Câu 1

Trong đoạn trích cuối tiểu thuyết "Sống mòn", Nam Cao đã khắc họa nhân vật Thứ như một bi kịch điển hình của người trí thức nghèo trước Cách mạng – đó cũng là vấn đề cần bàn luận. Thứ vốn là chàng thanh niên có học, có hoài bão và khát vọng cống hiến, nhưng vì hiện thực tăm tối, cuộc đời y lại rơi vào vòng xoáy bế tắc. “Sống mòn” của Thứ không chỉ là một trạng thái tồn tại vật chất mà là sự tàn lụi của tinh thần. Thực trạng ấy nảy sinh từ nghèo đói, áp lực cơm áo và cả sự yếu đuối trong chính bản thân nhân vật. Y hiểu mình đang mục rữa trong nỗi sợ hãi nhưng lại không đủ nghị lực để chống lại. Bởi vậy, giải pháp duy nhất để không “sống mòn” chính là nuôi dưỡng lí tưởng và dám hành động. Hình tượng Thứ cho thấy giá trị nhân văn sâu sắc: con người phải tự cứu lấy mình trước khi mong thay đổi số phận. Đáng buồn thay, Thứ không làm được điều đó, trở thành minh chứng đau xót cho một lớp trí thức bị xã hội vùi dập. Suy cho cùng, nhân vật Thứ gợi lên lời cảnh báo: ai buông xuôi trước hoàn cảnh thì sẽ tự đánh mất chính mình.

Câu 2

Lời nhắn của Gabriel Garcia Marquez: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ” gợi mở vấn đề sâu sắc về mối quan hệ giữa tuổi trẻ và ước mơ – một chủ đề mang giá trị định hướng đối với mỗi con người. Ước mơ là khát vọng hướng tới những điều tốt đẹp; tuổi trẻ là giai đoạn giàu nhiệt huyết, sáng tạo và khả năng biến mơ ước thành hiện thực. Khi một người ngừng theo đuổi ước mơ, họ đánh mất sức sống, sự háo hức và ý nghĩa tồn tại – đó chính là sự “già đi”.

Thực trạng hiện nay cho thấy không ít người trẻ thiếu ước mơ hoặc từ bỏ ước mơ quá sớm. Nhiều bạn sống thụ động, ngại nỗ lực, hài lòng với sự an toàn; một số khác lại bị cuốn vào mạng xã hội, vào lối sống thực dụng mà quên mất mục tiêu dài hạn. Có những bạn từng có khát vọng nhưng gục ngã vì thất bại đầu tiên, vì áp lực gia đình hay vì lo sợ đổi thay. Nguyên nhân không chỉ đến từ hoàn cảnh mà còn từ chính sự yếu đuối, thiếu kiên trì và thiếu định hướng. Chính vì vậy, giải pháp quan trọng nhất là người trẻ cần xác lập ước mơ rõ ràng, hiểu mình muốn gì và vì sao phải theo đuổi điều ấy. Đồng thời, cần rèn luyện bản lĩnh, kỷ luật và tinh thần không bỏ cuộc; học hỏi từ những người đi trước; biết điều chỉnh kế hoạch khi vấp ngã; và quan trọng hơn cả là tin vào giá trị bản thân.

Ước mơ đem lại ý nghĩa lớn lao: nó là động lực khiến con người nỗ lực từng ngày, là ánh sáng giúp ta vượt qua thất bại, và là mục tiêu để tuổi trẻ không trôi qua vô nghĩa. Lịch sử và đời sống đã chứng minh: những người thành công – từ Edison, Marie Curie đến Nick Vujicic – đều là những người dám ước mơ và kiên trì. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận phản đề: nếu ước mơ quá viển vông, không dựa trên năng lực thực tế hoặc không gắn với hành động, nó sẽ chỉ là ảo tưởng. Vì thế, tuổi trẻ phải biết cân bằng giữa khát vọng và khả năng, giữa lí tưởng và sự chuẩn bị cần thiết.

Từ vấn đề trên, bản thân mỗi người trẻ cần tự hỏi: mình có đang sống vì ước mơ hay chỉ đang tồn tại? Hãy bắt đầu bằng những mục tiêu cụ thể, lao động nghiêm túc, kiên trì học hỏi và dũng cảm vượt qua nỗi sợ thất bại. Hành động hôm nay quyết định giá trị của tương lai.

Tóm lại, tuổi trẻ chỉ thật sự đẹp khi được thắp sáng bằng ước mơ và nghị lực theo đuổi ước mơ ấy. Một người có thể già đi theo năm tháng, nhưng chỉ khi họ bỏ cuộc, tâm hồn họ mới thực sự già. Bởi thế, hãy sống sao cho mỗi bước đi đều hướng về khát vọng tốt đẹp mà chúng ta chọn lựa.

Câu 1. 

Điểm nhìn  trần thuật bằng ngôi thứ ba

Câu 2. Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường 

Khi còn là học sinh, Thứ có những ước mơ lớn lao:

-Sẽ đỗ Thành chung, đỗ tú tài, rồi vào Đại học đường.

-Sẽ sang Tây học.

-Trở thành một "vĩ nhân", có thể đem lại những thay đổi lớn lao cho xứ sở

→ Đó là những ước vọng cao cả, đẹp đẽ, khẳng định hoài bão trí thức trẻ đầy lí tưởng.

Câu 3. tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích:

Biện pháp tu từ: Liệt kê + so sánh ẩn dụ (mốc lên, gỉ đi, mòn, mục)

Tác dụng:

-Liệt kê: hàng loạt các trạng thái “mốc lên – gỉ đi – mòn – mục” diễn tả sự "tàn phai, thối rữa", không chỉ của cuộc đời vật chất mà còn của tinh thần và phẩm giá con người.

-Gợi cảm giác bức bối, tăm tối, bế tắc, diễn tả sâu sắc nỗi tuyệt vọng về tương lai vô nghĩa.

-Vạch rõ sự tha hóa lặng lẽ do nghèo đói và hoàn cảnh xã hội bóp nghẹt.

-Nhấn mạnh tâm trạng nặng nề, cay đắng của Thứ trước nguy cơ đời mình “chưa sống đã chết”.

Câu 4. cuộc sống và con người của nhân vật Thứ trong đoạn trích.

-Cuộc sống:

  +Quẩn quanh, bế tắc, nghèo khổ; tương lai tăm tối, không lối thoát.

  + Dù từng có ước mơ lớn, giờ Thứ phải đối diện cảnh thất nghiệp, sống phụ thuộc, bị hoàn cảnh dìm xuống “sống mòn”.

-Con người Thứ:

+Nhạy cảm, nhiều hoài bão, biết đau đớn khi thấy đời mình vô nghĩa.

  + Tuy nhiên, cũng **yếu đuối, nhu nhược**, không đủ nghị lực để vượt lên hoàn cảnh.

  + Thấm thía bi kịch của chính mình nhưng lại buông xuôi, để mặc “con tàu” – biểu tượng cho hoàn cảnh – mang đi.

→ Nam Cao phơi bày bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng: nhiều mơ ước nhưng lực bất tòng tâm, bị thực tại tàn nhẫn bào mòn nhân cách và khả năng phản kháng.

Câu 5. suy nghĩ của anh/chị về một triết lí nhân sinh được rút ra từ văn bản:

-triết lí:

“Sống là phải thay đổi; con người chỉ thực sự sống khi dám đấu tranh để làm chủ cuộc đời mình.”

Bài học rút ra:

- Con người không nên để thói quen, sự sợ hãi và sức ì trói buộc như “sợi dây thừng” giữ con trâu lại.

- Ai không dám thay đổi, không dám bước ra khỏi vùng an toàn thì sẽ rơi vào trạng thái “sống mòn”: tồn tại mà không thật sự sống.

- Mỗi người phải có trách nhiệm với ước mơ của mình; hạnh phúc và giá trị cuộc sống chỉ đến với những ai dám dấn thân, dám hành động

- Trong mọi hoàn cảnh, cần nuôi giữ khát vọng, nuôi dưỡng bản lĩnh để không trở nên tê liệt trước những biến động của đời sống.

→ Triết lí cuối cùng: Sống tức là vận động, vươn lên. Không thay đổi nghĩa là tự đánh mất chính mình.