Câu 1

Sống một cách ý nghĩa là khát vọng chung của mỗi con người, nhưng để làm được điều đó, trước hết ta cần biết sống có yêu thương và trách nhiệm. Một cuộc sống ý nghĩa không nằm ở danh vọng hay vật chất lớn lao, mà bắt đầu từ cách ta đối xử với những người xung quanh. Khi biết trân trọng gia đình, thấu hiểu cha mẹ, sẻ chia với bạn bè, ta đang làm cho đời sống của mình và của người khác trở nên ấm áp hơn. Bên cạnh đó, sống ý nghĩa còn là sống có mục tiêu và biết nỗ lực vươn lên. Mỗi ngày trôi qua, nếu ta cố gắng hoàn thiện bản thân, học tập, lao động chân chính và cống hiến dù là những điều nhỏ bé, thì cuộc sống ấy đã mang giá trị. Đặc biệt, con người cần học cách trân quý những điều bình dị đã gắn bó với mình, bởi chính những điều tưởng như cũ kỹ ấy lại nuôi dưỡng tâm hồn ta. Khi sống chân thành, biết ơn quá khứ và hướng tới tương lai bằng sự tử tế, ta sẽ nhận ra rằng cuộc sống của mình không hề vô nghĩa.

Câu 2

Lưu Quang Vũ là nhà thơ giàu cảm xúc, thơ ông thường viết về những điều bình dị nhưng chứa đựng chiều sâu nhân văn. Bài thơ Áo cũ là một tác phẩm tiêu biểu, mượn hình ảnh chiếc áo đã sờn cũ để gợi lên tình mẫu tử thiêng liêng và nỗi xúc động trước sự trôi chảy khắc nghiệt của thời gian.

Ngay từ khổ thơ đầu, hình ảnh chiếc áo cũ hiện lên giản dị mà ám ảnh: “Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn / Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai”. Chiếc áo không chỉ cũ đi theo năm tháng mà còn “mỗi ngày thêm ngắn”, gợi sự lớn lên của người con và sự hao mòn lặng lẽ của thời gian. Áo cũ trở thành biểu tượng của ký ức, của những tháng ngày đã qua, khiến “mắt phải cay cay” khi nghĩ đến. Cảm xúc ấy không phải nỗi buồn đơn thuần mà là sự xúc động sâu xa trước những gì đã từng gắn bó.

Sang khổ thơ thứ hai, hình ảnh người mẹ hiện lên đầy yêu thương và hy sinh: “Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn / Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim”. Chỉ qua hành động vá áo, người đọc cảm nhận được sự tận tụy âm thầm của mẹ. Đôi mắt mẹ mờ đi theo năm tháng, nhưng tình yêu dành cho con vẫn vẹn nguyên. Đường kim mũi chỉ không chỉ vá áo mà còn vá vào đó cả tình thương, sự chắt chiu và nhọc nhằn của mẹ. Chính vì thế, chiếc áo có “đường khâu tay mẹ vá” trở nên vô giá, khiến người con “càng yêu áo thêm” cũng chính là càng thương mẹ hơn.

Ở khổ thơ thứ ba, thời gian tiếp tục được khắc họa rõ nét. Chiếc áo “đã ở với con qua mùa qua tháng”, là nhân chứng của tuổi thơ, của những đổi thay trong đời người. Người con không nỡ thay áo mới bởi mỗi lần áo dài ra là một lần nhận ra mẹ đã già hơn. Chi tiết ấy gợi nỗi xót xa, day dứt trước sự hữu hạn của đời người và sự tàn nhẫn của thời gian đối với mẹ.

Khổ thơ cuối mang giọng điệu chiêm nghiệm, triết lí. Từ câu chuyện chiếc áo cũ, tác giả gửi gắm thông điệp sâu sắc: hãy biết trân trọng những gì đã cùng ta đi qua năm tháng, bởi yêu những vật bình dị ấy chính là yêu thương con người, yêu quá khứ và cội nguồn của mình. Chiếc áo cũ không chỉ là một vật dụng mà đã trở thành biểu tượng của tình mẫu tử, của lòng biết ơn và của ký ức không thể phai mờ.

Bằng ngôn ngữ giản dị, giọng thơ nhẹ nhàng mà xúc động, Áo cũ đã chạm tới những rung cảm sâu kín trong tâm hồn người đọc. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết yêu thương mẹ khi còn có thể, trân quý những điều bình thường nhưng thiêng liêng trong cuộc sống, bởi đó chính là giá trị bền vững nhất của đời người.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích là: nghị luận.
→ Bên cạnh đó, văn bản còn kết hợp tự sự và biểu cảm để tăng sức thuyết phục và chiều sâu cảm xúc.

Câu 2.
Nội dung chính của đoạn trích:
Đoạn trích bàn về ý nghĩa của cái chết đối với người đang sống. Cái chết không chỉ là sự mất mát mà còn là một lời nhắc nhở sâu sắc để con người nhìn lại cách sống, cách ứng xử với những người xung quanh, từ đó sống nhân văn, bao dung và tốt đẹp hơn, bớt ích kỷ và dục vọng.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (7):
  → Ẩn dụ (kết hợp so sánh).
• Biểu hiện:
  Tác giả ví đời sống hiện tại như “một cánh đồng”, còn cái chết là “một cánh đồng bên cạnh”.
• Hiệu quả nghệ thuật:
• • Giúp cái chết trở nên gần gũi, bớt đáng sợ, không phải là sự chấm dứt tuyệt đối mà là một sự chuyển tiếp.
  • Làm cho suy ngẫm triết lí về sự sống – cái chết trở nên nhẹ nhàng, sâu lắng, dễ tiếp nhận.
  • Gợi cho con người ý thức sống trung thực, không ân hận để khi ra đi được thanh thản.

Câu 4.

• Theo tác giả, cái chết chứa đựng:
  → Một lời nhắc nhở đối với những người đang sống: hãy sống tốt hơn, nhân văn hơn, yêu thương và thấu hiểu nhau hơn.
• Anh/chị có đồng tình không? Vì sao?
  → Có thể trả lời đồng tình.
  Vì khi đối diện với cái chết của người khác, con người thường sống chậm lại, nhìn lại chính mình, nhận ra những sai lầm, ích kỷ, vô tâm trong cách đối xử với người xung quanh. Cái chết khiến ta trân trọng sự sống và các mối quan hệ hơn, từ đó thôi thúc ta sống tốt đẹp hơn khi còn có thể.

Câu 5.

• Thông điệp ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản:
  → Hãy sống nhân ái, chân thành và bao dung với những người đang sống bên cạnh mình, đừng đợi đến khi mất mát xảy ra mới biết hối tiếc.
• Vì sao?
  Vì sự sống là hữu hạn, con người dễ bị cuốn vào dục vọng, ích kỷ mà quên đi những giá trị nhân văn cốt lõi. Chỉ khi biết yêu thương và sống tốt trong hiện tại, con người mới không ân hận và cuộc sống mới thực sự có ý nghĩa.