Câu 1:

Con người cần biết yêu thương vạn vật bởi mọi sự sống trên trái đất đều có mối liên hệ mật thiết với nhau. Khi con người trân trọng thiên nhiên và muôn loài, môi trường được bảo vệ, cuộc sống trở nên hài hòa và bền vững hơn. Thực tế cho thấy nhiều quốc gia chú trọng bảo vệ rừng, bảo tồn động vật hoang dã đã giảm thiểu thiên tai và phát triển du lịch sinh thái hiệu quả. Ngược lại, nếu con người thờ ơ, chỉ biết khai thác mà không gìn giữ, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Tình trạng chặt phá rừng ở Amazon, rác thải nhựa tràn lan trên đại dương hay nhiều loài động vật bị săn bắt đến tuyệt chủng là những minh chứng rõ ràng cho lối sống ích kỉ, thiếu trách nhiệm. Tuy nhiên, cũng cần phê phán quan điểm cho rằng thiên nhiên tồn tại chỉ để phục vụ con người. Suy nghĩ ấy khiến con người trở nên kiêu ngạo và mù quáng trước hậu quả do chính mình gây ra. Yêu thương vạn vật không phải là điều cao xa mà bắt đầu từ những hành động nhỏ như bảo vệ môi trường, không ngược đãi động vật, sống tiết kiệm và có trách nhiệm. Vì vậy, yêu thương vạn vật không chỉ là tình cảm mà còn là trách nhiệm, là cách để con người bảo vệ sự sống và tương lai của chính mình.

Câu 2:

Chiến tranh không chỉ tàn phá đất đai, nhà cửa mà còn để lại những vết thương sâu thẳm trong tâm hồn con người. Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp đầy đau thương, nhiều thi sĩ đã cất lên tiếng nói yêu nước thiết tha, trong đó Hoàng Cầm là một giọng thơ tiêu biểu. Gắn bó máu thịt với vùng quê Kinh Bắc, ông đã viết nên bài thơ Bên kia sông Đuống như một khúc bi ca về quê hương bị giặc tàn phá. Đoạn thơ trích đã tái hiện rõ nét sự đổi thay đau đớn của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện nỗi xót xa và tình yêu tha thiết của nhà thơ đối với mảnh đất thân thương.

Hoàng Cầm là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại. Ông gắn bó sâu nặng với vùng quê Kinh Bắc và thường đưa không gian văn hóa, phong tục, làn điệu dân ca của miền quê này vào sáng tác. Thơ ông giàu chất trữ tình, đậm màu sắc dân gian và chan chứa nỗi niềm yêu thương với quê hương đất nước. "Bên kia sông Đuống" được sáng tác năm 1948, trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp. Tác phẩm là tiếng lòng đau xót, nhớ thương xen lẫn niềm tự hào về truyền thống văn hóa quê hương, đồng thời tố cáo tội ác chiến tranh. Đoạn thơ trích đã làm nổi bật sự biến đổi đau đớn của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện tình yêu tha thiết của nhà thơ đối với mảnh đất Kinh Bắc.

Trước hết, quê hương hiện lên trong hồi ức với vẻ đẹp trù phú, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Chỉ bằng vài nét chấm phá, Hoàng Cầm đã gợi ra cả một không gian quen thuộc, yên bình: “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng”. Hương lúa nếp không chỉ là mùi vị của đồng quê mà còn là hương vị của cuộc sống no đủ, ấm áp nghĩa tình. Cùng với đó là hình ảnh “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những bức tranh dân gian với gam màu rực rỡ tượng trưng cho đời sống tinh thần phong phú và truyền thống văn hóa lâu đời của Kinh Bắc. Điệp từ “quê hương ta” vang lên tha thiết như một lời khẳng định đầy tự hào. Quê hương trước chiến tranh là miền ký ức đẹp đẽ, bình yên, nơi có sự hòa quyện giữa thiên nhiên trù phú và văn hóa dân tộc đặc sắc.

Thế nhưng, tất cả vẻ đẹp ấy đã bị chiến tranh tàn phá dữ dội. Bước ngoặt đau thương được mở ra bằng câu thơ: “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp”. Hai chữ “khủng khiếp” như một nhát cắt, đánh dấu sự đổi thay bi thảm. Hình ảnh “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi cảnh xâm lăng dữ dội, lửa cháy tràn lan khắp làng quê. Nhịp thơ dồn dập, ngắt ngắn trong những câu: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” đã diễn tả sự mất mát đến tận cùng. Không chỉ của cải vật chất bị hủy hoại, mà sự sống cũng bị đe dọa: “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu”. Hình ảnh giàu tính biểu tượng ấy khắc họa kẻ thù tàn ác như những con thú dữ khát máu, gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp nơi.

Đặc biệt, Hoàng Cầm sử dụng những hình ảnh trong tranh Đông Hồ như “Mẹ con đàn lợn âm dương”, “Đám cưới chuột” để tăng thêm giá trị biểu đạt. Nếu trước kia đó là biểu tượng của cuộc sống ấm no, sum vầy và niềm vui dân gian thì nay lại trở thành hình ảnh của sự chia lìa, tan tác: “Chia lìa trăm ngả”, “Bây giờ tan tác về đâu?”. Câu hỏi tu từ cuối đoạn thơ vang lên đầy xót xa, thể hiện nỗi đau đớn trước cảnh quê hương bị tàn phá, con người ly tán. Nghệ thuật đối lập giữa quá khứ tươi đẹp và hiện tại đau thương đã làm nổi bật sự biến đổi ghê gớm của quê hương khi chiến tranh ập đến.

Nếu Hoàng Cầm khắc họa quê hương Kinh Bắc trước và sau chiến tranh bằng sự đối lập dữ dội giữa quá khứ thanh bình và hiện tại tan hoang, thì tác giả Quang Dũng trong "Tây Tiến" lại tái hiện một không gian chiến trường miền Tây vừa dữ dội vừa lãng mạn. Nhưng điểm gặp gỡ của hai tác phẩm là tình yêu đất nước tha thiết và thái độ tố cáo chiến tranh xâm lược. Tuy nhiên, nếu "Bên kia sông Đuống" nhấn mạnh sự biến đổi đau thương của quê hương bị tàn phá, thì "Tây Tiến" lại làm nổi bật vẻ đẹp lý tưởng, bi tráng của con người trong chiến tranh. Chính sự khác biệt ấy đã tạo nên hai sắc thái riêng, góp phần làm phong phú diện mạo thơ ca kháng chiến.

Qua đoạn thơ trên, Hoàng Cầm không chỉ tái hiện bức tranh hiện thực về sự tàn khốc của chiến tranh mà còn thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng. Chính nỗi đau ấy đã làm nên tiếng nói tố cáo chiến tranh mạnh mẽ và khơi dậy khát vọng hòa bình. Sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh vì thế không chỉ là sự thay đổi của cảnh vật mà còn là vết thương trong tâm hồn người con đất Kinh Bắc. Đoạn thơ đã để lại trong lòng người đọc niềm thương cảm và ý thức trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay.

Câu 1:

- Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là : biểu cảm

Câu 2

-Nội dung chính của văn bản: Văn bản thể hiện sự suy ngẫm về những hành động mà con người vô tình hoặc cố ý gây tổn thương cho thiên nhiên và cuộc sống xung quanh; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, nâng niu, trân trọng và có ý thức hơn về hành động của mình.

Câu 3:

- Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Biện pháp nhân hóa .

+ Mặt đất ngàn đời quen tha thứ.

+Đại dương bao la quen độ lượng.

+Cánh rừng mênh mông quen trầm mặc.

- Tác dụng:

+ Làm cho câu văn hay hơn, sinh động hơn, tăng tính nhạc và sức gợi cảm cho đoạn văn.

+ Làm cho thiên nhiên trở nên có cảm xúc, tâm hồn như con người.

+ Qua đó, tác giả đã nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn của tự nhiên trước những tổn thương do con người gây ra.

Câu 4:

-Trong câu văn: “Và ta cứ yên chí đi qua thế giới này với bước chân quen xéo lên cỏ hoa. Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm, để ta được giật mình: tổn thương là rỉ máu.” Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

+ “Gai đâm” là hình ảnh ẩn dụ cho những vấp ngã, tổn thương, đau đớn trong cuộc sống. Những tổn thương ấy giúp con người nhận ra mình đã sống vô tâm, hờ hững hoặc làm tổn thương những điều xung quanh. Nên sự đau đớn sẽ khiến con người biết trân trọng cuộc sống hơn, sống ý thức và nhân ái hơn.

+ Vì vậy trong cuộc sống chúng ta cần phải trải qua va vấp, đau khổ để trưởng thành và biết yêu thương, trân trọng những điều trong cuộc sống.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất em rút ra từ văn bản là: con người cần sống chậm lại, biết trân trọng và nâng niu những điều nhỏ bé, xung quanh mình. Trong cuộc sống, đôi khi vì vô tâm hoặc quen với sự bao dung của thiên nhiên và người khác, ta dễ gây ra những tổn thương mà không nhận ra. Chỉ khi tự mình nếm trải đau đớn, ta mới thấu hiểu giá trị của sự sống và sự đồng cảm. Vì vậy, mỗi người cần ý thức hơn trong từng hành động của mình, biết yêu thương, gìn giữ thiên nhiên và đối xử tử tế với mọi người xung quanh. Sống có trách nhiệm và nhân ái chính là cách để không làm “tổn thương rỉ máu” những điều đẹp đẽ của cuộc đời.