NGUYỄN THỊ DỊU
Giới thiệu về bản thân
Câu 1
Sống một cách ý nghĩa là phương thức sống có lý tưởng, biết trân trọng giá trị bản thân và không ngừng nỗ lực đóng góp cho cuộc đời. Đây không chỉ là sự tồn tại đơn thuần mà là hành trình mỗi người tự thắp sáng cuộc đời mình bằng thái độ sống tích cực. Về phương diện cá nhân, lối sống này trước hết mang lại sự thanh thản và niềm hạnh phúc đích thực, giúp chúng ta tìm thấy điểm tựa tinh thần giữa những áp lực của cuộc sống hiện đại. Thứ hai, nó giúp con người khẳng định bản lĩnh và hoàn thiện nhân cách; khi có mục đích sống rõ ràng, chúng ta sẽ có thêm ý chí để vượt qua nghịch cảnh và không bị lạc lối. Trên bình diện cộng đồng, sự hiện diện của những cá nhân sống ý nghĩa sẽ lan tỏa năng lượng tích cực, góp phần xây dựng một xã hội gắn kết và nhân ái hơn. Một minh chứng tiêu biểu chính là Hoa hậu H’Hen Niê; cô không chỉ vượt qua hủ tục để theo đuổi học vấn mà còn dùng sức ảnh hưởng và toàn bộ tiền thưởng của mình để xây dựng thư viện, hỗ trợ trẻ em nghèo vùng cao. Hành động của cô đã truyền cảm hứng mạnh mẽ về khát vọng sống cống hiến và lòng trắc ẩn cho thế hệ trẻ. Tóm lại, sống ý nghĩa chính là cách để chúng ta biến mỗi ngày trôi qua thành một nốt nhạc đẹp trong bản hòa ca của nhân loại.
.Câu 2
Lưu Quang Vũ được mệnh danh là một trong những gương mặt rực rỡ và đa tài nhất của văn học Việt Nam hiện đại. Ông không chỉ là "ông vua kịch trường" với những vở kịch mang tính thời đại mà còn là một thi sĩ với tâm hồn nhạy cảm, đắm thắm và đầy trăn trở. Thơ của Lưu Quang Vũ thường đi sâu vào những góc khuất của tâm hồn, tìm kiếm vẻ đẹp trong những điều bình dị và khổ đau. Bài thơ "Áo cũ" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Tác phẩm không chỉ là lời tâm tình về một kỷ vật sờn vai mà còn là một bài học sâu sắc về tình mẫu tử, sự trân trọng quá khứ và đạo lý sống của con người.
Ngay từ nhan đề "Áo cũ", tác giả đã đưa người đọc vào một không gian của hoài niệm. "Cũ" không có nghĩa là bỏ đi, mà "cũ" ở đây là sự tích tụ của thời gian, là sự chứng kiến. Chiếc áo cũ trở thành một "nhân chứng" thầm lặng cho quá trình trưởng thành của một con người.
Mở đầu bài thơ là những quan sát tỉ mỉ, đầy xót xa:
"Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai"
Hình ảnh chiếc áo "mỗi ngày thêm ngắn" là một cách diễn đạt đầy tinh tế. Áo không ngắn đi theo nghĩa vật lý, mà vì đứa con đang lớn lên từng ngày. Sự đối lập giữa cái cũ kỹ, "đứt sờn", "bạc hai vai" của vật chất với sự nảy nở của sức trẻ tạo nên một nhịp điệu thời gian vừa hối hả vừa lắng đọng. Tác giả đã nhân hóa chiếc áo, coi nó như một thực thể có tâm hồn: "Thương áo cũ như là thương ký ức/ Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay". Cụm từ "đựng trong hồn" cho thấy chiếc áo đã vượt qua giá trị của một đồ dùng để trở thành một phần của tâm linh, một ngăn kéo lưu giữ kỷ niệm khiến người ta phải rơi lệ mỗi khi chạm vào.
Nếu khổ thơ đầu là sự quan sát vật thể, thì khổ thơ thứ hai chuyển hướng sang hình ảnh con người – tâm điểm của mọi nỗi yêu thương:
"Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim"
Hình ảnh mẹ ngồi vá áo là một hình ảnh mang tính biểu tượng trong văn học Việt Nam, nhưng dưới ngòi bút của Lưu Quang Vũ, nó trở nên đau đớn hơn. Tác giả sử dụng sự tương phản triệt để: con "chóng lớn" đối lập với việc mẹ "không còn nhìn rõ". Mẹ tiêu tốn thị lực, sức khỏe và cả thanh xuân để đổi lấy sự trưởng thành của con. Chi tiết "xâu kim" gợi lên sự khó khăn, nhọc nhằn của tuổi già. Đường khâu trên áo không chỉ là để nối liền những mảnh vải rách, mà là sự nối kết tình thâm, là sự chắt chiu của lòng mẹ. Chính vì lẽ đó, tình yêu dành cho áo và tình yêu dành cho mẹ đã hòa làm một: "Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm".
Khổ thơ thứ ba là đoạn thơ hay nhất, chứa đựng chiều sâu triết học và tâm lý nhân văn của Lưu Quang Vũ:
"Áo đã ở với con qua mùa qua tháng Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn."
Ở đây, tác giả đã phát hiện ra một nghịch lý đầy cảm động: con người thường thích cái mới, nhưng người con ở đây lại "chẳng nỡ". Tại sao? Bởi vì mỗi lần thay một chiếc áo mới to hơn, dài hơn, đồng nghĩa với việc một quãng thời gian đã vĩnh viễn trôi qua, và mẹ lại già thêm một bước nữa. Chiếc áo mới chính là sự khẳng định cho sự hữu hạn của đời người và sự mong manh của kiếp người. Nỗi sợ mẹ già, sợ sự chia lìa đã khiến người con muốn níu giữ manh áo cũ như níu giữ sự hiện diện vĩnh cửu của mẹ bên đời. Đây là một cái nhìn rất riêng, rất "Lưu Quang Vũ" – luôn lo âu, luôn đầy dự cảm nhưng cũng đầy yêu thương.
Khép lại bài thơ, tác giả nâng tầm từ một câu chuyện riêng tư thành một thông điệp phổ quát cho tất cả mọi người:
"Hãy biết thương lấy những manh áo cũ Để càng thương lấy mẹ của ta Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống Những gì trong năm tháng trôi qua..."
Điệp từ "hãy biết thương" vang lên như một lời khẩn thiết, một mệnh lệnh đạo đức. "Thương manh áo cũ" không chỉ là sự tiết kiệm vật chất, mà là thái độ trân trọng quá khứ, trân trọng những gian khổ đã nuôi dưỡng ta nên người. Tác giả nhắc nhở chúng ta rằng: không có quá khứ thì không có hiện tại, không có những "manh áo cũ" sờn vai của mẹ thì không có sự thành đạt của con ngày hôm nay.
Về mặt nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do nhưng nhịp điệu lại rất gần với ca dao, dân ca, tạo nên sự gần gũi, truyền cảm. Ngôn ngữ thơ giản dị, sử dụng nhiều từ ngữ biểu cảm (thương, quý, cay cay, chẳng nỡ). Đặc biệt, nghệ thuật đối lập và hoán dụ đã giúp tác giả chuyển tải những triết lý nhân sinh phức tạp một cách tự nhiên nhất.
Khi đặt bài thơ này bên cạnh những tác phẩm cùng đề tài như "Bếp lửa" của Bằng Việt hay "Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa"của Nguyễn Duy, chúng ta thấy một điểm gặp gỡ ở lòng hiếu thảo và sự hoài niệm. Tuy nhiên, nếu Bằng Việt nhấn mạnh vào sự nhóm lửa khơi dậy kỷ niệm, Nguyễn Duy nhấn mạnh vào sự hối hận muộn màng của người con, thì Lưu Quang Vũ lại tập trung vào mối quan hệ giữa sự vật và thời gian. Ông nhìn thấy trong cái cũ kỹ của đồ vật là sự tàn phai của kiếp người, từ đó khơi dậy lòng trắc ẩn sâu sắc.
Tóm lại, "Áo cũ" là một bài thơ nhỏ nhưng mang tầm vóc lớn về mặt tư tưởng. Qua hình ảnh chiếc áo sờn bạc, Lưu Quang Vũ đã tạc nên một bức tượng đài về tình mẫu tử và lòng biết ơn. Bài thơ khẳng định tài năng của tác giả trong việc phát hiện ra những rung cảm thiêng liêng từ những điều bình thường nhất. Trong dòng chảy của văn học Việt Nam, "Áo cũ" sẽ luôn là một nốt lặng ấm áp, nhắc nhở con người đừng bao giờ quên đi những giá trị cội nguồn, bởi đó chính là điểm tựa vững chắc nhất để mỗi người bước tới tương lai.
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là Nghị luận.
Câu 2:
Văn bản bàn về ý nghĩa của cái chết như một lời nhắc nhở đối với những người đang sống. Thông qua việc suy ngẫm về sự ra đi của một người, tác giả thức tỉnh con người về lòng trắc ẩn, sự thấu hiểu, vị tha và phê phán lối sống ích kỷ, dục vọng sở hữu. Từ đó, tác giả hướng con người đến một cuộc sống chân thực và nhân văn hơn khi còn ở bên cạnh nhau.