Câu 1 (2,0 điểm)

Nhân vật “tôi” trong truyện Một lần và mãi mãi của Thanh Quế là hình ảnh tiêu biểu cho những lỗi lầm non nớt của tuổi thơ và sự thức tỉnh lương tâm khi trưởng thành. Lúc đầu, “tôi” là một cậu bé còn ham chơi, dễ bị bạn bè lôi kéo. Vì lòng tham và nỗi thèm ngọt, “tôi” đã ngần ngại nhưng rồi vẫn cầm tờ giấy lộn để lừa bà Bảy Nhiêu. Chi tiết “nghĩ xấu hổ, tôi quay lại…” cho thấy trong “tôi” đã xuất hiện sự giằng co giữa đúng và sai, giữa lương tâm và cám dỗ. Khi biết bà Bảy đã nhận ra sự gian dối nhưng vẫn im lặng, rồi bà qua đời, “tôi” rơi vào trạng thái “sống lưng lạnh buốt” – đó là cảm giác ân hận sâu sắc. Bốn mươi năm sau, mỗi lần về quê, “tôi” vẫn cùng Bá ra thăm mộ bà, lầm rầm cầu mong tha thứ. Nhân vật “tôi” vì thế không chỉ là người mắc lỗi mà còn là người biết day dứt, biết tự vấn và trưởng thành từ sai lầm. Qua nhân vật này, tác giả gửi gắm bài học về sự trung thực và trách nhiệm với hành động của mình.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trung thực là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của con người. Trong cuộc sống hiện nay, khi xã hội ngày càng phát triển và cạnh tranh gay gắt, sự trung thực càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Trung thực là sống ngay thẳng, thật thà, tôn trọng sự thật và không gian dối trong lời nói cũng như hành động. Người trung thực dám nhận lỗi khi sai, không vì lợi ích cá nhân mà làm điều trái đạo đức. Trong học tập, trung thực là không quay cóp, không gian lận thi cử. Trong công việc, trung thực là làm đúng trách nhiệm, không lừa dối khách hàng hay đồng nghiệp. Sự trung thực giúp xây dựng niềm tin – mà niềm tin chính là nền tảng của mọi mối quan hệ trong xã hội.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn nhiều biểu hiện thiếu trung thực: gian lận trong thi cử, làm giả giấy tờ, quảng cáo sai sự thật, hay nói dối để trốn tránh trách nhiệm. Những hành vi đó có thể mang lại lợi ích trước mắt nhưng về lâu dài sẽ làm mất uy tín, đánh mất niềm tin của người khác và thậm chí gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện đức tính trung thực từ những việc nhỏ nhất: làm bài bằng chính năng lực của mình, dám nhận lỗi khi mắc sai lầm, không bao che cho cái xấu. Trung thực không chỉ giúp ta được mọi người tin tưởng mà còn giúp ta thanh thản trong tâm hồn.

Có thể nói, trung thực là thước đo nhân cách của mỗi con người. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, sống trung thực vẫn luôn là lựa chọn đúng đắn để mỗi người hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Câu 1 (0,5 điểm).

Văn bản Một lần và mãi mãi của Thanh Quế thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2 (0,5 điểm).

Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất, nhân vật “tôi” là người trực tiếp tham gia và kể lại câu chuyện.

Câu 3 (1,0 điểm).

Cốt truyện đơn giản nhưng chặt chẽ và giàu ý nghĩa. Truyện xoay quanh sự việc những đứa trẻ dùng giấy lộn giả tiền để mua kẹo của bà Bảy Nhiêu – một người mù nghèo khổ. Cao trào của truyện là khi bà Bảy qua đời và mọi người phát hiện bà biết rõ những tờ giấy giả nhưng vẫn lặng lẽ nhận và gói riêng lại. Kết thúc truyện để lại sự ân hận, day dứt kéo dài suốt nhiều năm của nhân vật “tôi”. Cách xây dựng tình huống bất ngờ mà hợp lí đã tạo nên sức ám ảnh sâu sắc.

Câu 4 (1,0 điểm).

Văn bản kể về một lỗi lầm thời thơ ấu của nhân vật “tôi” và người bạn khi lừa dối một bà cụ mù bán kẹo. Qua đó, tác giả thể hiện sự thức tỉnh lương tâm, nỗi ân hận muộn màng và gửi gắm bài học về lòng trung thực, sự nhân hậu và trách nhiệm với hành động của bản thân.

Câu 5 (1,0 điểm).

Câu: “Trong đời, có những điều ta đã lầm lỡ, không bao giờ còn có dịp để sửa chữa được nữa.” nhắc nhở rằng có những sai lầm khi đã gây ra hậu quả thì không thể quay ngược thời gian để làm lại. Vì vậy, mỗi người cần suy nghĩ kĩ trước khi hành động, sống trung thực và có trách nhiệm, bởi có những lỗi lầm sẽ trở thành nỗi day dứt theo ta suốt cuộc đời.

Câu 1 (2,0 điểm)

Ba khổ thơ cuối bài Chim thêu của Nguyễn Bính đã khắc họa sâu sắc nỗi nhớ thương và niềm hi vọng của người cha trong cảnh đất nước chia cắt. Hình ảnh “ba ôm tấm áo xanh giữa ngực” diễn tả một cử chỉ đầy xúc động: chiếc áo như hóa thân của đứa con, để người cha được gần con hơn trong tưởng tượng. Những câu thơ “Bâng khuâng cặp mắt đen tròn,/ Chắt chiu vẳng tiếng chim non gọi đàn…” gợi lên hình bóng con thơ với đôi mắt ngây thơ và tiếng gọi sum vầy tha thiết. “Chim non gọi đàn” vừa là ẩn dụ cho đứa trẻ khao khát đoàn tụ, vừa thể hiện nỗi lòng người cha mong ngày gia đình sum họp. Hình ảnh treo áo bên bàn làm việc cho thấy nỗi nhớ luôn thường trực, thôi thúc ông viết nên bài thơ chan chứa yêu thương. Đặc biệt, khổ thơ cuối mở ra một viễn cảnh tươi sáng: “Ngày mai ấy, nước non một khối…”. Niềm tin vào ngày đất nước thống nhất không chỉ là khát vọng riêng của người cha mà còn là ước mơ chung của cả dân tộc. Qua đó, tình phụ tử hòa quyện với tình yêu quê hương, tạo nên âm hưởng vừa tha thiết vừa tràn đầy hi vọng.

Câu 2 (4,0 điểm)

Tình yêu thương của cha mẹ là điều thiêng liêng nhất trong cuộc đời mỗi con người. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng tình yêu ấy có thể là động lực nhưng cũng có thể trở thành áp lực đối với con cái. Từ góc độ của một người con, em cho rằng cả hai điều đó đều có thể xảy ra, tùy vào cách yêu thương và cảm nhận của mỗi gia đình.

Trước hết, tình yêu thương của cha mẹ là nguồn động lực to lớn. Khi được quan tâm, động viên và tin tưởng, người con có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn, thử thách. Một lời khích lệ đúng lúc có thể giúp con tự tin hơn vào bản thân, dám theo đuổi ước mơ và không ngừng nỗ lực. Tình yêu thương chân thành còn dạy con biết sống trách nhiệm, biết cố gắng để không phụ lòng cha mẹ.

Tuy nhiên, tình yêu thương nếu đặt sai cách có thể trở thành áp lực. Khi cha mẹ kì vọng quá cao, so sánh con với người khác hoặc áp đặt ước mơ của mình lên con, tình yêu ấy vô tình khiến con cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng. Nhiều người con sợ thất bại không phải vì bản thân mà vì lo làm cha mẹ thất vọng. Khi đó, yêu thương không còn là điểm tựa mà trở thành gánh nặng.

Theo em, điều quan trọng là sự thấu hiểu và lắng nghe. Cha mẹ cần yêu thương bằng sự tôn trọng cá tính, khả năng của con; còn người con cũng cần hiểu những hi sinh thầm lặng của cha mẹ để biết trân trọng và cố gắng. Khi cả hai phía cùng chia sẻ, tình yêu thương sẽ luôn là động lực chứ không phải áp lực.

Tình yêu của cha mẹ, suy cho cùng, vẫn là món quà quý giá nhất. Vấn đề không phải là yêu nhiều hay ít, mà là yêu như thế nào để con được lớn lên trong sự tự tin và hạnh phúc

Câu 1 (0,5 điểm).

Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2 (0,5 điểm).

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người cha (ba) – người đang sống ở miền Bắc, nhớ thương con ở miền Nam.

Câu 3 (1,0 điểm).

• Đề tài: Tình cảm gia đình trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt.
• Chủ đề: Bài thơ thể hiện nỗi nhớ thương sâu nặng của người cha dành cho con nơi miền Nam xa cách; đồng thời gửi gắm niềm tin, hi vọng vào ngày mai đất nước thống nhất, gia đình đoàn tụ trong hòa bình.

Câu 4 (1,0 điểm).

Hai câu thơ:

“Bâng khuâng cặp mắt đen tròn,

Chắt chiu vẳng tiếng chim non gọi đàn…”

• Tác giả Nguyễn Bính sử dụng ẩn dụ và hoán dụ.
  
• • “Cặp mắt đen tròn” gợi hình ảnh đôi mắt ngây thơ của đứa con → hoán dụ chỉ đứa con nhỏ.
  • “Tiếng chim non gọi đàn” là ẩn dụ cho tiếng gọi của con thơ, cho khát vọng sum họp gia đình.
• Tác dụng:
  
• • Khắc họa nỗi nhớ con da diết, day dứt của người cha.
  • Làm cho nỗi nhớ trở nên cụ thể, sống động, giàu hình ảnh và cảm xúc.
  • Thể hiện tình phụ tử sâu nặng, thiêng liêng.

Câu 5 (1,0 điểm).

Văn bản gợi cho em ấn tượng sâu sắc về tình cảm yêu thương tha thiết, sâu nặng của người cha dành cho con:

• Người cha luôn nhớ con trong từng khoảnh khắc đời thường.
• Nỗi nhớ gắn liền với đau xót vì không thể gửi áo, không thể chăm sóc con.
• Tình thương ấy vừa dịu dàng, vừa bền bỉ, vừa chan chứa hi vọng.
• Người cha tin tưởng vào một ngày mai đất nước thống nhất, con được tự do vui chơi trong hòa bình.

→ Đó là tình phụ tử thiêng liêng, cao đẹp, gắn liền với tình yêu quê hương, đất nước.

m