Câu 1. (2 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ):

Sống một cách ý nghĩa là khát vọng của mỗi con người, nhưng để đạt được điều đó, trước hết ta cần biết sống có nhận thức và trách nhiệm với bản thân và những người xung quanh. Một cuộc sống ý nghĩa không nằm ở việc sở hữu bao nhiêu vật chất hay đạt được địa vị cao đến đâu, mà ở cách ta yêu thương, cống hiến và sống tử tế mỗi ngày. Con người cần biết trân trọng những giá trị giản dị: gia đình, tình thân, tình bạn; biết chia sẻ, cảm thông với người khác thay vì ích kỷ, vô cảm. Bên cạnh đó, sống ý nghĩa còn là dám theo đuổi ước mơ, sống trung thực với chính mình, không buông xuôi trước khó khăn. Khi mỗi hành động ta làm đều mang lại điều tốt đẹp, dù nhỏ bé, cho người khác và cho xã hội, ta sẽ cảm nhận được giá trị của sự tồn tại. Một cuộc đời ý nghĩa không cần phải rực rỡ, nhưng nhất định phải ấm áp, bởi khi sống biết yêu thương và có trách nhiệm, con người sẽ không phải hối tiếc khi nhìn lại chặng đường đã qua.

Câu 2. (4 điểm)

Bài thơ Áo cũ của Lưu Quang Vũ là một trong những thi phẩm giàu cảm xúc viết về tình mẫu tử. Không sử dụng những hình ảnh lớn lao hay ngôn từ cầu kì, nhà thơ lựa chọn một hình ảnh vô cùng quen thuộc trong đời sống – chiếc áo cũ – để gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về tình mẹ, về thời gian và về ký ức tuổi thơ. Chính sự giản dị ấy đã làm nên sức lay động bền bỉ của bài thơ.

Ngay từ khổ thơ đầu, hình ảnh chiếc áo cũ được khắc họa bằng những chi tiết rất đời thường: “mỗi ngày thêm ngắn”, “đứt sờn màu bạc hai vai”. Chiếc áo không chỉ cũ bởi thời gian mà còn cũ bởi quá trình con lớn lên từng ngày. Áo ngắn lại là vì con cao lên, trưởng thành hơn. Từ hình ảnh cụ thể ấy, tác giả mở rộng sang tầng ý nghĩa tinh thần: “Thương áo cũ như là thương ký ức”. Chiếc áo trở thành nơi lưu giữ những kỉ niệm của tuổi thơ, của những ngày tháng nghèo khó nhưng ấm áp tình thương. Ký ức ấy “đựng trong hồn”, khiến người con khi nhớ lại không khỏi “mắt phải cay cay” – một cảm xúc nghẹn ngào, sâu lắng và rất thật.

Sang khổ thơ thứ hai, hình ảnh người mẹ hiện lên rõ nét hơn, gắn liền với hành động vá áo cho con. Qua việc vá áo, mẹ nhận ra con “chóng lớn”, còn bản thân mẹ thì “không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim”. Câu thơ giản dị nhưng gợi nhiều xót xa: đôi mắt mẹ mờ dần theo năm tháng vất vả, hi sinh. Đường kim mũi chỉ trên áo không chỉ là sự chăm chút cho tấm áo mà còn là sự gửi gắm yêu thương, là dấu ấn của bàn tay mẹ tần tảo. Vì thế, chiếc áo mang theo hơi ấm của mẹ, mang theo cả tình thương lặng thầm. Càng thương mẹ bao nhiêu, người con lại càng yêu chiếc áo bấy nhiêu.

Khổ thơ thứ ba tiếp tục làm sâu sắc thêm mối quan hệ giữa chiếc áo, người con và người mẹ. Chiếc áo “đã ở với con qua mùa qua tháng”, trở thành người bạn đồng hành suốt chặng đường trưởng thành. Dù đã cũ, người con vẫn “quý vẫn thương”, “chẳng nỡ” thay áo mới. Đặc biệt, câu thơ “Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn” chứa đựng một nỗi buồn thấm thía. Sự trưởng thành của con luôn song hành với sự già nua của mẹ. Con lớn lên là điều đáng mừng, nhưng cũng đồng thời là dấu hiệu của thời gian đang lấy đi sức lực, tuổi xuân của mẹ. Nhận ra điều ấy, người con không khỏi chạnh lòng và thương mẹ nhiều hơn.

Khổ thơ cuối mang giọng điệu nhắn nhủ, chiêm nghiệm. Từ câu chuyện về chiếc áo cũ, Lưu Quang Vũ gửi gắm một thông điệp giàu ý nghĩa nhân văn: hãy biết yêu thương những gì bình dị đã cùng ta sống qua năm tháng. Chiếc áo cũ không chỉ là một vật dụng mà là biểu tượng của tình yêu thương, của sự hi sinh và của quá khứ không thể quay lại. Khi biết trân trọng “manh áo cũ”, con người cũng học được cách trân trọng mẹ, trân trọng gia đình và những giá trị giản dị trong cuộc sống.

Với giọng thơ nhẹ nhàng, chân thành, hình ảnh mộc mạc mà giàu sức gợi, Áo cũ đã chạm đến những rung động sâu kín trong tâm hồn người đọc. Bài thơ không chỉ là lời tri ân dành cho người mẹ mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta: giữa dòng chảy của thời gian, đừng quên yêu thương và gìn giữ những điều bình dị nhưng thiêng liêng đã nuôi dưỡng tâm hồn mình.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận (kết hợp với tự sự và biểu cảm).

Câu 2.

Đoạn trích bàn về ý nghĩa của cái chết đối với người đang sống: cái chết không chỉ là sự mất mát mà còn là lời nhắc nhở con người nhìn lại cách sống, cách đối xử với nhau, từ đó thức tỉnh những giá trị nhân văn như yêu thương, chia sẻ, cảm thông và sống thiện chí hơn.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ (coi đời sống là “một cánh đồng”, cái chết là “một cánh đồng bên cạnh”).
• Hiệu quả nghệ thuật:
  
• • Giúp khái niệm cái chết vốn trừu tượng, đáng sợ trở nên gần gũi, nhẹ nhàng hơn.
  • Gợi cho người đọc cách nhìn mới: cái chết không phải là dấu chấm hết mà là một sự tiếp nối, từ đó làm giảm sợ hãi, khơi gợi suy nghĩ về việc sống sao cho không ân hận.

Câu 4.

• Theo tác giả, cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở sâu sắc đối với những người còn sống: hãy sống tốt hơn, nhân văn hơn, bớt ích kỷ và dục vọng.
• Em đồng tình với ý kiến ấy vì: khi chứng kiến sự ra đi của người khác, con người thường tỉnh thức, biết trân trọng tình cảm, nhận ra những sai lầm trong cách ứng xử. Điều đó cho thấy cái chết có giá trị thức tỉnh lương tri và nhân tính.

Câu 5.

• Thông điệp ý nghĩa nhất: Hãy sống với người đang sống bằng sự yêu thương, cảm thông và thiện chí như thể ta có thể mất họ bất cứ lúc nào.
• Vì sao: Bởi con người thường chỉ biết hối tiếc khi đã quá muộn. Nếu biết trân trọng nhau ngay khi còn có thể, cuộc sống sẽ nhân văn hơn và bản thân mỗi người cũng sống thanh thản hơn.