Phần 1:

Câu 1:

- Tình huống kịch trong văn bản: Ác-pa-gông ép gả con gái E-li-dơ cho ngài Ăng-xen-mơ, một quý tộc chính cống, từng trải, của cải như nước, đã giá vợ, không còn một đứa con nào của vợ trước, không đòi hỏi của hồi môn.

Câu 2:

— Lời độc thoại có trong văn bản là: câu nói của nhân vật Ác-pa-gông khi nghe thấy tiếng động ở ngoài vườn: "Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng?"

Câu 3:

- Trong văn bản trên, mục đích giao tiếp của nhân vật Va-le-rơ rất đa dạng và khôn khéo, có thể chia thành hai lớp nghĩa:

+ Tỏ vẻ đồng tình, tán thưởng quan điểm của Ác-pa-gông để lấy lòng ông chủ.

+ Tìm cách trì hoãn việc gả cưới E-li-dơ cho ông Ăng-xen-mơ và bảo vệ hạnh phúc cá nhân của mình với cô.

+ Làm rõ mục đích qua lời thoại: Va-le-rơ không phản đối trực diện sự keo kiệt của Ác-pa-gông. Anh ta liên tục lặp lại các cụm từ như "Cháu cũng nghĩ như ông", "Lí lẽ ấy thuyết phục hoàn toàn", "Không đòi của hồi môn, lí lẽ ấy đủ bịt mồm thiên hạ". Mục đích là tạo niềm tin tuyệt đối với Ác-pa-gông, khiến lão coi anh là người thân tín ; Va-le-rơ lồng ghép những lo ngại về sự chênh lệch tuổi tác, hạnh phúc cả đời của người con gái vào lời thoại bằng cách mượn lời thiên hạ ("Có người có thể bảo ông rằng...", "Cô có thể bảo rằng..."). Mục đích là để Ác-pa-gông tự nhìn nhận lại sự vô lý trong quyết định của mình mà không làm lão nổi giận ; Va-le-rơ lồng ghép những lo ngại về sự chênh lệch tuổi tác, hạnh phúc cả đời của người con gái vào lời thoại bằng cách mượn lời thiên hạ ("Có người có thể bảo ông rằng...", "Cô có thể bảo rằng..."). Mục đích là để Ác-pa-gông tự nhìn nhận lại sự vô lý trong quyết định của mình mà không làm lão nổi giận ; Ở lời thoại cuối, khi Va-le-rơ nói "Không đòi của hồi môn thay thế cho sắc đẹp, cho tuổi trẻ, cho dòng dõi...", thực chất anh ta đang dùng giọng điệu mỉa mai để chỉ trích lối sống đặt đồng tiền lên trên mọi giá trị nhân phẩm của Ác-pa-gông, nhưng vẫn khéo léo để lão tưởng đó là lời khen.

=> Kết luận: Mục đích cuối cùng của Va-le-rơ là dùng sự khôn ngoan để "vừa lòng chủ" nhằm che giấu mối quan hệ bí mật của mình, đồng thời nỗ lực ngăn cản cuộc hôn nhân vụ lợi mà Ác-pa-gông đang sắp đặt.

Câu 4:

- Chi tiết "Không của hồi môn" lặp lại nhiều lần trong lời thoại của Ác-pa-gông (4 lần - chưa kể 2 lần trong lời thoại của Va-le-rơ và được Ác-pa-gông xác nhận, tán thưởng, không ngại tâng bốc anh đầy tớ) mang lại hiệu quả nghệ thuật:

+ Nhấn mạnh, khắc họa đậm nét tính cách nổi bật, điển hình của Ác-pa-gông: thói hám tiền, hám lợi, keo kiệt, bất chấp tất cả - chênh lệch tuổi tác, tính tình, hoàn cảnh, tình cảm, sự phản ứng dữ dội của con,... để đạt được mục đích "tiết kiệm được một món to". "Không của hồi môn" trở thành một điều kiện quan trọng duy nhất để lão định đoạt hôn nhân của con cái, "thay thế cho sắc đẹp, cho tuổi trẻ, cho dòng dõi, cho danh dự, cho sự khôn ngoan, cho lòng chính trực"

+ Lời thoại "Không của hồi môn" vang lên như: “ ở miệng lão như một cái máy nói, vừa lạnh lùng, tựa một bức tường thành vững chắc, người khác càng có ý định lay chuyển thì nó càng trở nên sắt đá; vừa tràn đầy cảm xúc hí hửng, hân hoan, phấn khích vì nắm ngay được một cơ hội vàng mà không đám nào hòng có được; trở thành một ý nghĩ duy nhất choán đầy, chi phối toàn bộ tâm trí và hành động của lão”.

- Tạo nên tiếng cười châm biểm, đả kích nhân vật, phê phán sự lên ngôi, thống trị của đồng tiền. Đồng tiền lạnh lùng đã khiến con người phát cuồng lên, mờ mắt vì nó và sẵn sàng bất chấp tất cả, kể cả những tình cảm thiêng liêng như tình yêu, tình phụ tử,...

Câu 5:

— Nội dung chính của văn bản là: Văn bản khắc họa hình ảnh một người cha sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cả đời của con cái chỉ để tiết kiệm tiền. Đối với lão, cụm từ "không đòi của hồi môn" có sức nặng hơn tất cả các giá trị đạo đức, tình cảm hay danh dự khác. Đoạn trích cho thấy sự đối lập giữa một bên là sự thực dụng, tham lam của người cha (Ác-pa-gông) và một bên là khát vọng tự do yêu đương, hạnh phúc của con cái (thông qua sự phản kháng ngầm của Va-le-rơ và E-li-dơ). Qua cuộc đối thoại giữa Ác-pa-gông và Va-le-rơ, tác giả Molière giễu cợt một xã hội mà ở đó đồng tiền trở thành thước đo cho mọi giá trị, đồng thời ca ngợi sự thông minh, khôn khéo của những người trẻ tuổi khi phải đối phó với những rào cản từ hủ tục và lòng tham.

Phần 2:

Câu 1:

Trong văn bản: “Lão hà tiện”, nhân vật Ác-pa-gông hiện lên là hiện thân điển hình cho sự keo kiệt đến mức biến thái và tha hóa đạo đức. Bản chất của lão được bộc lộ tập trung qua nỗi ám ảnh về tiền bạc, mà cụ thể là cụm từ "không đòi của hồi môn". Đối với Ác-pa-gông, tiền không còn là phương tiện sống mà trở thành mục đích tối thượng, lấn át cả tình phụ tử. Lão sẵn sàng gả con gái cho một người già cả chỉ vì không phải chi trả của hồi môn, bất chấp sự chênh lệch tuổi tác hay hạnh phúc cả đời của con. Điệp khúc "không của hồi môn" được lặp lại nhiều lần như một thứ bùa chú, bịt chặt mọi kẽ hở của lương tâm và sự thấu cảm. Bên cạnh đó, tính cách đa nghi của lão cũng đạt đến đỉnh điểm qua hành động hốt hoảng khi nghe tiếng chó sủa vì sợ bị trộm tráp bạc. Sự nực cười còn nằm ở chỗ lão dễ dàng bị tay quản gia Va-le-rơ "xỏ mũi" bằng những lời nịnh hót về tiền bạc. Qua nhân vật này, Molière không chỉ tạo ra một hình tượng hài kịch bất hủ mà còn lên án gay gắt xã hội tư hữu nơi đồng tiền làm xói mòn mọi giá trị nhân văn, biến con người thành nô lệ cho đống của cải của chính mình.

Câu 2:

Trong hành trình định vị bản thân và chinh phục những đỉnh cao, con người luôn cần những "kim chỉ nam" để không lầm đường lạc lối. Bàn về động lực và trí tuệ, Benjamin Franklin đã để lại một nhận định sâu sắc: "Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn." Câu nói này khẳng định vai trò quyết định của hiểu biết đối với việc định hướng đam mê và dẫn dắt cuộc đời mỗi người.

Trước hết, cần hiểu "đam mê" là nguồn năng lượng mạnh mẽ, là sự khao khát cháy bỏng thúc đẩy ta hành động. Tuy nhiên, đam mê nếu thiếu đi "con mắt" là "tri thức" thì dễ trở nên mù quáng. Tri thức ở đây không chỉ là kiến thức sách vở mà còn là sự hiểu biết về thực tế, về bản thân và các quy luật khách quan. Khi tri thức soi chiếu, đam mê sẽ có mục tiêu rõ ràng, giúp ta phân biệt được đâu là khát vọng chân chính, đâu là ảo tưởng nhất thời. Nhờ có tri thức, chúng ta biết cách hiện thực hóa đam mê một cách khoa học, hiệu quả thay vì chỉ dấn thân bằng sự liều lĩnh đơn thuần. Hơn thế nữa, tri thức còn là "hoa tiêu của tâm hồn". Hoa tiêu là người dẫn đường cho con tàu vượt qua sóng gió để cập bến an toàn. Tâm hồn con người vốn phức tạp với nhiều cung bậc cảm xúc và cám dỗ. Trong bối cảnh thế giới biến động không ngừng của năm 2025, khi con người đối mặt với vô vàn luồng thông tin và những giá trị ảo, tri thức trở thành bộ lọc giúp ta giữ vững bản lĩnh. Một tâm hồn giàu tri thức sẽ biết cách tự chữa lành, biết chọn lọc những giá trị nhân văn để theo đuổi, từ đó hình thành một lối sống có chiều sâu và ý nghĩa. Thực tế lịch sử và đời sống đã chứng minh tính đúng đắn của nhận định này. Thomas Edison đam mê ánh sáng điện năng, nhưng nếu không có tri thức vật lý và hàng ngàn cuộc thử nghiệm có tính toán, đam mê ấy mãi mãi chỉ là bóng tối. Hay trong lĩnh vực bảo vệ môi trường hiện nay, đam mê cứu hành tinh phải đi đôi với tri thức về sinh thái học thì những hành động như tái chế hay giảm phát thải mới thực sự có tác động tích cực. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhận thức rằng tri thức và đam mê phải song hành. Nếu tri thức mà thiếu đam mê sẽ trở nên khô khan, máy móc, giống như một con tàu có bản đồ tốt nhưng không có động cơ để khởi hành. Ngược lại, đam mê mà thiếu tri thức sẽ giống như ngọn lửa bùng phát mạnh mẽ rồi nhanh chóng lụi tàn hoặc gây ra sự hủy hoại. Để vận dụng lời dạy của B. Franklin vào thực tiễn, mỗi cá nhân cần không ngừng học tập và làm giàu vốn hiểu biết của mình. Hãy để đam mê thắp lửa cho sự học, và để tri thức dẫn dắt đam mê ấy đi đúng hướng. Khi tri thức đã đủ sâu và đam mê đã đủ lớn, con người sẽ không chỉ đạt được thành công cá nhân mà còn đóng góp những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Qua đó, tri thức và đam mê chính là đôi cánh giúp con người bay cao. Nhận định của Benjamin Franklin mãi là bài học quý giá, nhắc nhở chúng ta rằng: hãy cứ đam mê, nhưng hãy đam mê bằng một cái đầu tỉnh táo và một trái tim giàu hiểu biết

Câu 1:

Trong văn bản: “Lão hà tiện”, nhân vật Ác-pa-gông hiện lên là hiện thân điển hình cho sự keo kiệt đến mức biến thái và tha hóa đạo đức. Bản chất của lão được bộc lộ tập trung qua nỗi ám ảnh về tiền bạc, mà cụ thể là cụm từ "không đòi của hồi môn". Đối với Ác-pa-gông, tiền không còn là phương tiện sống mà trở thành mục đích tối thượng, lấn át cả tình phụ tử. Lão sẵn sàng gả con gái cho một người già cả chỉ vì không phải chi trả của hồi môn, bất chấp sự chênh lệch tuổi tác hay hạnh phúc cả đời của con. Điệp khúc "không của hồi môn" được lặp lại nhiều lần như một thứ bùa chú, bịt chặt mọi kẽ hở của lương tâm và sự thấu cảm. Bên cạnh đó, tính cách đa nghi của lão cũng đạt đến đỉnh điểm qua hành động hốt hoảng khi nghe tiếng chó sủa vì sợ bị trộm tráp bạc. Sự nực cười còn nằm ở chỗ lão dễ dàng bị tay quản gia Va-le-rơ "xỏ mũi" bằng những lời nịnh hót về tiền bạc. Qua nhân vật này, Molière không chỉ tạo ra một hình tượng hài kịch bất hủ mà còn lên án gay gắt xã hội tư hữu nơi đồng tiền làm xói mòn mọi giá trị nhân văn, biến con người thành nô lệ cho đống của cải của chính mình.

Câu 2:

Trong hành trình định vị bản thân và chinh phục những đỉnh cao, con người luôn cần những "kim chỉ nam" để không lầm đường lạc lối. Bàn về động lực và trí tuệ, Benjamin Franklin đã để lại một nhận định sâu sắc: "Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn." Câu nói này khẳng định vai trò quyết định của hiểu biết đối với việc định hướng đam mê và dẫn dắt cuộc đời mỗi người.

Câu 1:

- Tình huống kịch trong văn bản: Ác-pa-gông ép gả con gái E-li-dơ cho ngài Ăng-xen-mơ, một quý tộc chính cống, từng trải, của cải như nước, đã giá vợ, không còn một đứa con nào của vợ trước, không đòi hỏi của hồi môn.

Câu 2:

— Lời độc thoại có trong văn bản là: câu nói của nhân vật Ác-pa-gông khi nghe thấy tiếng động ở ngoài vườn: "Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng?"

Câu 3:

- Trong văn bản trên, mục đích giao tiếp của nhân vật Va-le-rơ rất đa dạng và khôn khéo, có thể chia thành hai lớp nghĩa:

+ Tỏ vẻ đồng tình, tán thưởng quan điểm của Ác-pa-gông để lấy lòng ông chủ.

+ Tìm cách trì hoãn việc gả cưới E-li-dơ cho ông Ăng-xen-mơ và bảo vệ hạnh phúc cá nhân của mình với cô.

+ Làm rõ mục đích qua lời thoại: Va-le-rơ không phản đối trực diện sự keo kiệt của Ác-pa-gông. Anh ta liên tục lặp lại các cụm từ như "Cháu cũng nghĩ như ông", "Lí lẽ ấy thuyết phục hoàn toàn", "Không đòi của hồi môn, lí lẽ ấy đủ bịt mồm thiên hạ". Mục đích là tạo niềm tin tuyệt đối với Ác-pa-gông, khiến lão coi anh là người thân tín ; Va-le-rơ lồng ghép những lo ngại về sự chênh lệch tuổi tác, hạnh phúc cả đời của người con gái vào lời thoại bằng cách mượn lời thiên hạ ("Có người có thể bảo ông rằng...", "Cô có thể bảo rằng..."). Mục đích là để Ác-pa-gông tự nhìn nhận lại sự vô lý trong quyết định của mình mà không làm lão nổi giận ; Va-le-rơ lồng ghép những lo ngại về sự chênh lệch tuổi tác, hạnh phúc cả đời của người con gái vào lời thoại bằng cách mượn lời thiên hạ ("Có người có thể bảo ông rằng...", "Cô có thể bảo rằng..."). Mục đích là để Ác-pa-gông tự nhìn nhận lại sự vô lý trong quyết định của mình mà không làm lão nổi giận ; Ở lời thoại cuối, khi Va-le-rơ nói "Không đòi của hồi môn thay thế cho sắc đẹp, cho tuổi trẻ, cho dòng dõi...", thực chất anh ta đang dùng giọng điệu mỉa mai để chỉ trích lối sống đặt đồng tiền lên trên mọi giá trị nhân phẩm của Ác-pa-gông, nhưng vẫn khéo léo để lão tưởng đó là lời khen.

=> Kết luận: Mục đích cuối cùng của Va-le-rơ là dùng sự khôn ngoan để "vừa lòng chủ" nhằm che giấu mối quan hệ bí mật của mình, đồng thời nỗ lực ngăn cản cuộc hôn nhân vụ lợi mà Ác-pa-gông đang sắp đặt.

Câu 4:

- Chi tiết "Không của hồi môn" lặp lại nhiều lần trong lời thoại của Ác-pa-gông (4 lần - chưa kể 2 lần trong lời thoại của Va-le-rơ và được Ác-pa-gông xác nhận, tán thưởng, không ngại tâng bốc anh đầy tớ) mang lại hiệu quả nghệ thuật:

+ Nhấn mạnh, khắc họa đậm nét tính cách nổi bật, điển hình của Ác-pa-gông: thói hám tiền, hám lợi, keo kiệt, bất chấp tất cả - chênh lệch tuổi tác, tính tình, hoàn cảnh, tình cảm, sự phản ứng dữ dội của con,... để đạt được mục đích "tiết kiệm được một món to". "Không của hồi môn" trở thành một điều kiện quan trọng duy nhất để lão định đoạt hôn nhân của con cái, "thay thế cho sắc đẹp, cho tuổi trẻ, cho dòng dõi, cho danh dự, cho sự khôn ngoan, cho lòng chính trực"

+ Lời thoại "Không của hồi môn" vang lên như: “ ở miệng lão như một cái máy nói, vừa lạnh lùng, tựa một bức tường thành vững chắc, người khác càng có ý định lay chuyển thì nó càng trở nên sắt đá; vừa tràn đầy cảm xúc hí hửng, hân hoan, phấn khích vì nắm ngay được một cơ hội vàng mà không đám nào hòng có được; trở thành một ý nghĩ duy nhất choán đầy, chi phối toàn bộ tâm trí và hành động của lão”.

- Tạo nên tiếng cười châm biểm, đả kích nhân vật, phê phán sự lên ngôi, thống trị của đồng tiền. Đồng tiền lạnh lùng đã khiến con người phát cuồng lên, mờ mắt vì nó và sẵn sàng bất chấp tất cả, kể cả những tình cảm thiêng liêng như tình yêu, tình phụ tử,...

Câu 5:

— Nội dung chính của văn bản là: Văn bản khắc họa hình ảnh một người cha sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cả đời của con cái chỉ để tiết kiệm tiền. Đối với lão, cụm từ "không đòi của hồi môn" có sức nặng hơn tất cả các giá trị đạo đức, tình cảm hay danh dự khác. Đoạn trích cho thấy sự đối lập giữa một bên là sự thực dụng, tham lam của người cha (Ác-pa-gông) và một bên là khát vọng tự do yêu đương, hạnh phúc của con cái (thông qua sự phản kháng ngầm của Va-le-rơ và E-li-dơ). Qua cuộc đối thoại giữa Ác-pa-gông và Va-le-rơ, tác giả Molière giễu cợt một xã hội mà ở đó đồng tiền trở thành thước đo cho mọi giá trị, đồng thời ca ngợi sự thông minh, khôn khéo của những người trẻ tuổi khi phải đối phó với những rào cản từ hủ tục và lòng tham.

Câu 1:

Trong truyện ngắn "Nhà nghèo" của Kim Lân, nhân vật bé Gái là hình ảnh biểu tượng cho số phận đáng thương của trẻ em nghèo trong xã hội cũ. Trước hết, bé Gái hiện lên với sự ngoan ngoãn và đức hy sinh. Là con cả trong gia đình đông đúc, em không chỉ là chỗ dựa cho các em khi bố mẹ cãi vã mà còn là lao động chính giúp gia đình mưu sinh. Hình ảnh em "nhe hai hàm răng sún đen xỉn, cười toét" khi khoe giỏ nhái đầy cho thấy tâm hồn ngây thơ, dễ dàng hạnh phúc dù trong hoàn cảnh khốn cùng. Tuy nhiên, đằng sau nụ cười ấy là một thực tại nghiệt ngã: em phải lặn lội trong mưa, vạch từng ngọn cỏ sắc cứa vào người để tìm cái ăn. Đỉnh điểm của bi kịch là cái chết đột ngột của em bên rặng dứa dại. Chi tiết em chết nhưng tay vẫn "ôm khư khư cái giỏ nhái" khiến người đọc đau xót tột cùng. Cái chết ấy không chỉ là sự kiệt sức vì đói rét mà còn là lời tố cáo đanh thép xã hội thực dân phong kiến đã cướp đi quyền sống của những đứa trẻ vô tội. Qua nhân vật bé Gái, Kim Lân đã thể hiện niềm cảm thông sâu sắc đối với những kiếp người nhỏ bé, đồng thời khẳng định cái nghèo chính là bóng đen tàn khốc hủy hoại cả thể xác lẫn tâm hồn con người.

Câu 2:

Bạo lực gia đình không chỉ đơn thuần là những đòn roi về thể xác mà còn bao gồm cả sự hành hạ về tinh thần, lời nói lăng mạ hay sự thờ ơ, lạnh nhạt. Đối với trẻ em – những tâm hồn non nớt đang trong quá trình hình thành nhân cách – bạo lực gia đình gây ra những hệ lụy khủng khiếp và lâu dài. Trước hết, bạo lực gia đình gây tổn thương trực tiếp đến sức khỏe và thể chất của trẻ. Những thương tích bên ngoài có thể lành, nhưng nó làm suy giảm sức đề kháng và gây ra những hệ lụy về phát triển thể chất bền vững. Đáng sợ hơn chính là sự lệch lạc về tâm lý. Trẻ lớn lên trong không gian đầy tiếng chửi bới, đập phá thường luôn sống trong trạng thái lo âu, sợ hãi, mất niềm tin vào người thân và thế giới xung quanh. Các em dễ rơi vào trầm cảm, tự ti hoặc ngược lại, trở nên lầm lì, mất kết nối với xã hội. Thứ hai, bạo lực gia đình là mầm mống dẫn đến sự lệch lạc về hành vi và nhân cách. Trẻ em như tờ giấy trắng, các em học về thế giới qua sự quan sát cha mẹ. Khi bạo lực trở thành cách giải quyết mâu thuẫn duy nhất mà trẻ nhìn thấy, trẻ sẽ mặc định rằng đó là lẽ tất yếu. Từ đó, trẻ có xu hướng giải quyết mọi vấn đề ngoài xã hội bằng bạo lực. Những đứa trẻ bị bạo hành hôm nay rất dễ trở thành những người gây ra bạo lực trong tương lai, tạo nên một vòng luẩn quẩn bi kịch cho xã hội. Hơn nữa, bạo lực gia đình trực tiếp hủy hoại kết quả học tập và tương lai của trẻ. Một đứa trẻ không thể tập trung học tập khi tâm trí luôn bị ám ảnh bởi trận đòn của cha hay tiếng khóc của mẹ. Sự thiếu vắng tình yêu thương và sự khích lệ khiến trẻ mất đi động lực phấn đấu, dễ sa ngã vào các tệ nạn xã hội để tìm kiếm sự an ủi tức thời. Để ngăn chặn bóng đen này, cần có sự phối hợp chặt chẽ từ nhiều phía. Các cơ quan chức năng cần thực thi nghiêm chỉnh Luật Phòng, chống bạo lực gia đình để bảo vệ quyền trẻ em [1]. Nhà trường và xã hội cần trang bị cho trẻ các kỹ năng tự bảo vệ và tạo ra các đường dây nóng hỗ trợ tâm lý kịp thời. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là nhận thức của các bậc phụ huynh. Cha mẹ cần hiểu rằng: "Đòn roi không làm nên người, chỉ có tình yêu thương mới xây dựng được nhân cách".

Qua đó, bạo lực gia đình là chất độc bóp nghẹt tương lai của trẻ em. Đầu tư vào một môi trường sống không bạo lực chính là cách bền vững nhất để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cho quốc gia. Hãy để mỗi mái nhà là một ngôi trường của tình thương, nơi trẻ em được lắng nghe, bảo vệ và trưởng thành trong hạnh phúc.

Câu 1:

- Thể loại của văn bản trên là: Truyện ngắn

Câu 2:

- Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là: Tự sự

Câu 3:

- Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn trên là: Ẩn dụ  (qua hình ảnh "xế muộn chợ chiều").

- Tác dụng là:

+ Hình ảnh "xế muộn chợ chiều" ám chỉ cả anh Duyện và chị Duyện đều đã quá lứa lỡ thì, không còn trẻ trung, sức sống đã vơi cạn.

+ Giống như phiên chợ lúc cuối ngày, vắng vẻ và ít sự lựa chọn, việc họ lấy nhau không phải vì tình yêu nồng cháy hay lựa chọn kỹ càng, mà là sự rổ rá cạp lại của hai số phận bất hạnh, khiếm khuyết.

+ Gợi lên một cuộc sống hôn nhân thiếu đi sự rực rỡ, hứa hẹn, thay vào đó là sự ảm đạm, bế tắc của cái nghèo. Làm cho câu văn giàu hình ảnh, hàm súc, giúp người đọc hình dung rõ nét hơn về tình cảnh tội nghiệp của nhân vật. Thể hiện cái nhìn đầy thương cảm, thấu hiểu của nhà văn Kim Lân đối với những kiếp người nhỏ bé dưới đáy xã hội.

Câu 4:

- Nội dung chính của văn bản trên là: Văn bản khắc họa sâu sắc cuộc sống khốn cùng, bế tắc của gia đình anh chị Duyện – những người nông dân thấp cổ bé họng, mang khiếm khuyết về ngoại hình và địa vị ngụ cư. Cái nghèo bủa vây khiến họ không mua nổi một bao diêm, phải đi bắt nhái sau cơn mưa để duy trì sự sống. Cái nghèo không chỉ gây ra những mâu thuẫn, cãi vã gắt gao giữa vợ chồng mà còn dẫn đến cái chết thương tâm của đứa con gái. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm cảm thông, xót thương vô hạn đối với những kiếp người nhỏ bé trong xã hội cũ; đồng thời gián tiếp lên án xã hội bất công đã đẩy con người vào bước đường cùng, nơi sinh mạng trở nên rẻ rúng và mong manh.

Câu 5:

“cái chết của cái Gái bên giỏ nhái”. Con Gái chết khi trong tay vẫn "ôm khư khư cái giỏ nhái". Giỏ nhái ấy chính là hy vọng về một bữa cơm ngon (thịt nhái nướng chấm muối ớt) mà cả nhà đang mong đợi. Sự đối lập giữa niềm vui nhỏ bé về miếng ăn và cái chết cận kề tạo nên một nỗi xót xa tột cùng. Đứa trẻ chết không phải vì bệnh nan y, mà vì kiệt sức và lạnh lẽo khi cố gắng mưu sinh trong cơn mưa. Nó cho thấy trong xã hội cũ, sinh mạng con người, đặc biệt là người nghèo, trở nên rẻ rúng và mong manh hơn bao giờ hết. Cái chết này là hồi kết đầy đau đớn cho những nỗ lực sinh tồn của gia đình anh Duyện. Nó biến một buổi chiều đi bắt nhái đầy hy vọng thành một đám tang lặng lẽ, biến tiếng cười "nhe hàm răng sún" lúc trước thành đôi mắt "lộn lòng trắng" ám ảnh người đọc. Chi tiết này vừa bi vừa hài, cho thấy cái nghèo đến mức nực cười. Ngay cả khi muốn thực hiện một hành động quyết liệt nhất để giải tỏa uất ức, người nông dân cũng bị cái nghèo ngăn cản vì không có nổi một bao diêm.

Câu 1:

Nhân vật Thủy Tinh trong Sự tích những ngày đẹp trời và truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh đều là hình tượng nghệ thuật gắn liền với sức mạnh của nước và thiên nhiên, song được khắc họa với những ý nghĩa khác nhau. Trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thủy Tinh hiện lên là vị thần dữ dội, hiếu thắng và đầy thù hận. Vì không cưới được Mị Nương, Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh, gây ra lũ lụt, tàn phá cuộc sống con người. Nhân vật này tượng trưng cho thiên tai khắc nghiệt và ước mơ chinh phục, chế ngự thiên nhiên của người Việt cổ. Trong khi đó, Thủy Tinh trong Sự tích những ngày đẹp trời lại mang sắc thái mềm mại, giàu chất trữ tình hơn. Nhân vật không chỉ đại diện cho sức mạnh của nước mà còn gắn với mong ước về sự yên bình, hài hòa của đất trời và con người. Nếu Thủy Tinh trong truyền thuyết thể hiện sự đối đầu quyết liệt giữa con người và thiên nhiên, thì Thủy Tinh trong Sự tích những ngày đẹp trời phản ánh cái nhìn nhân văn, hướng tới sự cân bằng và chung sống hòa hợp. Qua sự so sánh này, có thể thấy sự phát triển trong tư duy và quan niệm của con người về thiên nhiên qua các thời kì.

Câu 2:

Trước hết, cần hiểu hi sinh trong tình yêu là gì? Đó là việc một người sẵn sàng từ bỏ cái tôi cá nhân, những lợi ích riêng biệt, hoặc thậm chí là hạnh phúc riêng của mình để vun đắp cho niềm vui và sự bình yên của người mình yêu. Trong văn bản "Sự tích những ngày đẹp trời", ta đã thấy một Thủy Tinh rất khác – một vị thần sẵn sàng kìm nén nỗi khao khát được gặp Mỵ Nương chỉ vì không muốn nàng "dở giấc". Đó chính là hình ảnh biểu tượng cho sự hi sinh thầm lặng: yêu là mong cho người mình yêu được tròn giấc, được hạnh phúc, dù bản thân phải gánh chịu nỗi cô đơn. Ý nghĩa lớn nhất của sự hi sinh chính là minh chứng cho một tình yêu chân chính. Khi yêu thật lòng, con người ta sẽ vượt qua khỏi sự ích kỷ hẹp hòi. Sự hi sinh giúp đối phương cảm nhận được giá trị của bản thân họ trong lòng người kia, từ đó tạo nên sợi dây gắn kết bền chặt và sự tin tưởng tuyệt đối. Một hành động nhường nhịn khi tranh cãi, một quyết định gác lại ước mơ cá nhân để ủng hộ sự nghiệp của người bạn đời, hay đơn giản là sự kiên trì ở bên cạnh lúc khó khăn... tất cả đều khiến tình yêu trở nên thiêng liêng và đáng trân trọng hơn. Bên cạnh đó, sự hi sinh còn có khả năng cảm hóa và lan tỏa những giá trị nhân văn. Trong một xã hội hiện đại, nơi mà lối sống thực dụng và cái tôi cá nhân thường được đặt lên hàng đầu, thì sự hi sinh trong tình yêu giống như một dòng suối mát lành. Nó dạy chúng ta cách bao dung, cách thấu cảm và cách nhìn nhận cuộc đời bằng con mắt đa chiều hơn. Giống như cách Thủy Tinh biến nỗi đau bại trận thành "làn sương ấm" bảo vệ lối về cho Mỵ Nương, sự hi sinh giúp biến những hận thù, uất hận thành cái đẹp, thành "những ngày đẹp trời" trong tâm hồn mỗi người. Tuy nhiên, chúng ta cần phân biệt rõ giữa "hi sinh cao thượng" và "tự sát tâm hồn". Hi sinh không đồng nghĩa với việc đánh mất hoàn toàn bản sắc, nhân phẩm hay để bản thân bị lợi dụng, ngược đãi. Một tình yêu lành mạnh cần sự vun đắp từ cả hai phía. Nếu sự hi sinh chỉ đến từ một người một cách mù quáng, nó sẽ tạo ra sự mất cân bằng, dẫn đến áp lực và đau khổ cho cả hai. Sự hi sinh đúng nghĩa phải dựa trên sự tự nguyện và mang lại giá trị tích cực cho mối quan hệ.

Qua đó, sự hi sinh chính là ngọn lửa giữ cho tình yêu luôn ấm áp giữa cuộc đời đầy giông bão. Nó là thước đo của sự trưởng thành và lòng vị tha. Mỗi chúng ta hãy học cách yêu bằng một trái tim rộng mở, biết hi sinh những cái tôi nhỏ bé để cùng nhau xây dựng một tình yêu lớn lao và bền vững. Bởi sau cùng, như lời của một nhà văn đã nói: "Hạnh phúc không phải là có tất cả những gì mình muốn, mà là biết trân trọng và dám hi sinh vì những gì mình đang có".

- Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là : Tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm).

Câu 3:

- Trong văn bản trên,cốt truyện có những đặc điểm nổi bật sau mà em có thể nhận xét: Cốt truyện là sự sáng tạo độc đáo, biến một câu chuyện mang tính giải thích tự nhiên thành một câu chuyện về tình yêu và sự thấu cảm, mang lại chiều sâu nhân văn mới cho các nhân vật cổ tích.

Câu 4:
- Trong văn bản trên có một chi tiết hoang đường, kì ảo là: Chi tiết Thủy Tinh xuất hiện và biến hóa từ dòng suối: "Nước suối cuộn sóng, dựng đứng lên, thành một chàng trai tuyệt vời đẹp và buồn" và sau đó khi Mỵ Nương quay lại thì "Làn sương ấm đã cuồn cuộn thành một bồng mây óng ánh ngũ sắc chợt tan biến... Thủy Tinh đã biến mất".

- Tác dụng là:

+ Tác giả đã sử dụng cốt truyện của truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh làm nền tảng nhưng không kể lại theo cách cũ. Thay vì tập trung vào cuộc chiến tranh hùng, tác giả khai thác những khoảng lặng sau cuộc chiến, tạo ra một "ngoại truyện" đầy mới mẻ.

+ Cốt truyện không xoay quanh các sự kiện kịch tính hay phép thuật biến hóa, mà tập trung vào diễn biến nội tâm, những tâm tư thầm kín và cuộc đối thoại đầy cảm xúc giữa Mỵ Nương và Thủy Tinh.

+ Việc để Mỵ Nương gặp lại Thủy Tinh tại con suối cũ khi nàng về thăm quê là một tình huống giàu tính nhân văn. Nó cho phép các nhân vật giải tỏa những uẩn ức và hiểu lầm từ ngàn đời nay.

+ Cốt truyện đã "đời thường hóa" các vị thần, biến họ thành những con người có tình yêu, có nỗi đau và có sự hối tiếc. Điều này làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, sâu sắc và đa diện hơn so với bản gốc.

=> Cốt truyện là sự sáng tạo độc đáo, biến một câu chuyện mang tính giải thích tự nhiên thành một câu chuyện về tình yêu và sự thấu cảm, mang lại chiều sâu nhân văn mới cho các nhân vật cổ tích.

Câu 5: 
Trong văn bản này, mỗi chi tiết đều mang sức gợi cảm riêng, nhưng chi tiết ấn tượng nhất thường là: Chi tiết Thủy Tinh không lẻn vào cung tìm Mỵ Nương trong đêm trước ngày kén rể vì sợ nàng "dở giấc". Khác với một Thủy Tinh hung dữ, hiếu thắng dẫn quân dâng nước đánh Sơn Tinh như trong truyền thuyết, chi tiết này khắc họa một Thủy Tinh vô cùng tinh tế, dịu dàng và đầy lòng trắc ẩn. Chàng không chỉ yêu mà còn biết tôn trọng sự bình yên của người mình yêu. Tình yêu không phải lúc nào cũng là sự tranh giành bằng mọi giá. Việc Thủy Tinh nén lòng chịu đựng sự cồn cào để giữ cho Mỵ Nương một giấc ngủ ngon cho thấy một tình yêu cao thượng, đặt hạnh phúc và sự thoải mái của đối phương lên trên khao khát của bản thân. Chi tiết này cho thấy Thủy Tinh đã lỡ mất cơ hội chỉ vì sự tử tế của mình. Nó khiến người đọc cảm thông hơn với nhân vật, biến chàng từ một "kẻ thua cuộc hung bạo" thành một "người si tình mang nỗi buồn vĩnh cửu". Tác giả đã thổi vào nhân vật thần thoại một tâm hồn con người đầy rung động, giúp câu chuyện trở nên gần gũi và giàu giá trị biểu cảm hơn.

Câu 2.
Trong phóng sự "Tôi kéo xe", Tam Lang đã khắc họa hình ảnh những con người phải vắt kiệt sức lực, nỗ lực đến từng hơi thở chỉ để đổi lấy miếng cơm manh áo giữa một xã hội đầy rẫy bất công. Dù bối cảnh lịch sử đã thay đổi, nhưng giá trị của sự nỗ lực vẫn vẹn nguyên, trở thành chiếc chìa khóa vạn năng giúp con người mở cánh cửa của thành công và tìm thấy ý nghĩa đích thực của cuộc đời.

- Thể loại của văn bản: Văn bản thuộc thể loại Phóng sự. (Đây là tác phẩm phóng sự tiêu biểu của văn học hiện thực Việt Nam trước 1945).

Câu 2.
- Sự việc ghi chép: Văn bản ghi chép về trải nghiệm thực tế của nhân vật "tôi" (một nhà báo) khi đóng vai người phu kéo xe thuê ở Hà Nội. Qua đó, tác giả miêu tả sự cực nhọc, đau đớn về thể xác và sự nhục nhã về thân phận của những người làm nghề này.

+ Biện pháp: So sánh (Ruột... như vặn từ dưới rốn đưa lên; cổ... nóng như cái ống gang).

+ Tác dụng:

+, Làm nổi bật sự kiệt sức, đau đớn đến cực độ của nhân vật khi phải gồng mình kéo xe.

+, Biến những cảm giác trừu tượng thành hình ảnh cụ thể, sinh động, giúp người đọc cảm nhận được sự khắc nghiệt của công việc "người kéo người".

+, Thể hiện thái độ xót xa của tác giả đối với thân phận con người bị coi như công cụ, máy móc.

Câu 4.

- Chi tiết gây ấn tượng nhất với tôi là : "Làm thân người phu xe tay là tự nguyện cúi đầu dưới quyền sai khiến của hai cánh tay gỗ!". Vì chi tiết này mang tính triết lý sâu sắc. Nó cho thấy sự tha hóa của con người khi làm nghề kéo xe: vật chất (hai cánh tay gỗ) điều khiển con người, biến con người thành nô lệ, làm mất đi nhân phẩm và sự tự chủ.

Qua văn bản tác giả đã gửi gắm tình cảm và tư tưởng trong bài văn sự thấu cảm sâu sắc trước nỗi đau khổ, nhọc nhằn của những người lao động nghèo khổ (tầng lớp cu-li). Sự bất bình, phê phán chế độ thực dân phong kiến đã đẩy con người vào cảnh lầm than, bị coi rẻ như thú vật. Tinh thần nhân đạo: Trân trọng giá trị con người và mong muốn thức tỉnh xã hội về những bất công đang tồn tại.

*Phân tích tình huống:

-Tình huống này liên quan đến vấn đề giao tiếp và ứng xử trong môi trường nhóm và trên mạng xã hội. H đã hành động sai khi chia sẻ thông tin cá nhân của M lên mạng xã hội với lời lẽ xúc phạm và kêu gọi người khác làm phiền M.

*Cách giải quyết tình huống:

-Đối với H:

+Nhận thức hành vi sai trái: H cần nhận ra rằng việc chia sẻ thông tin cá nhân của người khác mà không được phép là vi phạm quyền riêng tư.

+Xin lỗi M: H cần xin lỗi M một cách chân thành vì hành động của mình.

+Gỡ bài viết: H cần gỡ bài viết trên mạng xã hội ngay lập tức.

+Bồi thường thiệt hại (nếu có): Nếu hành động của H gây ra thiệt hại cho M, H cần bồi thường thiệt hại đó.

+Rút kinh nghiệm: H cần rút kinh nghiệm để không tái phạm những hành vi tương tự trong tương lai.

-Đối với M:

+Bình tĩnh: M cần giữ bình tĩnh và không nên có những hành động trả đũa.

+Nói chuyện với H: M nên nói chuyện trực tiếp với H để giải quyết vấn đề.

+Báo cáo với giáo viên/nhà trường: Nếu H không hợp tác, M có thể báo cáo sự việc với giáo viên hoặc nhà trường để được giúp đỡ.

-Lời khuyên chung:

+Giao tiếp cởi mở: Các thành viên trong nhóm nên giao tiếp cởi mở và thẳng thắn với nhau để giải quyết những bất đồng.

+Tôn trọng lẫn nhau: Các thành viên trong nhóm cần tôn trọng lẫn nhau, bao gồm cả quyền riêng tư.

+Ứng xử văn minh trên mạng xã hội: Mọi người nên ứng xử văn minh trên mạng xã hội, tránh những hành vi xúc phạm, bôi nhọ người khác.