Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

→ Thể thơ lục bát.

Câu 2. Chỉ ra một điển tích, điển cố được sử dụng trong văn bản.

→ Điển tích “trâm gãy, bình rơi” (ý chỉ người đã chết, tình duyên tan vỡ).

(HS có thể nêu: “thuyền tình” – người viễn khách tìm mỹ nhân, nhưng hữu duyên vô phận.)

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai dòng thơ:

“Sè sè nấm đất bên đàng,

Dàu dàu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.”

✦ Biện pháp tu từ:

• Hình ảnh tả thực kết hợp từ láy tượng hình, tượng trạng (“sè sè”, “dàu dàu”).

✦ Tác dụng:

• Gợi hình ảnh nấm mồ nhỏ bé, thấp hắt, cô đơn bên vệ đường.
• Không khí hắt hiu, buồn bã, tàn úa, báo trước số phận bạc mệnh của người khuất.
• Tạo âm điệu trầm buồn mở đầu cảnh tượng viếng mộ Đạm Tiên, chuẩn bị tâm trạng xót thương của Kiều.

Câu 4. Nhận xét về hệ thống từ láy được tác giả sử dụng trong văn bản.

→ Các từ láy như sè sè, dàu dàu, lờ mờ, đầm đầm… tạo sắc thái:

• Diễn tả không khí hiu quạnh, lạnh lẽo nơi nấm mồ.
• Khơi gợi tâm trạng thương cảm, xót xa của người sống.
• Tăng nhạc điệu, giàu chất gợi hình – gợi cảm, đậm màu bi thương.

Câu 5. Trước hoàn cảnh của Đạm Tiên, Thúy Kiều có tâm trạng, cảm xúc gì? Điều đó cho thấy nàng là người như thế nào?

✦ Cảm xúc:

• Xót xa, thương cảm sâu sắc, rơi lệ khi nghe chuyện đời bạc mệnh.
• Đồng cảm với thân phận phụ nữ, thấm thía nỗi “bạc mệnh” chung.

✦ Cho thấy Thúy Kiều là người:

• Nhạy cảm, giàu lòng trắc ẩn.
• Sống tình nghĩa, biết thương người và thấu hiểu nỗi đau của kiếp hồng nhan.
• Đồng thời, dự cảm về chính số phận éo le của mình.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

Đoạn thơ trên thể hiện sâu sắc nỗi đau và tấm lòng thuỷ chung của Thuý Kiều trong giờ phút tái ngộ Kim Trọng. Nỗi “khóc than kể hết niềm tây” là phút dồn nén của bao uất hận, tủi nhục và day dứt vì lỗi hẹn. Kiều tự nhận mình “phận mỏng như tờ”, xót xa cho thân phận người phụ nữ tài hoa mà bạc mệnh. Nỗi đau lớn nhất của nàng không phải khổ cực bản thân, mà là đã lỡ phụ lời thề tóc tơ với Kim Trọng. Qua đó, đoạn thơ thể hiện bi kịch tình yêu và số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Về nghệ thuật, Nguyễn Du vận dụng tài tình lời độc thoại nội tâm, điệu tâm tình thống thiết, chất trữ tình sâu lắng cùng biện pháp phóng đại và ẩn dụ (“phận mỏng như tờ”, “sầu dằng dặc muôn đời”). Cách gieo vần, ngắt nhịp mềm mại làm tăng chất bi cảm. Tiếng khóc của Kiều đã trở thành lời tố cáo xã hội bất công và ca ngợi tấm lòng hiếu nghĩa, thuỷ chung son sắc của nàng. Nhờ vậy, đoạn thơ vừa giàu xúc cảm vừa sâu sắc tư tưởng nhân đạo.

Câu 2 (khoảng 400 chữ)

Nghị luận: Giải pháp nuôi dưỡng tâm hồn con người trong thời đại số

Trong thời đại số hoá, con người dễ đánh mất sự cân bằng nội tâm khi sống vội vàng, lệ thuộc công nghệ. Vì vậy, nuôi dưỡng tâm hồn trở thành yêu cầu quan trọng để mỗi người giữ lại sự người trong cuộc sống hiện đại. Trước hết, mỗi cá nhân cần biết lựa chọn và điều tiết việc sử dụng mạng xã hội. Thay vì chìm đắm vào tin rác, drama hay so sánh bản thân, ta nên chọn những nội dung tích cực, học hỏi, kết nối lành mạnh. Thứ hai, đọc sách là cách nuôi dưỡng tâm hồn hữu hiệu. Những trang văn giàu nhân văn, triết lý sống giúp ta biết thương, biết nghĩ, biết sống tử tế hơn. Bên cạnh đó, duy trì thói quen sống chậm – dành thời gian trò chuyện với gia đình, lang thang giữa thiên nhiên, lắng nghe chính mình – cũng là một giải pháp thiết thực để chữa lành tâm hồn. Ngoài ra, tham gia hoạt động thiện nguyện, chia sẻ yêu thương, sống tử tế với người xung quanh giúp ta cảm nhận ý nghĩa cuộc đời. Quan trọng hơn cả, giáo dục nhà trường và gia đình cần chú trọng giáo dục cảm xúc, nhân cách, để trẻ biết yêu thương và đồng cảm. Thời đại số không tước đi tâm hồn con người, nếu mỗi chúng ta biết chủ động nuôi dưỡng nó bằng văn hoá đọc, giá trị đạo đức, tình yêu thương và ý thức sống đẹp. Khi tâm hồn được nuôi dưỡng, con người sẽ có bản lĩnh, có lòng nhân ái và có khả năng sống hạnh phúc giữa thế giới biến động.

Câu 1. Văn bản Kim Trọng tìm Kiều kể về việc gì?

→ Kể về việc Kim Trọng trở lại tìm Thuý Kiều sau nửa năm xa cách, nhưng chỉ thấy nhà cửa tiêu điều hoang phế và không biết Kiều đã lưu lạc nơi đâu.

Câu 2. Xác định một số hình ảnh thơ tả thực trong văn bản

Một số hình ảnh tả thực tiêu biểu:

• Nhà Kiều “cửa bề lưng”
• “Vườn cây xơ xác, cỏ mọc đầy”
• “Cành tơ phơ phất, lá vàng rơi”
  → Đây đều là hình ảnh vật chất cụ thể, tái hiện vẻ hoang tàn của ngôi nhà.

Câu 3. Phân tích cảm xúc của Kim Trọng khi chứng kiến cảnh nhà Kiều sau nửa năm gặp lại

• Bàng hoàng – đau đớn trước cảnh hoang lạnh, tan tác.
• Lo lắng – xót xa vì không biết Kiều đang nơi nào, sống ra sao.
• Thương nhớ da diết, tiếc nuối cuộc đoàn viên từng mơ ước.
  → Tất cả thể hiện tình cảm sâu nặng, thủy chung và trái tim khổ đau của Kim Trọng.

Câu 4. Biện pháp nghệ thuật trong câu thơ và hiệu quả

“Sinh càng trông thấy, càng thương

Gan càng tức tối, ruột càng xót xa.”

✦ Biện pháp tu từ:

→ Điệp cấu trúc “càng … càng”, kết hợp diễn tả nội tâm bằng hình ảnh “gan tức tối – ruột xót xa”.

✦ Hiệu quả:

• Nhấn mạnh mức độ cảm xúc tăng dần của Kim Trọng.
• Làm nổi bật nỗi đau, nỗi thương yêu tích tụ mãnh liệt trong lòng chàng.
• Gợi diễn biến tâm trạng chân thực, dồn dập.

Câu 5. Tình cảm của Kim Trọng dành cho Thuý Kiều được thể hiện như thế nào? Nêu vài câu thơ tiêu biểu

✦ Tình cảm của Kim Trọng:

• Chung thủy, sâu nặng, nhớ thương da diết.
• Đau khổ đến tột cùng trước cảnh Kiều lưu lạc.
• Gắn bó bằng cả tấm lòng, không hề thay đổi dù xa cách.

✦ Một số câu thơ thể hiện rõ tình cảm ấy:

• “Sinh càng trông thấy, càng thương
  Gan càng tức tối, ruột càng xót xa.” → Thương nhớ và đau đớn tột độ.
• “Rõ ràng mở mặt nay mai” → Niềm hy vọng tha thiết chờ ngày gặp lại.
• Hình ảnh Kim Trọng đứng lặng trong cảnh hoang tàn cũng biểu hiện nỗi xót xa, thủy chung.

→ Qua đó, ta thấy Kim Trọng là người giàu tình cảm, trân trọng, chung tình với Kiều.