Câu1:

Trong cuộc sống rộng lớn, tình yêu thương không chỉ nên giới hạn ở con người với con người mà cần được lan tỏa đến vạn vật xung quanh. Vạn vật, từ những dòng sông, ngọn núi, bầu trời cho đến từng giọt sương, từng loài cây cỏ, sinh linh bé nhỏ, tất cả đều là một phần không thể thiếu, tạo nên sự cân bằng và vẻ đẹp diệu kỳ cho hành tinh chúng ta. Yêu thương vạn vật là sự thấu cảm sâu sắc, nhận ra rằng mỗi yếu tố tự nhiên đều có vai trò và sự sống riêng. Chúng ta cần ý thức rõ rằng thái độ thô ráp hay vô tâm của con người có thể gây ra những tổn thương không chỉ về vật chất mà còn làm mất đi vẻ đẹp, sự bình yên vốn có của thiên nhiên, như cách “tiếng chuông rền làm tổn thương hoàng hôn, bước chân mau làm tổn thương những con đường”. Hậu quả của sự vô tâm này không chỉ hủy hoại môi trường mà còn quay trở lại tác động tiêu cực đến chính cuộc sống của chúng ta qua các thảm họa thiên nhiên. Vì vậy, yêu thương vạn vật đòi hỏi những hành động cụ thể: tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, không xả rác bừa bãi, trân trọng và bảo vệ động vật. Quan trọng hơn, đó là sự thay đổi trong nhận thức, để mỗi người hiểu rằng, khi ta biết nâng niu, chăm sóc thế giới xung quanh, chính là ta đang kiến tạo một cuộc sống tốt đẹp hơn cho chính mình và cho thế hệ mai sau. Sống hòa hợp với thiên nhiên giúp tâm hồn ta trở nên phong phú, giàu lòng nhân ái và tìm thấy sự bình yên đích thực.

Câu 2:

Trong thơ ca kháng chiến, "Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm là khúc bi ca thấm đẫm nỗi đau về một miền quê bị chiến tranh tàn phá. Đoạn thơ trên đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và niềm căm thù giặc sâu sắc của nhà thơ.

Trước chiến tranh, quê hương hiện lên với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Những hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi lên cuộc sống no ấm, yên vui của làng quê. Không gian văn hóa truyền thống được tái hiện sinh động qua “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, nơi lưu giữ vẻ đẹp dân gian mộc mạc, trong sáng. Đặc biệt, câu thơ “Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” đã khẳng định sức sống bền bỉ của bản sắc văn hóa quê hương. Quê hương trước chiến tranh vì thế hiện lên như một miền đất yên ả, hài hòa giữa con người, thiên nhiên và truyền thống.

Tuy nhiên, từ “từ ngày khủng khiếp”, chiến tranh đã biến đổi quê hương ấy thành một bức tranh hoàn toàn đối lập, tan hoang và đổ nát. Hình ảnh giặc “ngùn ngụt lửa hung tàn” mở ra hiện thực chiến tranh tàn bạo. Những câu thơ ngắn, dồn dập: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” cho thấy sự hủy diệt toàn diện của làng quê. Không gian sống trở nên lạnh lẽo, chết chóc với các hình ảnh “chó ngộ một đàn”, “kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang”, “lưỡi dài lê sắc máu”, thể hiện rõ tội ác man rợ của kẻ thù. Đau đớn hơn, chiến tranh còn tàn phá cả đời sống tinh thần và văn hóa dân gian khi những hình ảnh quen thuộc trong tranh Đông Hồ như “mẹ con đàn lợn âm dương”, “đám cưới chuột” nay “chia lìa trăm ngả”, “tan tác về đâu”. Câu hỏi tu từ cuối đoạn thơ vang lên như một tiếng khóc nghẹn ngào cho linh hồn quê hương bị xé nát.

So sánh với "Việt Bắc" của Tố Hữu, có thể thấy cả hai tác phẩm đều viết về quê hương trong kháng chiến và đều thể hiện tình yêu đất nước sâu nặng. Tuy nhiên, nếu "Việt Bắc" chủ yếu gợi lại những năm tháng gian khổ mà nghĩa tình, đậm chất sử thi và lạc quan cách mạng, thì "Bên kia sông Đuống" lại nghiêng về cảm hứng bi tráng, đau xót, tập trung khắc họa trực diện sự tàn phá của chiến tranh đối với quê hương và văn hóa dân tộc. Sự khác biệt ấy làm nên nét riêng độc đáo trong giọng thơ Hoàng Cầm.

Về nội dung, đoạn thơ phản ánh chân thực sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương sâu nặng và niềm căm thù giặc mãnh liệt. Về nghệ thuật, Hoàng Cầm đã sử dụng thành công thủ pháp đối lập, hình ảnh giàu tính biểu tượng, ngôn ngữ gợi cảm và nhịp thơ linh hoạt. Việc đưa tranh Đông Hồ vào thơ đã tạo nên dấu ấn văn hóa rất riêng.

Qua đoạn thơ, "Bên kia sông Đuống" không chỉ là tiếng khóc thương cho một miền quê bị tàn phá mà còn là lời tố cáo chiến tranh xâm lược, đồng thời nhắc nhở con người biết trân trọng hòa bình và gìn giữ những giá trị văn hóa dân tộc.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: Nghị luận.

Câu 2:

Văn bản là lời tự vấn, lời than thở và suy ngẫm sâu sắc của tác giả về thái độ sống thô ráp của con người hiện đại, khiến chúng ta vô tình gây ra những tổn thương cho thế giới tự nhiên và cả những người xung quanh. Tác giả khẳng định rằng thế giới vốn bao dung, luôn tha thứ, nhưng con người lại thiếu đi sự nâng niu, trân trọng. Cuối cùng, tác giả mong muốn con người có thể “bị gai đâm” để nhận ra giá trị của sự tổn thương và sống chậm lại, biết yêu thương thế giới này nhiều hơn.

Câu 3:

Trong đoạn (7), tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa (“mặt đất quen tha thứ”, “đại dương quen độ lượng”, “những nẻo đường quen nhẫn nhịn”, “những đoá hoa không bao giờ chì chiết”, “những yêu thương không bao giờ trả đũa”)

Tác dụng:

- Làm nổi bật hình ảnh thế giới tự nhiên và sự sống xung quanh con người hiện lên hiền hòa, bao dung, cam chịu mọi tổn thương do con người gây ra mà không oán trách

-Cách diễn đạt giàu tính gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu trầm lắng, sâu lắng cho đoạn văn, góp phần tăng sức biểu cảm và tính nghệ thuật của văn bản

-Qua đó, tác giả bộc lộ niềm xót xa, trăn trở và thái độ phê phán nhẹ nhàng trước sự vô tâm của con người, đồng thời gửi gắm lời nhắc nhở mỗi người cần sống nâng niu, trân trọng và có trách nhiệm hơn với thế giới xung quanh.

Câu 4:

Tác giả cho rằng con người thường quá vô tâm, vô tình với thế giới xung quanh, “yên chí đi qua thế giới này với bước chân quen xéo lên cỏ hoa” mà không hề hay biết. Việc “bị gai đâm” giống như một lời cảnh báo, một sự “giật mình” để con người nhận ra rằng mình đang làm tổn thương người khác, làm tổn thương thế giới. Gai đâm gây ra sự đau đớn, “tổn thương là rỉ máu”. Chính qua sự đau đớn đó, con người mới hiểu được thế nào là tổn thương, từ đó biết trân trọng hơn những gì mình đang có, biết yêu thương và nâng niu hơn những điều mong manh trong cuộc sống.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ văn bản này là sự cần thiết phải sống có lòng trắc ẩn, biết nâng niu và trân trọng thế giới xung quanh, từ đó hoàn thiện nhân cách của chính mình. Chúng ta cần nhận ra rằng, dù tự nhiên hay con người đều có sự bao dung nhất định, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta được phép làm tổn thương họ. Mỗi hành động, lời nói của chúng ta đều có thể gây ra những vết thương, dù vô tình hay cố ý. Vì vậy, hãy học cách đi nhẹ nhàng hơn trên thế giới này, quan sát, cảm nhận và yêu thương nhiều hơn. Đôi khi, một chút đau đớn để nhận ra sự mong manh của vạn vật sẽ giúp ta sống sâu sắc và ý nghĩa hơn.