Câu 1:

Trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao, nhân vật Thứ hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng. Thứ từng là một thanh niên có học vấn, mang trong mình nhiều ước mơ lớn lao và khát vọng cống hiến cho xã hội. Tuy nhiên, hiện thực nghèo đói, thất nghiệp và những lo toan đời thường đã dần làm thui chột lý tưởng ấy, đẩy Thứ vào cảnh sống tù đày về tinh thần. Điều đáng chú ý là Thứ ý thức rất rõ về sự “sống mòn” của bản thân: y đau đớn, uất ức khi nhận ra đời mình đang trôi đi vô nghĩa, “chết mà chưa sống”. Dẫu vậy, Thứ lại là con người nhu nhược, thiếu bản lĩnh, không đủ can đảm để cưỡng lại số phận, cuối cùng phó mặc đời mình cho hoàn cảnh xô đẩy. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao vừa bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với số phận con người, vừa lên án xã hội cũ đã bóp nghẹt ước mơ, làm con người sống lay lắt, mòn mỏi cả thể xác lẫn tinh thần.

Câu 2.

Gabriel Garcia Marquez từng viết: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ.” Câu nói đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của ước mơ đối với con người, nhất là trong quãng đời tuổi trẻ – giai đoạn đẹp nhất để nuôi dưỡng và theo đuổi khát vọng sống.

Ước mơ là những mong muốn tốt đẹp, là mục tiêu mà con người hướng tới trong cuộc sống. Tuổi trẻ là khoảng thời gian con người có nhiều sức lực, nhiệt huyết, trí tuệ và niềm tin nhất để biến ước mơ thành hiện thực. Khi có ước mơ, tuổi trẻ sống có định hướng, có lý tưởng và không dễ dàng buông xuôi trước khó khăn. Ước mơ chính là động lực giúp con người vượt qua thử thách, đứng dậy sau vấp ngã và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Thực tế cho thấy, những con người dám mơ ước và kiên trì theo đuổi ước mơ thường tạo ra giá trị cho bản thân và xã hội. Bác Hồ với ước mơ giải phóng dân tộc đã bôn ba khắp năm châu tìm đường cứu nước. Nhiều bạn trẻ ngày nay cũng dám ước mơ lớn: học tập, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, cống hiến cho cộng đồng. Chính ước mơ đã giúp họ sống trọn vẹn với tuổi trẻ, không hoài phí thời gian và cơ hội.

Ngược lại, nếu tuổi trẻ không có ước mơ hoặc sớm từ bỏ khát vọng, con người sẽ dễ rơi vào trạng thái sống thụ động, an phận và mất dần ý nghĩa cuộc sống. Khi không còn ước mơ, con người tuy còn trẻ về tuổi tác nhưng đã “già” về tinh thần, sống ngày qua ngày một cách vô định, giống như nhân vật Thứ trong Sống mòn – đau đớn nhận ra cuộc đời mình trôi qua vô nghĩa mà không đủ dũng khí để thay đổi. Điều đó cho thấy, đánh mất ước mơ cũng chính là đánh mất sức sống của tuổi trẻ.

Tuy nhiên, ước mơ không phải là những viển vông, xa rời thực tế. Ước mơ cần gắn với năng lực bản thân và được nuôi dưỡng bằng hành động cụ thể: học tập nghiêm túc, rèn luyện ý chí, sẵn sàng chấp nhận thất bại và không ngừng vươn lên. Chỉ khi dám mơ và dám hành động, tuổi trẻ mới thực sự có ý nghĩa.

Tuổi trẻ trôi qua rất nhanh, nhưng ước mơ có thể theo con người suốt cả cuộc đời. Vì vậy, mỗi người trẻ cần biết trân trọng quãng đời thanh xuân của mình, sống có hoài bão, có khát vọng và kiên trì theo đuổi ước mơ đến cùng, để khi nhìn lại, ta không phải nuối tiếc vì đã “già đi” ngay từ khi còn rất trẻ.

Câu 1. Xác định điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản.

Văn bản được kể theo ngôi thứ ba, nhưng điểm nhìn trần thuật đặt chủ yếu vào nhân vật Thứ.

→ Người kể chuyện am hiểu, theo sát diễn biến tâm trạng, suy nghĩ, cảm xúc bên trong của Thứ, từ đó tái hiện bi kịch tinh thần của một trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ.

⸻

Câu 2. Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường là gì?

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thứ nuôi những ước mơ lớn lao:

• Thi đỗ Thành chung, Tú tài

• Vào đại học

• Sang Pháp

• Trở thành một vĩ nhân, đem lại những thay đổi lớn lao cho đất nước

→ Đó là ước mơ đẹp, mang tinh thần cống hiến, lý tưởng và khát vọng đổi đời.

⸻

Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong đoạn trích.

Biện pháp tu từ tiêu biểu: Liệt kê kết hợp điệp cấu trúc

“sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra…”

Tác dụng:

• Diễn tả sự hủy hoại dần dần, không đột ngột của đời người

• Gợi cảm giác bế tắc, tù đọng, vô nghĩa, đúng với trạng thái “sống mòn”

• Nhấn mạnh bi kịch tinh thần sâu sắc của Thứ: không chỉ nghèo vật chất mà còn chết dần về ý nghĩa sống

→ Qua đó, Nam Cao tố cáo xã hội cũ đã bóp nghẹt ước mơ của con người.

Câu 4.

Qua đoạn trích, nhân vật Thứ hiện lên là một người trí thức tiểu tư sản có cuộc sống nghèo khổ, bế tắc và đầy bi kịch. Thứ từng có ước mơ, hoài bão lớn lao nhưng hiện thực khắc nghiệt đã khiến cuộc đời y rơi vào cảnh thất nghiệp, túng thiếu, không lối thoát. Đau đớn hơn, Thứ ý thức rất rõ về sự “sống mòn” của chính mình: sống lay lắt, vô nghĩa, bị hoàn cảnh xô đẩy mà không đủ dũng khí để thay đổi. Y vừa khao khát thoát ra khỏi cuộc đời tù đày ấy, vừa nhu nhược, sợ hãi, để mặc số phận cuốn đi. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao đã thể hiện sự cảm thương sâu sắc đối với người trí thức trong xã hội cũ, đồng thời lên án một xã hội đã bóp nghẹt ước mơ và làm tha hóa con người.

Câu 5.

Từ văn bản, có thể rút ra triết lí nhân sinh sâu sắc: sống tức là phải thay đổi. Con người nếu chỉ cam chịu, an phận, sợ hãi trước những biến động của cuộc đời sẽ dần đánh mất ý nghĩa tồn tại của mình và rơi vào cảnh “chết ngay trong lúc sống”. Cuộc sống chỉ thực sự có giá trị khi con người dám vượt qua thói quen, nỗi sợ và sự tù túng để hướng tới những điều tốt đẹp hơn. Triết lí ấy không chỉ đúng với nhân vật Thứ mà còn là lời nhắc nhở mỗi người, đặc biệt là người trẻ hôm nay, cần sống chủ động, có khát vọng và dám hành động để không lãng phí cuộc đời mình.

CÂU 1:

Trong truyện ngắn Anh béo và anh gầy của Sê-khốp, nhân vật anh gầy là hình ảnh tiêu biểu cho con người ti tiện, nịnh bợ và tự hạ mình trong xã hội Nga đương thời. Lúc đầu, khi gặp lại người bạn cũ là anh béo, anh gầy tỏ ra vui mừng, thân mật, xưng hô bình đẳng như hai người bạn lâu năm. Nhưng ngay khi biết anh béo hiện là một quan chức lớn, anh gầy lập tức thay đổi thái độ: cúi gập người, giọng nói run run, nét mặt luồn cúi và xưng hô cung kính. Từ cách ứng xử đó, Sê-khốp đã khắc họa sinh động tâm lí của những kẻ mang bản chất nô lệ, coi địa vị và quyền lực là thước đo giá trị con người. Anh gầy tuy nghèo nhưng cái nghèo vật chất không đáng khinh bằng cái “nghèo” trong nhân cách. Qua nhân vật này, tác giả muốn phê phán thái độ hèn mọn, tự ti, trọng danh vọng và nịnh bợ kẻ có quyền – một căn bệnh xã hội cần được loại bỏ. Nhân vật anh gầy vì thế trở thành tấm gương phản diện để con người thời nay soi chiếu và tự hoàn thiện nhân cách của mình.

CÂU 2:

Cuộc sống luôn tồn tại cả mặt tốt và mặt xấu, niềm vui và nỗi buồn, thuận lợi và khó khăn. Có người than phiền vì “bụi hồng có gai”, nhưng cũng có người lại vui mừng vì “bụi gai có hoa hồng”. Câu nói ấy gợi cho chúng ta bài học sâu sắc về cách nhìn nhận vấn đề trong cuộc sống – rằng hạnh phúc hay khổ đau, thành công hay thất bại, phần nhiều đều bắt nguồn từ chính cách ta lựa chọn nhìn nhận mọi sự việc.

Trước hết, “bụi hồng có gai” tượng trưng cho những điều tốt đẹp nhưng không hoàn hảo, còn “bụi gai có hoa hồng” thể hiện một cái nhìn tích cực, biết tìm thấy vẻ đẹp trong nghịch cảnh. Cuộc sống không bao giờ hoàn toàn suôn sẻ, vì thế, thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào mặt tiêu cực để phàn nàn, ta nên hướng cái nhìn lạc quan để nhận ra giá trị, cơ hội và hi vọng trong mỗi khó khăn. Chính thái độ sống ấy giúp con người mạnh mẽ, trưởng thành và hạnh phúc hơn.

Trong thực tế, những người thành công đều là những người có cách nhìn tích cực. Khi gặp thất bại, họ không bi quan, oán trách mà coi đó là bài học quý giá. Edison từng thất bại hàng nghìn lần trước khi phát minh ra bóng đèn điện, nhưng ông luôn nói: “Tôi không thất bại, tôi chỉ tìm ra hàng nghìn cách chưa hiệu quả.” Ngược lại, những ai chỉ biết than phiền, nhìn đời bằng con mắt tiêu cực sẽ dễ nản chí, đánh mất cơ hội và niềm tin. Cách nhìn bi quan không làm thay đổi hoàn cảnh, mà chỉ khiến con người thêm mệt mỏi và bế tắc.

Để có cách nhìn đúng đắn, mỗi người cần học cách chấp nhận và thấu hiểu cuộc sống. Hãy nhìn mọi vấn đề bằng tâm thế bình tĩnh, khách quan; biết tìm ra điều tích cực trong điều tiêu cực, biết trân trọng những gì mình đang có thay vì chỉ mải mê so sánh và oán trách. Khi thay đổi góc nhìn, chúng ta không chỉ thấy cuộc đời tươi đẹp hơn, mà còn trở nên mạnh mẽ, bao dung và yêu đời hơn.

Như vậy, ý nghĩa của câu nói “Chúng ta có thể phàn nàn vì bụi hồng có gai hoặc vui mừng vì bụi gai có hoa hồng” nằm ở chỗ: hạnh phúc không đến từ hoàn cảnh, mà đến từ thái độ sống. Nếu ta biết nhìn đời bằng con mắt lạc quan, mọi khó khăn sẽ hóa cơ hội, mọi thử thách sẽ trở thành động lực để ta tiến lên.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản
Văn bản là truyện ngắn (tiểu thuyết ngắn). Đây là tác phẩm tự sự, kể lại cuộc gặp gỡ và tình huống giữa hai nhân vật với cốt truyện rõ ràng, có nhân vật, tình huống và diễn biến tâm lý.

Câu 2. Xác định đoạn văn thể hiện sự thay đổi đột ngột về trạng thái, biểu cảm của gia đình anh gầy
Đoạn văn thể hiện sự thay đổi đột ngột là:

“Anh gầy bỗng dưng tái mét mặt, ngây ra như phỗng đá, nhưng lát sau thì anh ta toét miệng cười mặt mày nhăn nhúm; dường như mắt anh ta sáng hẳn lên. Toàn thân anh ta rúm ró, so vai rụt cổ khúm núm... Cả mấy thứ va-li, hộp, túi của anh ta như cũng co rúm lại, nhăn nhó... Chiếc cằm dài của bà vợ như dài thêm ra; thằng Na-pha-na-in thì rụt chân vào và gài hết cúc áo lại...”

Đây là lúc cả gia đình anh gầy thay đổi thái độ và biểu cảm khi biết anh béo là quan chức cao.

Câu 3. Tình huống truyện của văn bản trên là gì?
Tình huống truyện là cuộc gặp gỡ bất ngờ trên sân ga giữa hai người bạn cũ, một người béo và một người gầy, dẫn đến những phản ứng khác nhau của hai nhân vật và gia đình anh Gầy. Tình huống này làm nổi bật sự đối lập về tính cách, hoàn cảnh và thái độ của nhân vật.

Câu 4. So sánh thái độ của anh gầy đối với anh béo trước và sau khi biết được cấp bậc của anh béo

• Trước khi biết cấp bậc của anh béo: Anh Gầy đối xử tự nhiên, vui mừng, thân thiện, ôm hôn bạn cũ, kể chuyện tuổi thơ, giới thiệu vợ con. Thái độ cởi mở, chân thành, bình đẳng.
• Sau khi biết cấp bậc của anh béo: Anh Gầy trở nên rụt rè, kính cẩn, nhún nhường, cười hì hì, cúi người, dùng lời lẽ lễ phép như “bẩm quan trên”, toàn thân rúm ró. Thái độ này thể hiện sự ngưỡng mộ, e sợ và mất tự nhiêntrước quyền lực.

Câu 5. Phát biểu nội dung của văn bản
Văn bản phản ánh sự thay đổi tính cách và thái độ của con người trước quyền lực, địa vị xã hội. Qua cuộc gặp gỡ giữa anh béo và anh gầy, tác giả thể hiện tâm lý nịnh hót, kính cẩn quá mức trước người có chức quyền và mối quan hệ bạn bè bị ảnh hưởng bởi vị thế xã hội. Đồng thời, truyện cũng khắc họa sự khác biệt trong tính cách: anh béo phóng khoáng, tự tin, còn anh gầy rụt rè, cẩn trọng, hay bị hoàn cảnh chi phối.

CÂU 1:

Trong đoạn trích, Thúy Kiều hiện lên là một người con gái tài sắc vẹn toàn, tình cảm sâu sắc nhưng phải chịu nhiều bi kịch trong cuộc đời. Nhân vật vừa thể hiện vẻ đẹp nghiêm trang, dịu dàng, vừa toát lên sự thông minh, nhạy cảm, đặc biệt là trong cách đối nhân xử thế và cảm nhận nỗi đau, niềm vui. Thúy Kiều còn là biểu tượng của sự hy sinh, lòng trung hiếu và tình yêu chân thành, khi sẵn sàng chịu đựng gian truân để bảo vệ gia đình, trọn nghĩa với người thân và tình yêu. Qua đó, nhân vật phản ánh bi kịch của thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến, phải đối mặt với những éo le, bất công, dù bản thân đầy phẩm chất tốt đẹp. Đồng thời, Thúy Kiều còn khơi gợi ở người đọc cảm xúc thương cảm và ngưỡng mộ, khiến bà trở thành hình tượng nhân vật trường tồn trong văn học Việt Nam. Nhân vật không chỉ là biểu tượng của sắc đẹp và tài năng, mà còn là tấm gương về nhân cách, đức hy sinh và lòng trung trinh, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.

CÂU2:

Trong mỗi thời đại, thế hệ trẻ luôn là lực lượng nòng cốt quyết định tương lai của đất nước. Nếu coi cuộc đời là một hành trình, thì lí tưởng chính là ngọn hải đăng soi sáng con đường đi tới tương lai. Trong xã hội hiện nay – khi cuộc sống vật chất ngày càng đầy đủ và thế giới biến đổi nhanh chóng – việc xây dựng cho mình một lí tưởng sống đúng đắn càng trở nên quan trọng đối với thế hệ trẻ.

Lí tưởng sống là mục tiêu cao đẹp mà con người hướng đến, là kim chỉ nam định hướng mọi hành động và suy nghĩ. Với tuổi trẻ, lí tưởng không chỉ là ước mơ, mà còn là niềm tin, là động lực để vươn lên, để cống hiến và khẳng định bản thân giữa cuộc đời. Người có lí tưởng giống như con thuyền có bánh lái, dù gặp sóng gió vẫn kiên định hướng đi của mình.

Ngày nay, thế hệ trẻ Việt Nam đang sống trong thời đại hội nhập, có nhiều cơ hội để học tập, sáng tạo và phát triển. Không ít bạn trẻ mang trong mình lí tưởng cao đẹp – khát vọng cống hiến, tinh thần học hỏi, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Họ là những người dám dấn thân khởi nghiệp, dám đi đến những vùng khó khăn để cống hiến sức trẻ, hay đơn giản là sống tử tế, sống có ích mỗi ngày. Hình ảnh những bác sĩ trẻ trong đại dịch COVID-19, những sinh viên tình nguyện về miền núi dạy học, hay những bạn trẻ miệt mài nghiên cứu khoa học đã thể hiện rõ nét lí tưởng sống đẹp ấy.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận không nhỏ thanh niên sống thiếu mục tiêu, mơ hồ về tương lai, chạy theo lối sống thực dụng, hưởng thụ, chỉ quan tâm đến vật chất và lợi ích cá nhân. Có người dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, thậm chí đánh mất chính mình trước những cám dỗ của xã hội. Thực trạng ấy đặt ra vấn đề cần suy nghĩ: làm thế nào để thế hệ trẻ hôm nay có thể xây dựng cho mình một lí tưởng sống đúng đắn và bền vững?

Để có lí tưởng sống cao đẹp, trước hết, mỗi bạn trẻ cần nhận thức được trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, xã hội và Tổ quốc. Cần xác định rõ giá trị sống, dám ước mơ, dám hành động và kiên trì theo đuổi mục tiêu của mình. Bên cạnh đó, sự định hướng của gia đình, nhà trường và xã hội cũng vô cùng quan trọng trong việc giúp thanh niên hình thành và nuôi dưỡng lí tưởng sống tích cực. Chỉ khi kết hợp được giữa khát vọng cá nhân và lợi ích cộng đồng, giữa hoài bão và hành động, lí tưởng sống của tuổi trẻ mới thật sự trở thành ngọn lửa dẫn đường.

Lí tưởng sống chính là sức mạnh tinh thần giúp con người vượt qua thử thách, là nền tảng để xây dựng một tương lai tươi đẹp. Thế hệ trẻ hôm nay cần biết trân trọng tuổi trẻ, sống có mục tiêu, có hoài bão, có trách nhiệm, để không chỉ làm chủ bản thân mà còn góp phần làm giàu đẹp cho đất nước. Bởi như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.”

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản

Đoạn trích được viết bằng thể thơ lục bát (6 – 8) đặc trưng của Truyện Kiều, gắn với truyền thống văn học dân tộc.

Câu 2. Đoạn trích trên kể về sự việc gì?

Đoạn trích kể về cuộc chia tay đầy lưu luyến giữa Thúy Kiều và Kim Trọng trước khi chàng lên đường đi thi, thể hiện nỗi đau, niềm tiếc nuối và tình cảm sâu nặng của đôi lứa.

Câu 3. Xác định và nêu tác dụng biện pháp tu từ

Hai câu:

Người về chiếc bóng năm canh,
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi.

• Biện pháp tu từ: so sánh, hình ảnh tượng trưng.
• Tác dụng: nhấn mạnh nỗi xa cách, cô đơn, thương nhớ; diễn tả không gian và thời gian cách biệt giữa hai người.

Câu 4. Cảm hứng chủ đạo trong văn bản

Cảm hứng chủ đạo là tình yêu thủy chung, nỗi thương nhớ và nỗi đau chia ly của đôi lứa trước những thử thách của số phận.

Câu 5. Đặt nhan đề cho đoạn trích và giải thích lí do

Gợi ý nhan đề: Cuộc chia tay lưu luyến của Thúy Kiều và Kim Trọng.

• Lí do: Nhan đề phản ánh đúng nội dung chính của đoạn trích, làm nổi bật tình cảm sâu nặng và bi kịch chia ly giữa hai nhân vật.

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Trả lời:
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, không gò bó về số câu, số chữ, vần điệu.

Câu 2. Chỉ ra những phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ.

Trả lời:
Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt trữ tình là chính, bên cạnh đó có kết hợp miêu tả và biểu cảm.

Câu 3. Nhan đề của bài thơ gợi cho em những cảm nhận gì? Nhan đề ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung bài thơ?

Trả lời:
Nhan đề “Tên làng” gợi cảm nhận về cội nguồn, nơi chốn thiêng liêng gắn bó sâu sắc với con người – đặc biệt là quê hương trong chiến tranh và hòa bình.
Tác dụng:

• Là biểu tượng cho quê hương – nơi hình thành nhân cách, tình yêu và ký ức của nhân vật trữ tình.
• Khẳng định mối quan hệ máu thịt giữa con người với làng quê, từ trong chiến tranh đến khi xây dựng cuộc sống mới.
• Tên làng “Hiếu Lễ” cũng mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện truyền thống văn hóa, đạo lý của con người nơi đây: sống có hiếu, có lễ, có tình có nghĩa.

Câu 4. Phân tích tác dụng của việc lặp lại nhiều lần dòng thơ: “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ”.

Trả lời:
Việc lặp lại dòng thơ “Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ” mang nhiều tác dụng nghệ thuật:

• Khẳng định bản sắc, nguồn gốc của nhân vật trữ tình, cho thấy sự tự hào về quê hương.
• Tạo nhịp điệu trầm lắng, tha thiết cho bài thơ, giúp người đọc cảm nhận rõ hơn mạch cảm xúc chân thành, sâu lắng.
• Nhấn mạnh hình ảnh người lính trở về làng sau chiến tranh, người con của mẹ, người đàn ông bắt đầu lại cuộc sống bình dị nhưng đầy yêu thương trên chính mảnh đất quê nhà.
• Góp phần thể hiện tình cảm gắn bó máu thịt với làng quê – nơi không chỉ là nơi sinh thành mà còn là chốn trở về sau bao biến động của đời người.

Câu 5. Nội dung của bài thơ này là gì?

Trả lời:
Bài thơ “Tên làng” thể hiện tình cảm sâu nặng, thiêng liêng của nhân vật trữ tình đối với quê hương – làng Hiếu Lễ, nơi đã sinh thành, nuôi dưỡng, che chở và khơi nguồn cho những suy nghĩ trưởng thành, nhân ái.
Đồng thời, bài thơ còn ca ngợi vẻ đẹp của người lính sau chiến tranh – một người con trở về, vừa mang trong mình những vết thương, ký ức chiến trường, vừa bắt đầu cuộc sống mới, xây dựng hạnh phúc từ những điều giản dị nhất trên chính quê hương mình.

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình.

Tình yêu quê hương là một trong những cảm xúc thiêng liêng và sâu sắc nhất được thể hiện trong nhiều tác phẩm văn học. Nhân vật trữ tình thường gắn bó với quê hương bằng những cảm xúc chân thành, mộc mạc, thể hiện qua hình ảnh thiên nhiên, con người và những kỷ niệm thân thương. Quê hương không chỉ là nơi chôn nhau cắt rốn mà còn là điểm tựa tâm hồn, nơi nuôi dưỡng những rung cảm đầu đời. Trong thơ ca, tình yêu quê hương hiện lên qua những chi tiết bình dị như cánh đồng, con sông, hàng tre, tiếng ru của mẹ, mái đình làng… Những hình ảnh ấy gợi lên nỗi nhớ da diết, xao xuyến của nhân vật trữ tình mỗi khi xa cách. Đặc biệt, khi quê hương đổi thay hoặc đứng trước mất mát, tình yêu ấy lại càng được khắc họa rõ nét, trở thành động lực thôi thúc con người hướng về cội nguồn. Qua đó, ta thấy được rằng tình yêu quê hương trong thơ ca không chỉ là tình cảm riêng tư, mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, gắn bó với bản sắc dân tộc và lòng yêu nước.

**Câu 2

Bài làm:

Raxun Gamzatov từng nói: “Người ta chỉ có thể tách con người ra khỏi quê hương, chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người.” Câu nói đã khẳng định một cách sâu sắc mối liên hệ thiêng liêng giữa con người và quê hương – một mối quan hệ không dễ gì cắt rời, bởi nó được hình thành từ máu thịt, ký ức và tình cảm.

Con người có thể vì hoàn cảnh sống, học tập, mưu sinh mà rời xa quê hương. Nhưng dù có đi đâu, làm gì, sống nơi phương trời nào thì hình ảnh quê nhà vẫn luôn hiện hữu trong trái tim mỗi người. Bởi quê hương là nơi gắn liền với tuổi thơ, với gia đình, với cội nguồn của bản sắc và ký ức. Quê hương đi vào từng kỷ niệm, từng nếp nghĩ, từng giấc mơ và hình thành nên căn tính, nhân cách con người. Đó là lý do vì sao nhiều người dù xa quê hàng chục năm, vẫn đau đáu hướng về nơi “chôn nhau cắt rốn”, luôn mong một lần trở về.

Câu nói của Gamzatov cũng là một lời nhắn gửi đến thế hệ trẻ: Dù có hòa nhập với thế giới rộng lớn, ta vẫn không được lãng quên gốc gác của mình. Biết yêu thương và trân trọng quê hương chính là nền tảng để mỗi người sống có nghĩa, có trách nhiệm và đóng góp cho cộng đồng.

Tóm lại, quê hương không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là một phần máu thịt trong tâm hồn. Chúng ta có thể rời xa quê hương, nhưng tình yêu quê hương sẽ mãi là ngọn lửa âm ỉ, thiêng liêng trong trái tim mỗi con người.

câu 1

cau 1:

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là một trong những thi phẩm giàu cảm xúc, thể hiện sâu sắc nỗi nhớ da diết về tuổi học trò, mái trường, thầy cô, bạn bè và những rung động đầu đời. Về nội dung, bài thơ tái hiện một thế giới ký ức trong trẻo nhưng cũng đầy tiếc nuối. Những hình ảnh quen thuộc như tiếng ve, hoa phượng, sân trường, trái bàng… trở thành biểu tượng cho một thời thanh xuân đã xa. Đặc biệt, mối tình đầu được nhắc đến nhẹ nhàng nhưng đầy xao xuyến, gợi nên một cảm giác đẹp đẽ và mong manh. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do, ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc, kết hợp linh hoạt các biện pháp tu từ như ẩn dụ, nhân hóa, hoán dụ,… tạo nên chất thơ sâu lắng và tinh tế. Giọng điệu vừa tha thiết vừa tiếc nuối đã chạm đến trái tim người đọc. “Chiếc lá đầu tiên” không chỉ là một bài thơ về ký ức mà còn là lời tri ân đầy xúc động dành cho tuổi trẻ không thể quay lại – tuổi trẻ mỗi người chỉ có một lần trong đời.

**Câu 2

“Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.”**

Câu văn của James Michener: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật” không chỉ là lời nhận xét về một trò đùa trẻ con, mà còn là một triết lý sâu sắc về hậu quả của những hành động thiếu suy nghĩ.

Trong cuộc sống, có những hành động tưởng chừng vô hại, xuất phát từ sự hiếu kỳ hay bông đùa, nhưng lại có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho người khác. Những trò đùa ác ý, những lời nói thiếu cân nhắc, những hành vi vô tình có thể làm tổn thương tâm hồn, làm hỏng tương lai, thậm chí hủy hoại cuộc sống của người khác. Điều nguy hiểm là người gây ra hậu quả thường không nhận thức được mức độ nghiêm trọng của hành động mình, cho rằng “chỉ là đùa thôi”.

Câu nói trên nhắc nhở chúng ta về ý thức trách nhiệm. Không ai có quyền coi nỗi đau của người khác là trò tiêu khiển. Trò đùa có thể mang lại tiếng cười, nhưng nếu vượt quá giới hạn đạo đức, nó sẽ biến thành sự vô cảm và tàn nhẫn. Mỗi người cần học cách đặt mình vào vị trí của người khác để suy nghĩ và hành xử có trách nhiệm.

Đặc biệt, trong thời đại mạng xã hội phát triển, những lời nói, hình ảnh, hành vi lan truyền dễ dàng có thể trở thành “viên đá vô hình” giết chết tinh thần, danh dự của một con người. Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần sống tử tế, biết lắng nghe, biết nghĩ trước khi nói và hành động.

Tóm lại, câu nói là một lời cảnh tỉnh nhẹ nhàng mà sâu sắc: trò đùa của người này có thể là bi kịch của người khác. Vì thế, hãy đùa đúng lúc, đúng cách và trên hết

Câu 1. Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Trả lời:
Bài thơ được viết theo thể tự do.

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính trong bài thơ này là gì?

Trả lời:
Phương thức biểu đạt chính là trữ tình.

Câu 3. Chỉ ra ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ mà tác giả sử dụng để khắc họa những kỉ niệm gắn với trường cũ. Theo em, những kỉ niệm ấy có gì đặc biệt?

Trả lời:
Năm hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm gắn với trường cũ:

1. “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
2. “Lời hát đầu xin hát về trường cũ”
3. “Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ”
4. “Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi”
5. “Mười chú chứ, nhìn xem, trong lớp ấy”

Những kỷ niệm ấy đặc biệt vì chúng gắn liền với tuổi học trò trong sáng, hồn nhiên và đầy cảm xúc. Đó là những hình ảnh giản dị nhưng gợi nhớ sâu sắc về tình bạn, tình thầy trò, và những rung động đầu đời không thể nào quên.

Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong dòng thơ: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”.

Trả lời:
Câu thơ sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ và nhân hóa.

Tác dụng:

• Hình ảnh “tiếng ve trong veo” gợi nên sự sống động, tinh khôi của mùa hè học trò.
• “Xé đôi hồ nước” là cách nói gợi cảm giác âm thanh lan tỏa mạnh mẽ, phá vỡ sự tĩnh lặng, báo hiệu một sự thay đổi – mùa chia xa, kết thúc thời học sinh.
  → Câu thơ làm nổi bật không khí mùa hè đặc trưng của học trò, đồng thời khơi gợi cảm xúc xao xuyến, tiếc nuối.

Câu 5. Em ấn tượng với hình ảnh nào nhất? Vì sao?

Trả lời:
Hình ảnh khiến em ấn tượng nhất là:
“Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên.”

Vì đây là hình ảnh ẩn dụ đầy cảm xúc, tượng trưng cho tuổi học trò đầu đời, cho mối tình đầu, ký ức đầu trong sáng và đẹp đẽ. Câu thơ mang nỗi buồn chia xa, tiếc nuối về một thời đã qua, đồng thời là nỗi lo sợ rằng ký ức ấy sẽ phai nhòa. Hình ảnh chiếc lá đầu tiên cũng giống như cánh cửa đầu đời – mong manh nhưng đầy ý nghĩa.