt, hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên” là một biểu tượng gợi nhiều liên tưởng về sự khởi đầu, những điều đẹp đẽ đầu tiên của tuổi thanh xuân. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do, ngôn ngữ giàu nhạc tính, hình ảnh thơ trong sáng, mang tính tượng trưng và gợi cảm. Các biện pháp tu từ như ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ được sử dụng khéo léo tạo nên giọng điệu vừa tha thiết, vừa trẻ trung. “Chiếc lá đầu tiên” vì thế không chỉ là một bài thơ, mà còn là lời thì thầm của ký ức, đánh thức cảm xúc trong mỗi người về một thời thanh xuân tươi đẹp đã qua.

Câu 2.

Câu văn “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật” mang đến một bài học sâu sắc về hành động vô ý thức và hậu quả thực sự trong cuộc sống. Ẩn sau hình ảnh đơn giản ấy là thông điệp về trách nhiệm, sự đồng cảm và ý thức về hậu quả do con người gây ra – dù là trong trò đùa tưởng chừng vô hại.

Trong cuộc sống, có những hành vi xuất phát từ sự bồng bột, hiếu kỳ, hoặc chỉ để “cho vui” nhưng lại để lại hậu quả nghiêm trọng cho người khác. Những câu nói đùa mang tính xúc phạm, những trò nghịch dại thiếu suy nghĩ… có thể gây tổn thương sâu sắc về thể chất hoặc tinh thần. Như lũ ếch kia, cái chết là sự thật – dù hành động đó chỉ là trò đùa trong mắt bọn trẻ. Điều đó đặt ra vấn đề về trách nhiệm đạo đức: mọi hành vi, dù nhỏ, đều có thể gây ảnh hưởng đến người khác, và ta không nên xem nhẹ bất kỳ hậu quả nào.

Câu nói cũng nhắc nhở về sự cần thiết của lòng trắc ẩn và giáo dục ý thức cho con người, đặc biệt là giới trẻ. Sự đồng cảm giúp ta hiểu được nỗi đau của người khác, từ đó cân nhắc hành vi của bản thân. Nếu ai cũng hành động với suy nghĩ "chỉ là trò đùa thôi" thì xã hội sẽ đầy rẫy những tổn thương “không cố ý mà thành thật”.

Tóm lại, câu nói là lời cảnh tỉnh: mọi hành động, dù vô tình hay hữu ý, đều có hậu quả và cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Biết sống có trách nhiệm, biết nghĩ cho người khác chính là biểu hiện của một con người có văn hóa, có lòng nhân ái.

Câu 1.

Thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên:
Thể thơ tự do.

Câu 2.

Phương thức biểu đạt chính trong bài thơ này là:
Biểu cảm (kết hợp với miêu tả và tự sự).

Câu 3.

Năm hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm gắn với trường cũ:

1. “Lời hát đầu xin hát về trường cũ”
2. “Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ”
3. “Sân trường đêm – rụng xuống trái bàng đêm”
4. “Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi”
5. “Thôi đã hết thời bím tóc trắng ngủ quên / Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ”

Những kỉ niệm ấy có gì đặc biệt?
Đó là những kỉ niệm rất trong sáng, gần gũi và chân thực của tuổi học trò, mang theo sự ngây ngô, nghịch ngợm, đầy cảm xúc hồn nhiên. Chúng đặc biệt vì đã in sâu trong tâm trí người trưởng thành, trở thành một phần không thể quên trong ký ức mỗi con người khi nghĩ về tuổi trẻ và mái trường.

Câu 4.

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong dòng thơ: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”:

Dòng thơ sử dụng biện pháp ẩn dụ và nhân hóa.

• “Tiếng ve trong veo” gợi âm thanh của mùa hè trong trẻo, quen thuộc.
• “Xé đôi hồ nước” là hình ảnh ẩn dụ mạnh mẽ, vừa cụ thể vừa gợi cảm, diễn tả âm thanh tiếng ve vang dội, làm xao động cả không gian yên ả của mặt hồ, đồng thời gợi cảm giác chia ly, đứt đoạn – báo hiệu thời khắc chuyển giao tuổi học trò.

=> Hình ảnh này khiến cảm xúc chia xa, tiếc nuối trở nên sắc nét và ám ảnh hơn trong tâm trí người đọc.

Câu 5.

Em ấn tượng với hình ảnh nào nhất? Vì sao?

Em ấn tượng nhất với hình ảnh:
“Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên.”

Vì hình ảnh chiếc lá đầu tiên là một biểu tượng đầy xúc cảm – gợi nhắc về khoảnh khắc đầu tiên, có thể là tình cảm đầu đời, ngày đầu rời xa mái trường, hay một dấu ấn thanh xuân không bao giờ trở lại. Việc "không thấy" chiếc lá ấy càng làm tăng thêm sự tiếc nuối, xót xa về những điều đẹp đẽ đã mất. Hình ảnh kết thúc bài thơ một cách lắng đọng, đầy ám ảnh và sâu sắc, khiến người đọc phải suy ngẫm về thời gian và kỷ niệm.