Câu 1 (0,5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Câu 2 :

Nội dung chính của văn bản: Văn bản thể hiện sự suy ngẫm về những tổn thương mà con người vô tình hoặc cố ý gây ra cho thiên nhiên và cuộc sống xung quanh; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, nâng niu, trân trọng và ý thức hơn về hành động của mình.

Câu 3

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Biện pháp nhân hóa

• “Mặt đất ngàn đời quen tha thứ.”

• “Đại dương bao la quen độ lượng.”

• “Cánh rừng mênh mông quen trầm mặc.”

→ Tác dụng:

• Làm cho thiên nhiên trở nên có cảm xúc, tâm hồn như con người.

• Nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn của tự nhiên trước những tổn thương do con người gây ra.

• Tăng tính nhạc điệu và sức gợi cảm cho đoạn văn.

Câu 4:

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

• “Gai đâm” là hình ảnh ẩn dụ cho những vấp ngã, tổn thương, đau đớn trong cuộc sống.

• Những tổn thương ấy giúp con người “giật mình”, nhận ra mình đã sống vô tâm, hờ hững hoặc làm tổn thương những điều xung quanh.

• Đau đớn khiến con người biết trân trọng hơn, sống ý thức và nhân ái hơn.

→ Ý nghĩa: Con người cần trải qua va vấp để trưởng thành và biết yêu thương.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất tôi rút ra từ văn bản là: con người cần sống chậm lại, biết trân trọng và nâng niu những điều nhỏ bé, mong manh quanh mình. Trong cuộc sống, đôi khi vì vô tâm hoặc quen với sự bao dung của thiên nhiên và người khác, ta dễ gây ra những tổn thương mà không nhận ra. Chỉ khi tự mình nếm trải đau đớn, ta mới thấu hiểu giá trị của sự sống và sự đồng cảm. Vì vậy, mỗi người cần ý thức hơn trong từng hành động, biết yêu thương, gìn giữ thiên nhiên và đối xử tử tế với mọi người xung quanh.

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ

Con người không tồn tại riêng lẻ mà luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên và vạn vật xung quanh. Vì thế, biết yêu thương vạn vật chính là một biểu hiện của tâm hồn đẹp và nhân cách cao quý. Khi con người yêu thương cây cối, muông thú, sông núi, ta sẽ biết trân trọng và bảo vệ môi trường sống của mình. Thiên nhiên không chỉ cung cấp nguồn sống mà còn nuôi dưỡng tâm hồn con người trở nên nhẹ nhàng, sâu sắc hơn. Ngược lại, nếu con người sống thờ ơ, vô tâm, làm tổn hại đến vạn vật, chính con người cũng sẽ phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng như thiên tai, ô nhiễm môi trường và mất cân bằng sinh thái. Không chỉ vậy, yêu thương vạn vật còn giúp con người học được cách sống nhân ái, biết quan tâm và sẻ chia với mọi người xung quanh. Một người biết nâng niu một chiếc lá, một cánh hoa cũng sẽ biết trân trọng tình cảm và cuộc sống. Vì vậy, mỗi chúng ta cần sống chậm lại, biết quan sát, lắng nghe và yêu thương vạn vật, bởi đó chính là cách để cuộc sống trở nên ý nghĩa và tốt đẹp hơn.

Câu 2 (4.0 điểm): Bài văn khoảng 600 chữ

Nhà thơ Hoàng Cầm là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại. Bài thơ Bên kia sông Đuống được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp, thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc và nỗi đau xót trước cảnh quê hương bị tàn phá. Đoạn thơ đã làm nổi bật sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh, từ vẻ đẹp thanh bình, trù phú đến cảnh tượng tan hoang, đau thương.

Trước hết, quê hương hiện lên với vẻ đẹp bình yên, giàu bản sắc văn hóa dân tộc. Hình ảnh “quê hương ta lúa nếp thơm nồng” gợi lên một vùng quê trù phú, no đủ với hương thơm quen thuộc của đồng ruộng. Không chỉ giàu có về vật chất, quê hương còn giàu đẹp về đời sống tinh thần qua hình ảnh “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Tranh Đông Hồ là biểu tượng văn hóa truyền thống, thể hiện nét đẹp giản dị mà sâu sắc của người dân quê. Từ “tươi trong”, “sáng bừng” cho thấy vẻ đẹp rực rỡ, đầy sức sống của quê hương. Những hình ảnh ấy không chỉ thể hiện sự trù phú mà còn thể hiện niềm tự hào và tình yêu tha thiết của tác giả đối với quê hương mình.

Tuy nhiên, quê hương thanh bình ấy đã bị chiến tranh tàn phá khốc liệt. Câu thơ “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp” như một bước ngoặt, mở ra một thực tại đau thương. Hình ảnh “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi lên sự tàn ác của kẻ thù khi đốt phá, hủy diệt mọi thứ. Những câu thơ ngắn, dồn dập: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” đã diễn tả sự mất mát to lớn của người dân. Ruộng đồng khô cằn, nhà cửa bị thiêu rụi, cuộc sống bị phá hủy hoàn toàn. Đặc biệt, hình ảnh “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu” đã khắc họa kẻ thù như những con thú dữ khát máu, thể hiện sự căm thù sâu sắc của tác giả.

Không chỉ thiên nhiên và cuộc sống bị tàn phá, mà cả những giá trị văn hóa, tinh thần cũng bị chia lìa. Hình ảnh “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả” gợi sự tan tác, chia ly đau đớn. Bức tranh dân gian vốn mang ý nghĩa sum vầy, hạnh phúc nay lại trở thành biểu tượng của sự chia cắt. Câu thơ “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?” thể hiện nỗi xót xa trước sự mất mát của những giá trị văn hóa truyền thống. Câu hỏi tu từ “về đâu?” như một lời than đau đớn, thể hiện nỗi tiếc thương vô hạn của tác giả trước cảnh quê hương bị hủy hoại.

Đoạn thơ sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, kết hợp với biện pháp đối lập giữa quá khứ thanh bình và hiện tại đau thương, làm nổi bật sự biến đổi của quê hương. Giọng thơ lúc đầu tha thiết, tự hào, sau đó chuyển sang đau xót, căm phẫn, thể hiện rõ tình yêu quê hương sâu sắc của tác giả.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã thể hiện niềm yêu thương quê hương tha thiết và nỗi đau xót trước cảnh quê hương bị chiến tranh tàn phá. Đồng thời, đoạn thơ cũng giúp người đọc hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình và thêm trân trọng cuộc sống hôm nay. Quê hương dù trải qua đau thương nhưng vẫn luôn là nơi thiêng liêng trong trái tim mỗi con người.