1. Nhân vật lão Goriot trong đoạn trích là biểu tượng bi thảm cho tình phụ tử mù quáng và sự băng hoại đạo đức trong xã hội đồng tiền. Qua ngòi bút hiện thực của Balzac, hiện thân của lão là một người cha đáng thương đến tội nghiệp. Tình yêu con của lão đã vượt qua mọi giới hạn, trở thành một thứ "đạo đức" độc tôn: lão sẵn sàng để con "móc mắt", "rút gan rút ruột" chỉ mong đổi lại một ánh nhìn hay sự hiện diện của chúng. Sự mâu thuẫn trong tâm lý lão — vừa nguyền rủa những đứa con bất hiếu, vừa khát khao được chạm vào manh áo của chúng — cho thấy một trái tim đã bị tổn thương sâu sắc nhưng vẫn không thể ngừng yêu thương. Bi kịch của lão không chỉ dừng lại ở cái chết cô độc trong sự bỏ rơi của Delphine và Anastasie, mà còn nằm ở sự thức tỉnh muộn màng về sức mạnh vạn năng của đồng tiền đã bóp nghẹt tình thân. Lão Goriot vừa là nạn nhân của xã hội tư bản tàn nhẫn, vừa là nạn nhân của chính phương pháp giáo dục sai lầm khi dùng vật chất để nuôi dưỡng tình yêu. Nhân vật để lại trong lòng độc giả nỗi xót xa vô hạn và bài học cảnh tỉnh về giá trị nhân bản trước những cám dỗ phù hoa.

Câu 1. Văn bản được sử dụng ngôi kể thứ ba. Người kể chuyện ẩn mình, gọi tên các nhân vật (Eugène, lão Goriot, Bianchon...) và quan sát, thuật lại diễn biến câu chuyện một cách khách quan nhưng cũng đầy thấu cảm.

Câu 2. Đề tài của văn bản là tình phụ tử và sự tha hóa của đạo đức con người trong xã hội đồng tiền. Cụ thể, tác phẩm khai thác bi kịch của một người cha yêu con mù quáng và sự bất hiếu, lạnh lùng của những đứa con bị lối sống thượng lưu, vật chất làm băng hoại lương tâm.

Câu 3. Lời nói của lão Goriot gợi lên nhiều suy nghĩ đau xót và ám ảnh:

- Sự hối tiếc và cảnh tỉnh: Câu nói "Con phải yêu quý cha mẹ con" như một lời trăng trối, một bài học rút ra từ chính nỗi đau xương máu của lão. Lão nhận ra giá trị của tình thân khi bản thân đang bị tước đoạt nó.

- Nỗi đau tận cùng của sự cô đơn: Hình ảnh "khát nhưng không bao giờ được uống" là một ẩn dụ tuyệt vọng. Cái "khát" ở đây không phải là nước, mà là khát tình thương, khát sự quan tâm của con cái. Suốt 10 năm, lão sống trong cảnh có con mà như không, bị bỏ rơi ngay khi còn sống.

- Sự thức tỉnh muộn màng: Lão nhận ra bi kịch của mình nhưng đã quá trễ, tạo nên một âm hưởng bi thương, khiến người đọc vừa thương hại vừa xót xa cho một kiếp người hy sinh tất cả để rồi nhận lại con số không tròn trĩnh.

Câu 4. Sự mâu thuẫn này xuất phát từ bản chất tình yêu thương của lão Goriot:

- Bản năng người cha: Sự nguyền rủa, mắng chửi chỉ là phản ứng tức thời của nỗi đau bị phản bội, là sự bộc phát của lí trí khi nhận ra sự thật phũ phàng. Nhưng sâu thẳm trong lòng, tình yêu thương của lão đã trở thành một thứ "đạo đức", một đức tin mù quáng.

- Sự vị tha và yếu lòng: Với lão, các con là mục đích sống duy nhất. Dù chúng có tồi tệ đến đâu, lão vẫn tìm cách đổ lỗi cho hoàn cảnh (do con rể, do xã hội) để bào chữa cho con.

- Nỗi sợ cái chết: Trước ngưỡng cửa hư vô, sự cô đơn làm lão khiếp sợ. Lão cần một điểm tựa tinh thần, và dù là sự hiện diện giả dối của các con cũng đủ để lão nhắm mắt xuôi tay trong thanh thản.

Câu 5. Tình cảnh cuối đời của lão Goriot là một bi kịch đau đớn và điển hình nhất của xã hội Paris bấy giờ:

- Sự cô độc tuyệt đối: Một người cha từng giàu có, đã hy sinh cả gia tài và cuộc đời cho con cái, nhưng lúc lâm chung lại không có nổi một đứa con bên cạnh. Lão chết trong một căn phòng trọ tồi tàn, giữa sự chăm sóc của những người xa lạ (Rastignac và Bianchon)

- Sự rẻ rúng của tình thân trước sức mạnh đồng tiền: Cái chết của lão là bằng chứng đanh thép cho sự lên ngôi của đồng tiền, nơi quan hệ gia đình bị chặt đứt bởi lòng tham và hư danh quý tộc.

- Vừa đáng thương, vừa đáng trách: Đáng thương vì tình yêu bao la bị đáp lại bằng sự ghẻ lạnh; đáng trách vì lối giáo dục sai lầm, dùng tiền bạc làm thước đo tình cảm, góp phần tạo nên những "con quái vật" bất hiếu.