1. Văn bản trên được viết theo thể thơ gì?

Answer: Thể thơ tự do (hoặc thơ năm chữ tùy theo cách hiểu đoạn trích).

2. Sự việc gì đã xảy ra trong văn bản "Bà má Hậu Giang"?

Answer: Bà má Hậu Giang đã dũng cảm che giấu cán bộ cách mạng trong nhà, và kiên cường đấu tranh với kẻ thù để bảo vệ cán bộ.

3. Chỉ ra những hành động thể hiện sự độc ác của tên giặc. Em có nhận xét gì về nhân vật này?

Answer: Hành động độc ác của tên giặc là tra tấn dã man bà má Hậu Giang (đánh đập, cắt tai, mổ bụng). Nhận xét: Tên giặc là một kẻ vô nhân đạo, tàn bạo, đại diện cho sự tàn ác của chiến tranh xâm lược.

4. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ dưới đây.

Answer: Biện pháp tu từ so sánh ("Con tao, gan dạ anh hùng / Như rừng đước mạnh, như rừng chàm thơm!"). Tác dụng: Làm nổi bật, nhấn mạnh sự kiên cường, bất khuất và phẩm chất cao đẹp của người con (người chiến sĩ cách mạng), đồng thời tạo hình ảnh gợi cảm, hùng vĩ, thể hiện tình yêu và niềm tự hào sâu sắc của bà má.

5. Từ hình tượng bà má trong văn bản, em có suy ngẫm gì về tinh thần yêu nước của nhân dân ta trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc? (Trình bày ngắn gọn khoảng 5-7 dòng)

Answer: Hình tượng bà má Hậu Giang là biểu tượng cao đẹp cho tinh thần yêu nước nồng nàn, sâu sắc của nhân dân Việt Nam. Qua đó, có thể suy ngẫm rằng tình yêu nước không chỉ thể hiện qua những hành động chiến đấu trực tiếp mà còn ở sự hy sinh thầm lặng, lòng dũng cảm che chở, bảo vệ cán bộ cách mạng dù phải đối mặt với sự tra tấn dã man của kẻ thù. Tinh thần ấy là vô tận, là sức mạnh to lớn giúp dân tộc ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách để giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.

II. PHẦN VIẾT (6 ĐIỂM)

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Mai trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu

Answer: Phân tích nhân vật Mai.

Trong đoạn trích, nhân vật Mai (vợ/con dâu của ông già Mai, dựa trên ngữ cảnh) hiện lên qua hành động gián tiếp là sự "năng nổ". Dù không được miêu tả trực tiếp nhiều, sự "năng nổ" của Mai đóng vai trò then chốt trong việc giúp ông già Mai vượt qua khủng hoảng. Mai đại diện cho thế hệ trẻ, đầy sức sống, chủ động và tích cực. Cùng với chồng, Mai đã tạo ra "những cánh mai vàng" mới, không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn, vực dậy tinh thần của người cha/cha chồng. Nhân vật Mai là biểu tượng cho tình yêu thương, sự hiếu thảo và khả năng lan tỏa năng lượng tích cực, giúp gắn kết các thế hệ trong gia đình và duy trì mạch sống truyền thống trong hoàn cảnh mới.

Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn về lối sống thích khoe khoang, phô trương “ảo” những thứ k thuộc về mình của một bộ phận giới trẻ hiện nay

Answer: Nghị luận về lối sống khoe khoang ảo.

Trong xã hội hiện đại, đặc biệt với sự bùng nổ của mạng xã hội, lối sống thích khoe khoang, phô trương "ảo" những thứ không thuộc về mình đã trở thành một hiện tượng phổ biến ở một bộ phận giới trẻ. Đây là một lối sống đáng phê phán vì nhiều hệ lụy tiêu cực.

Tác hại: Lối sống này bắt nguồn từ sự thiếu tự tin, nhu cầu được công nhận và sự chạy đua theo những giá trị vật chất, hào nhoáng bề ngoài. Nó dẫn đến sự mất cân bằng về tâm lý, tạo áp lực cho bản thân và những người xung quanh.

Hệ lụy: Việc sống "ảo" làm mất đi giá trị thật, khiến giới trẻ quên đi việc trau dồi kiến thức, kỹ năng thực tế. Nó cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh không lành mạnh, nơi mà giá trị con người được đo đếm bằng những món đồ hiệu, những chuyến du lịch xa xỉ không có thật.

Giải pháp: Giới trẻ cần nhận thức rõ giá trị cốt lõi của bản thân, tập trung vào phát triển nội lực thay vì chạy theo vẻ ngoài hào nhoáng. Xây dựng sự tự tin từ bên trong, học cách trân trọng những gì mình có và sống chân thật là điều cần thiết để có một cuộc sống ý nghĩa và hạnh phúc bền vững.

Câu 1. Xác định ngôi kể của văn bản trên

Answer: Ngôi kể thứ ba.

Văn bản sử dụng các đại từ nhân xưng ngôi thứ ba như "Ông", "Mai", "vợ chồng Mai" để kể chuyện. Người kể giấu mình, không trực tiếp xưng "tôi", và có khả năng kể lại mọi việc, mọi suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.

Câu 2. Tóm tắt văn bản trong khoảng 5 đến 7 câu

Answer: Tóm tắt văn bản.

Ông già Mai thầm khóc một mình khi chứng kiến những cây mai bị cắt. Ông tưởng mình sẽ gục ngã cùng chúng. Tuy nhiên, sức sống của ông đã hồi sinh nhờ sự năng nổ của vợ chồng Mai. Ông dần bắt nhịp với cuộc sống mới. Cuộc sống mới này được xây dựng bằng chính những cánh mai vàng do vợ chồng Mai tạo ra.

Câu 3. Nhận xét về nhân vật ông già Mai

Answer: Nhận xét về nhân vật ông già Mai.

Ông già Mai là một nhân vật có chiều sâu tâm lý phức tạp:

Ông là người yêu mai tha thiết, coi mai như một phần máu thịt của mình, thể hiện qua chi tiết "tưởng mình sẽ gục ngã cùng những cây mai bị cắt kia".

Ông cũng là người có khả năng vượt qua nghịch cảnh và hồi sinh mạnh mẽ nhờ tình cảm gia đình.

Sự "hồi sinh" của ông cho thấy tinh thần kiên cường và khả năng thích nghi với hoàn cảnh mới, tìm lại niềm vui sống.

Câu 4. Em thích nhất chi tiết nào trong văn bản? Vì sao?

Answer: Chi tiết yêu thích.

Chi tiết "sức ông đã hồi sinh nhờ sự năng nổ của vợ chồng Mai, bắt được cái nhịp của cuộc sống mới bằng chính những cánh mai vàng" là chi tiết đáng thích nhất. Chi tiết này thể hiện sức mạnh to lớn của tình cảm gia đình và sự sống mãnh liệt. Nó cho thấy con người có thể vượt qua mọi mất mát, đau khổ để tìm lại niềm vui và ý nghĩa cuộc sống khi có sự động viên, hỗ trợ từ những người thân yêu.

Câu 5. Yếu tố "tình cảm gia đình” có ảnh hưởng như thế nào đến nhân vật Mai?

Answer: Ảnh hưởng của tình cảm gia đình đến nhân vật Mai.

Yếu tố "tình cảm gia đình" có ảnh hưởng vô cùng to lớn và tích cực đến nhân vật ông già Mai:

Nó giúp ông vượt qua nỗi đau mất mát to lớn (những cây mai bị cắt).

Tình cảm đó là nguồn động lực, là "sức sống" giúp ông "hồi sinh".

Nhờ có gia đình, ông tìm lại được "nhịp của cuộc sống mới" và niềm vui sống.

Tình cảm gia đình chính là liều thuốc tinh thần quý giá nhất giúp ông đứng dậy sau bi kịch.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

Đoạn trích trên đã thể hiện rõ vẻ đẹp tâm hồn của Thúy Kiều đồng thời bộc lộ tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du. Nội dung đoạn thơ tập trung tái hiện nỗi đau và sự hi sinh của Kiều trong bi kịch gia biến. Kiều tự nhận mình “phận mỏng như tờ”, đầy mặc cảm, đau đớn vì đã phải phụ lời thề nguyền với Kim Trọng. Nàng bán mình để cứu cha, cứu em – một quyết định vừa bi tráng, vừa xót xa, cho thấy tấm lòng hiếu thảo và đức hi sinh cao cả. Dù rơi vào hoàn cảnh khốc liệt, Kiều vẫn lo nghĩ chu toàn: trao duyên cho Thúy Vân để giữ nghĩa, giữ ơn đối với Kim Trọng. Nỗi sầu “dằng dặc muôn đời” là tiếng khóc cho tình duyên lỡ dở và cuộc đời bất hạnh. Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng ngôn ngữ lục bát mềm mại, kết hợp nhiều từ ngữ gợi cảm như “phận mỏng”, “gia biến”, “dùng dằng”, góp phần khắc họa tâm trạng đau đớn của Kiều. Cách dùng các động từ chỉ hành động và cảm xúc cùng với giọng thơ thống thiết tạo nên sức truyền cảm mạnh mẽ. Qua đoạn trích, Nguyễn Du thể hiện cái nhìn thương cảm đối với người phụ nữ tài sắc mà bạc mệnh, đồng thời tôn vinh vẻ đẹp nhân cách và tình nghĩa của Thúy Kiều.

Câu 2 (khoảng 400 chữ)

Nghị luận: Giải pháp nuôi dưỡng tâm hồn con người trong thời đại số

Thời đại số mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển tri thức và giao tiếp, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức lớn đối với đời sống tinh thần của con người. Áp lực thông tin, nhịp sống nhanh, sự phụ thuộc vào công nghệ dễ khiến tâm hồn con người trở nên mệt mỏi, chai sạn. Vì vậy, việc nuôi dưỡng tâm hồn trong bối cảnh hiện đại trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Trước hết, mỗi người cần xây dựng khả năng chọn lọc thông tin. Học cách tiếp nhận những nội dung tích cực, hữu ích và hạn chế tin giả, tin độc hại sẽ giúp tâm trí trong sáng và ổn định. Thứ hai, cần duy trì thói quen đọc sách – một hình thức nuôi dưỡng cảm xúc, trí tuệ và khả năng thấu cảm. Những trang sách chất lượng có thể mở rộng thế giới tinh thần, rèn luyện chiều sâu tư duy mà mạng xã hội khó có được. Bên cạnh đó, con người cần dành thời gian cho trải nghiệm đời sống thực: trò chuyện trực tiếp, tham gia hoạt động tập thể, gần gũi thiên nhiên, thực hành lòng biết ơn. Những tương tác thật giúp cân bằng cảm xúc và tạo sự gắn kết nhân văn. Đồng thời, mỗi cá nhân nên rèn luyện lối sống chậm, biết lắng nghe bản thân, tĩnh tâm qua thiền, thể thao hoặc nghệ thuật để giảm bớt căng thẳng của đời sống số. Cuối cùng, gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp giáo dục giá trị sống, tạo môi trường văn hóa lành mạnh để thế hệ trẻ phát triển nhân cách bền vững. Nuôi dưỡng tâm hồn trong thời đại số không chỉ giúp con người giữ được sự nhân hậu, bình an mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện, hài hòa giữa công nghệ và nhân tính.

Câu 1. Văn bản Kim Trọng tìm Kiều kể về việc gì?

→ Văn bản kể về việc Kim Trọng sau thời gian trở về quê chịu tang chú, liền quay lại tìm Thúy Kiều, nhưng khi đến nơi thì cảnh nhà Kiều đã tiêu điều, vắng lặng, người xưa không còn nữa. Kim Trọng bàng hoàng, đau đớn khi biết Kiều đã bán mình chuộc cha và gia đình đã chuyển đi nơi khác.

Câu 2. Xác định một số hình ảnh thơ tả thực trong văn bản.

Một số hình ảnh thơ mang tính tả thực, thể hiện cảnh vật hoang lạnh:

• “Vườn đào ngẩn ngơ”
• “Lối xưa xe ngựa” vắng tanh
• “Cỏ xanh rì rào trước cửa”
• “Bụi hồng dặm nắng”
• “Nhà trông cửa đóng then cài”

Những hình ảnh này miêu tả trực tiếp cảnh vật, tạo không gian trống trải, buồn bã, phù hợp tâm trạng Kim Trọng.

Câu 3. Phân tích cảm xúc của Kim Trọng khi chứng kiến khung cảnh nhà Thúy Kiều sau nửa năm gặp lại.

Khi trở lại, Kim Trọng rơi vào trạng thái bàng hoàng, hụt hẫng trước cảnh nhà Kiều tiêu điều và vắng lặng. Nơi từng hẹn ước tình yêu giờ trở thành chốn hoang lạnh khiến chàng ngẩn ngơ, đau xót. Chàng dường như không tin vào mắt mình, xót thương cho Kiều, tự trách bản thân vì vắng mặt đúng lúc nàng gặp biến cố. Tâm trạng Kim Trọng còn pha lẫn lo lắng, tiếc nuối, cảm giác bất lực vì không thể bảo vệ người mình yêu. Sự đau đớn ấy thể hiện tình yêu chân thành, sâu sắc của chàng dành cho Kiều.

Câu 4. Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp nghệ thuật trong câu thơ:

“Sinh càng trông thấy, càng thương

Gan càng tức tối, ruột càng xót xa.”

• Biện pháp nghệ thuật:
  
• • Điệp từ cấu trúc “càng… càng…”
  • Hình ảnh tả cảm xúc qua ngôn ngữ bộ phận cơ thể: gan tức tối, ruột xót xa → phép hoán dụ, ẩn dụ cảm xúc.
• Hiệu quả:
  
• • Nhấn mạnh sự dồn nén, tăng tiến trong cảm xúc của Kim Trọng: càng nhìn cảnh cũ, càng thương Kiều hơn.
  • “Gan tức tối, ruột xót xa” giúp diễn tả nỗi đau đến thấm thía, như xuyên vào tâm can.
  • Cách diễn đạt chân thật và mạnh mẽ giúp người đọc cảm nhận sâu sắc nỗi đau đớn, thương xót, phẫn uất của Kim Trọng trước cảnh ngộ Kiều.

Câu 5. Tình cảm của Kim Trọng dành cho Thúy Kiều được thể hiện như thế nào? (Phân tích câu thơ tiêu biểu)

Tình cảm Kim Trọng dành cho Kiều được thể hiện là:

1. Chân thành và thủy chung

• Khi xa Kiều nửa năm để chịu tang, chàng không quên lời hẹn ước, vừa mãn tang liền vội vã trở lại tìm Kiều.
  → Thể hiện qua các câu thơ:
  “Vội vàng giục giã chân thang,
  Mọi vàng mọi ngọc tìm đường hỏi thăm.”

2. Sâu nặng và đau đớn

• Khi thấy cảnh nhà Kiều tiêu điều, chàng vô cùng xót xa:
  “Xót người phòng lạnh hương tàn,
  Góc sân cỏ mọc bên sàn gió lay.”

3. Thương xót đến quặn thắt

• Cảm xúc tăng tiến mạnh mẽ:
  “Gan càng tức tối, ruột càng xót xa.”

4. Yêu thương trọn vẹn, thấu hiểu

• Chàng không trách Kiều, trái lại cảm thông cho số phận bạc mệnh của nàng.
• Tình yêu ấy là tình yêu vị tha, cao thượng, vượt lên mọi biến cố.

Kết luận:

Tình cảm của Kim Trọng dành cho Thúy Kiều là tình yêu sâu sắc, bền bỉ, thủy chung và đầy nhân hậu — điều khiến Kim Trọng trở thành một trong những hình tượng nam tử đáng trân trọng nhất trong Truyện Kiều.

Câu 1 (2 điểm) – Đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nhân vật Đạm Tiên

Trong đoạn trích ở phần Đọc – hiểu, nhân vật Đạm Tiên hiện lên như biểu tượng cho số phận của những con người tài sắc nhưng bạc mệnh trong xã hội phong kiến. Được Nguyễn Du nhắc đến qua hình ảnh “sè sè nấm đất bên đàng”, Đạm Tiên xuất hiện không phải trong vẻ đẹp rực rỡ của một ca nữ tài hoa, mà trong dáng hình của một nấm mồ hoang lạnh, cỏ úa “nửa vàng nửa xanh”. Hoàn cảnh đó gợi lên nỗi thương cảm sâu sắc: một con người từng sở hữu nhan sắc, tài năng nhưng cuối cùng lại bị cuộc đời lãng quên, ra đi khi tuổi xuân còn dang dở. Hình tượng Đạm Tiên vì thế trở thành tiếng nói tố cáo xã hội bất công, nơi người tài không được trân trọng và người phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi. Đồng thời, sự xuất hiện của Đạm Tiên còn là lời dự báo về số phận đoạn trường của Thúy Kiều: cũng tài sắc, cũng đa sầu đa cảm và rồi cũng đi vào bi kịch. Qua hình ảnh Đạm Tiên, Nguyễn Du bộc lộ tấm lòng nhân đạo sâu sắc, thương cảm cho những kiếp người nhỏ bé, đồng thời gửi gắm suy tư về sự mong manh của kiếp hồng nhan trong xã hội xưa.

Câu 2 (4 điểm) – Bài văn nghị luận 400 chữ về lối sống thực dụng của giới trẻ hiện nay

Trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp và những giá trị vật chất lên ngôi, lối sống thực dụng đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt trong một bộ phận giới trẻ. Lối sống thực dụng được hiểu là lối sống coi trọng lợi ích cá nhân, đề cao vật chất, bất chấp đạo lí để đạt được điều mình muốn. Đáng buồn là hiện nay, không ít bạn trẻ chạy theo hào nhoáng bề ngoài, xem giá trị của con người nằm ở tiền bạc, địa vị hay lượt tương tác mạng xã hội. Họ dễ dàng đánh mất chuẩn mực ứng xử, thậm chí sẵn sàng gian dối, cạnh tranh không lành mạnh để đạt mục tiêu. Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ sức ép của xã hội tiêu dùng, ảnh hưởng của mạng xã hội và đặc biệt là sự thiếu định hướng giá trị sống từ gia đình và nhà trường. Lối sống thực dụng khiến con người thu hẹp tấm lòng, đánh mất nhân cách, khiến các mối quan hệ trở nên lạnh lẽo, rạn nứt. Để khắc phục, mỗi bạn trẻ cần nhận thức rõ rằng vật chất chỉ là một phần của cuộc sống; những giá trị bền vững phải đến từ tri thức, đạo đức, sự tử tế và lòng nhân ái. Xã hội cũng cần lan tỏa lối sống đẹp, đề cao sự chân thành, khuyến khích nỗ lực và trung thực. Khi biết cân bằng giữa nhu cầu vật chất và giá trị tinh thần, giới trẻ sẽ trưởng thành hơn, sống có lý tưởng hơn và xây dựng được một tương lai tốt đẹp cho bản thân và cộng đồng.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

→ Văn bản được viết theo thể thơ lục bát, thể thơ truyền thống đặc trưng của Truyện Kiều.

Câu 2. Chỉ ra một điển tích, điển cố được sử dụng trong văn bản.

Trong đoạn miêu tả và kể chuyện về Đạm Tiên có nhiều điển cố. Một điển tích tiêu biểu là:

→ Đạm Tiên – hình ảnh một ca nữ tài sắc nhưng bạc mệnh, thường được nhắc đến trong văn học cổ.

(HS cũng có thể nêu “Nàng Đạm Tiên”, “hồng nhan bạc mệnh”, hoặc các điển cố về “mối sầu kim cổ”, “nấm đất vô danh”, tùy đoạn văn bản giáo viên cung cấp.)

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai dòng thơ:

“Sè sè nấm đất bên đàng,

Dàu dàu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.”

• Biện pháp tu từ: điệp từ láy (“sè sè”, “dàu dàu”), hình ảnh gợi tả.
• Tác dụng:
  
• • “Sè sè” gợi hình ảnh nấm mồ thấp bé, vô danh, heo hút, như bị thời gian và cuộc đời lãng quên.
  • “Dàu dàu” gợi nỗi buồn bã, héo hon bao trùm cảnh vật.
  • Hình ảnh cỏ nửa vàng nửa xanh cho thấy sự tàn úa, phai tàn – gợi thân phận một người bạc mệnh, cuộc đời dở dang.
    → Hai câu thơ tạo nên không khí u buồn, xót xa, dự báo số phận đau thương của Đạm Tiên và đồng thời như một điềm báo cho Kiều.

Câu 4. Nhận xét về hệ thống từ láy được tác giả sử dụng trong văn bản.

→ Nguyễn Du sử dụng nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm (như sè sè, dàu dàu, bâng khuâng, nao nao…).

Tác dụng:

• Tăng chất tượng hình, giúp cảnh vật hiện lên sống động.
• Gợi cảm xúc buồn thương, man mác, phù hợp không khí mộ phần Đạm Tiên.
• Tạo nhạc điệu mềm mại, uyển chuyển cho thơ lục bát của Truyện Kiều.

Câu 5. Trước hoàn cảnh của Đạm Tiên, Thúy Kiều có tâm trạng, cảm xúc gì? Điều này cho thấy Kiều là người như thế nào?

→ Kiều cảm thấy xúc động, xót thương, bâng khuâng, vừa kính cẩn vừa đồng cảm sâu sắc với số phận Đạm Tiên. Kiều còn có dự cảm lo âu cho chính mình, như thấy bóng dáng tương lai của bản thân.

→ Điều này cho thấy Thúy Kiều là cô gái:

• Nhạy cảm, giàu xúc cảm.
• Nhân hậu, biết thương cho người bạc mệnh.
• Có tấm lòng tinh tế, biết rung động trước nỗi đau của người khác.
• Đồng thời mang nét đa sầu đa cảm, dự cảm về những trắc trở của số phận.