Câu1

Nhân vật Thứ trong đoạn trích thể hiện tiêu biểu cho bi kịch “sống mòn” của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Thứ từng có tuổi trẻ đẹp đẽ với những khát vọng lớn lao: học hành đỗ đạt, sang Tây mở mang tri thức và trở thành người có ích cho đất nước. Nhưng cuộc đời thực tế khắc nghiệt đã dần dần vùi lấp những ước mơ ấy. Nghèo đói, bệnh tật, thất nghiệp và trách nhiệm gia đình khiến Thứ ngày càng sống co lại, chỉ biết lo toan những điều nhỏ nhặt, tầm thường. Đoạn trích cho thấy rõ tâm trạng đau đớn, dằn vặt của anh trước tương lai mờ mịt: y sợ phải ăn bám vợ, sợ sự khinh bỉ của người đời và chính bản thân mình. Tuy vậy, Thứ vẫn có lúc khao khát bứt phá, muốn đi tìm một lối sống mới, nhưng lại bị sự nhu nhược kéo giữ. Thứ hiện lên vừa đáng thương, vừa đáng trách: thương cho một trí thức lương thiện bị xã hội thực dân phong kiến vùi dập; trách vì anh thiếu bản lĩnh để vượt qua hoàn cảnh. Qua hình tượng này, Nam Cao thể hiện nỗi xót xa cho những kiếp người bị bào mòn cả lý tưởng lẫn nhân phẩm, đồng thời lên án xã hội ngột ngạt đã khiến con người “chết ngay trong lúc sống”.

Câu 2

Có người từng nói rằng thế giới thuộc về những người trẻ, nhưng Gabriel Garcia Marquez lại nhắc ta một điều thấm thía hơn: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ.” Câu nói tưởng nhẹ nhàng nhưng thực ra như một tấm gương soi vào cách ta đang sống: thật ra con người không bị thời gian làm bạc mái đầu, mà bị sự buông bỏ khát vọng làm úa trái tim.

Tuổi trẻ là quãng đời người ta dễ mơ nhất. Một câu nói vu vơ cũng có thể khiến ta muốn làm điều lớn lao. Một cuốn sách, một bộ phim, một con đường, một người xa lạ tình cờ gặp… đều có thể đánh thức trong ta ý muốn thay đổi cuộc đời. Ước mơ ở tuổi trẻ không cần phải hoành tráng; đôi khi chỉ là quyết tâm bước ra khỏi vùng an toàn, muốn trở thành người tử tế hơn, giỏi giang hơn, can đảm hơn. Điều đáng quý là ngọn lửa bên trong – ngọn lửa khiến ta nhìn cuộc đời bằng ánh mắt háo hức.

Nhưng nghịch lý ở chỗ: càng lớn, người ta càng dễ đánh rơi những điều từng giúp mình sống rực rỡ. Cuộc sống thực tế đầy những con số, hóa đơn, deadline, những lời nhắc nhở “đừng mơ mộng nữa”. Có người chưa già nhưng lại sống như thể đã hết cơ hội. Họ lặp lại cùng một ngày nhiều lần đến mức tưởng rằng đó chính là “ổn định”. Và đó chính là khi tuổi trẻ thật sự rời bỏ họ.

Ước mơ không phải để ngắm. Nó đòi hỏi ta phải kiên trì, thậm chí phải liều. Tuổi trẻ không sáng lên nhờ điều ta nói, mà bằng điều ta làm. Có người mơ trở thành bác sĩ, kỹ sư, họa sĩ, nhưng cũng có người chỉ ước mỗi sáng thức dậy thấy mình vẫn có điều gì đó để cố gắng. Điều quan trọng không phải là ước mơ lớn hay nhỏ, mà là ta còn đủ dũng khí để theo đuổi nó. Mỗi lần tiến lên một chút, dù rất ít, tuổi trẻ trong ta lại được kéo dài thêm một đoạn.

Không ai có thể hứa rằng theo đuổi ước mơ luôn dẫn đến thành công. Nhưng dừng lại thì chắc chắn dẫn đến già nua – già trong chính suy nghĩ và trái tim mình. Người trẻ thực sự không phải người mang khuôn mặt chưa có nếp nhăn, mà là người mang trong mình một lý do để bước tiếp.

Tuổi trẻ và ước mơ luôn đi cùng nhau. Tuổi trẻ giống như cánh cửa, còn ước mơ là lý do khiến ta bước qua cánh cửa ấy. Khi ta còn khát khao một điều gì đó – dù nhỏ bé – ta vẫn còn trẻ. Và khi ta dám biến ước mơ thành hành động, ta thật sự đang sống.

Vì vậy, đừng đợi đủ tiền, đủ thời gian, đủ hoàn cảnh rồi mới mơ. Điều duy nhất cần đủ, là can đảm. Chỉ cần giữ cho mình một ước mơ và một bước chân tiến về phía trước, tuổi trẻ sẽ không bao giờ rời bỏ chúng ta.

Cau1:Văn bản được kể theo ngôi thứ ba, nhưng người kể chuyện đặt điểm nhìn vào nhân vật Thứ, đi sâu vào nội tâm, cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật.

câu2:Thứ từng mang những ước mơ đẹp đẽ và lớn lao:

• Đỗ Thành chung
• Đỗ tú tài
• Vào Đại học
• Sang Tây học
• Trở thành một vĩ nhân, làm thay đổi lớn lao cho xứ sở mình.

Câu3

Biện pháp tu từ: Điệp ngữ kết hợp liệt kê và phép tăng tiến (lặp “y sẽ…”, “sẽ…”).

Tác dụng:Nhấn mạnh viễn cảnh tương lai tăm tối, bế tắc của nhân vật.

• Tạo giọng điệu dồn dập, nghẹn ngào, thể hiện sự tuyệt vọng và tự dằn vặt của Thứ.
• Khắc họa quá trình xuống dốc, tha hóa của cuộc đời “sống mòn”: từ thất nghiệp → ăn bám → bị khinh → tự khinh → chết mà chưa từng sống.
• Tố cáo xã hội đương thời đã vùi dập ước mơ của người trí thức, đồng thời thể hiện nỗi xót xa của tác giả.
• Câu4
• Cuộc sống:

Nghèo đói, bấp bênh, không ổn định.

• Bị hoàn cảnh xã hội đẩy vào cảnh sống tù túng, nhàm chán, thiếu ý nghĩa.
• Ước mơ và hoài bão bị vùi lấp, chỉ còn lo toan cơm áo.
• Con người:

Từng có lý tưởng, nhiệt huyết, mong muốn cống hiến.

• Nhưng trở nên yếu đuối, nhu nhược, không đủ sức vượt qua hoàn cảnh.
• Nội tâm phức tạp: vừa tuyệt vọng, vừa khao khát đổi thay, nhưng lại bất lực trước cuộc đời.
• Mang bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng: nhiều mơ ước nhưng mất đường sống.
• Câu 5

Triết lí nhân sinh nổi bật:

“Sống là phải dám thay đổi và dám đấu tranh cho cuộc đời của chính mình.”

• Con người dễ bị thói quen, sự sợ hãi và hoàn cảnh trói buộc như “sợi dây thừng” buộc con trâu.
• Nếu không dám bứt phá, ta sẽ sống cả đời trong tù đày tinh thần – “sống mòn”.
• Mỗi người chỉ sống một lần, không có gì đến hai lần, nên phải biết nuôi dưỡng ước mơ, hành động, và dám chịu trách nhiệm về cuộc sống mình.
• Văn bản nhắc nhở chúng ta đừng để sự hèn yếu, do dự làm mất đi giá trị cuộc đời.