Câu 1: Xác định ngôi kể của văn bản trên.

Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ ba (người kể chuyện giấu mặt).

• Dấu hiệu nhận biết: Người kể chuyện xưng hô bằng các đại từ ngôi thứ ba như "y" (chỉ nhân vật Thứ), "vợ y", "ông bố", "bà mẹ y", và không trực tiếp tham gia vào câu chuyện.

Câu 2: Xác định điểm nhìn trong đoạn trích. Điểm nhìn này có tác dụng như thế nào?

Điểm nhìn chính trong đoạn trích là điểm nhìn bên trong nhân vật Thứ (người kể chuyện ngôi thứ ba nhưng nhập vai vào nhân vật Thứ để tái hiện suy nghĩ và cảm xúc).

Tác dụng của điểm nhìn:

• Tăng tính chân thực và chiều sâu tâm lý: Việc nhập sâu vào tâm trí Thứ giúp nhà văn khai thác một cách chân thật và triệt để những suy tư, dằn vặt, mâu thuẫn nội tâm, và nỗi đau âm ỉ của nhân vật (ví dụ: nỗi hoảng hốt về tương lai, sự ân hận vì tiêu tiền, cảm giác thèn thẹn khi ăn cơm một mình).
• Tạo tính khách quan cho lời kể: Mặc dù điểm nhìn bên trong, nhưng việc duy trì ngôi kể thứ ba giúp nhà văn giữ được khoảng cách khách quan cần thiết để đưa ra những nhận xét, đánh giá triết lý về thân phận con người và bi kịch xã hội (ví dụ: "cái sự buồn cười ấy lại là một sự rất thường, chẳng riêng gì trong một nhà y, mà có lẽ chung cho khắp mọi nơi.").
• Khắc họa bi kịch "Sống mòn": Điểm nhìn này cho phép người đọc chứng kiến rõ ràng quá trình tinh thần của Thứ bị xói mòn bởi gánh nặng cơm áo, sự tính toán chi li, và sự hy sinh thầm lặng của những người thân.

Câu 3: Tại sao nước mắt của Thứ lại ứa ra khi ăn cơm?

Nước mắt của Thứ lại ứa ra khi ăn cơm vì anh cảm thấy quá đau khổ, dằn vặt và bất lực trước bi kịch của cả gia đình, khi bữa cơm trở thành biểu tượng của sự phân chia và nỗi nhục nhã.

Cụ thể, có ba lý do chính:

1. Sự ân hận và tủi hổ: Thứ nhận ra rằng mình đang được hưởng đặc quyền một mình ăn cơm no đủ, có thức ăn ngon (cá kho) giữa lúc cả nhà (bà, mẹ, vợ, các em) đang phải nhịn đói, dồn bữa, và chỉ ăn cơm với rau tương để dành dụm gạo. Anh thấy mình không xứng đáng và cảm thấy "thèn thẹn" khi ăn.
2. Sự bất lực trước gánh nặng: Thứ nhận ra rằng anh không thể thay đổi được hoàn cảnh nghèo khổ của gia đình, và càng nhìn rõ sự hy sinh của mọi người thì gánh nặng trên vai anh càng trở nên nặng nề hơn. Anh không thể nhường bữa ăn quý giá ấy cho ai, nhưng cũng không thể nuốt trôi miếng cơm nghẹn đắng vì thương xót.
3. Bi kịch chung của xã hội: Anh "suy rộng ra và chua chát nhận ra rằng cái sự buồn cười ấy lại là một sự rất thường" – sự bất công khi kẻ sung sướng lại chính là kẻ không cần sung sướng. Nước mắt Thứ ứa ra không chỉ vì nỗi khổ của gia đình mình mà còn vì bi kịch chung của những con người nghèo khổ trong xã hội.

Câu 4: Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao đã phản ánh điều gì?

Thông qua nhân vật ông giáo Thứ, nhà văn Nam Cao đã phản ánh bi kịch "Sống mòn" (hay sự hủy hoại tinh thần) của tầng lớp trí thức tiểu tư sản nghèo trong xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, đồng thời tố cáo sự bất công của xã hội cũ.

Cụ thể, Nam Cao phản ánh:

1. Bi kịch Trí thức bị hủy hoại: Thứ là một trí thức có học thức, có tâm hồn nhạy cảm, có khát vọng sống cao đẹp ("thú vui, những hy vọng cao xa"), nhưng lại bị gánh nặng "cơm áo gạo tiền" đè bẹp. Cuộc sống của anh bị "thắt chặt vào, càng chật chội thêm", khiến anh phải từ bỏ lý tưởng, tài năng, và chỉ còn dám nghĩ đến "cơm áo hằng ngày". Đây là bi kịch của sự tha hóa và xói mòn tinh thần.
2. Sự Bất công và Đạo đức giả của Xã hội: Nam Cao phản ánh một xã hội mà ở đó, người làm việc nhiều nhất lại là người chịu đói khổ nhất (bà, mẹ, vợ, các em), còn người có điều kiện (như Thứ) lại phải sống trong nỗi dằn vặt tội lỗi khi nhận đặc quyền nhỏ bé. Sự bất công này là cội rễ làm nên nỗi khổ "sống mòn" của nhân vật.
3. Tình yêu thương và Sự hy sinh thầm lặng: Tác phẩm ca ngợi tình cảm gia đình sâu sắc (sự nhường nhịn, hy sinh của vợ, mẹ Thứ), đồng thời lên án những tập tục và lề thói lạc hậu đã khiến con người phải kìm nén nhu cầu cơ bản của mình (như việc cả nhà nhịn đói để dành phần cho Thứ).

c1 Bài thơ "Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa" được viết theo thể thơ Tự do.

• Dấu hiệu nhận biết: Bài thơ không bị ràng buộc nghiêm ngặt về số chữ trong mỗi câu (có câu 7 chữ, câu 8 chữ, câu 9 chữ) và không tuân theo một quy tắc gieo vần hay ngắt nhịp cố định nào của các thể thơ truyền thống (như lục bát, thất ngôn).
• c2 Bài thơ thể hiện cảm xúc chủ đạo là nỗi lo sợ, bất an và sự hoài nghi của nhân vật trữ tình (người anh) trước sự đổi thay của thời gian, hoàn cảnh và lòng người, đặc biệt là tình yêu.
• Nỗi sợ cụ thể: Sợ rằng những lời thề ước sẽ bị "xoá nhoà" (khổ 1); sợ sự "đổi mùa theo gió" của người mình yêu (khổ 4); sợ tương lai tan vỡ, không biết "ngày mai chúng mình ra sao" (khổ 5).
• Nỗi lo chung: Là sự lo lắng về sự mong manh của hạnh phúc con người trước những biến cố của đời sống ("Hạnh phúc con người mong manh mưa sa").
• Cảm xúc liên quan: Bên cạnh nỗi sợ, bài thơ còn có sự nuối tiếc (những điều đã mất, tuổi thơ hiền hậu) và tha thiết giữ gìn những giá trị cũ, chân thành.
• c3

Mưa cướp đi ánh sáng của ngày Đường chập choạng trăm mối lo khó gỡ Thức chẳng yên dở dang giấc ngủ Hạnh phúc con người mong manh mưa sa.

Trong đoạn thơ trên, biện pháp tu từ nổi bật nhất là Nhân hóa qua hình ảnh "Mưa cướp đi ánh sáng của ngày".

• Biện pháp tu từ: Nhân hóa (gán hành động "cướp đi" của con người cho sự vật vô tri là "Mưa").
• Ý nghĩa:
• • Tăng sức gợi hình, gợi cảm: Biến mưa từ một hiện tượng tự nhiên thành một thế lực hung hãn, tàn nhẫn có khả năng gây hại.
  • Biểu đạt nỗi sợ hãi: Mưa không chỉ là mưa rào thông thường mà là hình ảnh tượng trưng cho những biến cố, tai họa, những đổi thay tiêu cực trong cuộc đời và tình yêu.
  • Khắc họa sự mất mát: Hành động "cướp đi" nhấn mạnh rằng những điều tốt đẹp (ánh sáng, hy vọng, hạnh phúc) bị đoạt mất một cách bất ngờ, mạnh mẽ và không thể chống đỡ, làm cho cuộc sống trở nên u ám ("Đường chập choạng") và bấp bênh ("mong manh mưa sa").
  • c4
  • Chấp nhận sự Mong manh và Bất biến:
    • Chấp nhận sự thật: Thừa nhận rằng cuộc sống luôn vận động, thay đổi, và hạnh phúc con người là mong manh trước những yếu tố khách quan (như "mưa sa", "gió đổi mùa").
    • Khả năng thích ứng: Không nên quá sợ hãi hay chối bỏ sự thay đổi. Học cách thích nghi, chấp nhận những điều không thể kiểm soát, và tìm kiếm cơ hội từ những biến động.
  • Kiên định với Giá trị Cốt lõi:
    • Giữ vững niềm tin và hy vọng: Giống như nhân vật trữ tình cố gắng bám víu vào "tuổi thơ ta là nơi hiền hậu nhất" (khổ 4), con người cần kiên định với những giá trị đạo đức, tình cảm, và ước hẹn đã có.
    • Sống trọn vẹn ở hiện tại: Giảm bớt nỗi lo lắng về tương lai để tập trung vào việc xây đắp, vun vén cho những điều mình đang có, làm cho "vườn cũ" (những gì thân thương) không bị gẫy cành và rụng trái.
    • Tự tin vào bản thân: Tương lai có thể chưa biết, nhưng những nỗ lực và sự chân thành của bản thân ("Riêng lòng anh, anh không quên đâu") là điều có thể kiểm soát được. Kiên trì với sự chân thật và lòng tốt là cách tốt nhất để đối phó với sự bất trắc của thời gian và lòng người.

Nghị luận.

cau 2

• Tác dụng của Phân tích: Giúp người đọc hiểu rõ bản chất vấn đề. Tác giả phân tích hiện tượng Obama đắc cử Tổng thống Mỹ, làm rõ nguyên nhân không phải do "sự thăng hoa của chủ nghĩa bình đẳng sắc tộc" (bác bỏ quan điểm sai lầm) mà là do ông đã gieo những "cái cây của giấc mơ" vào tâm hồn người Mỹ.
• Tác dụng của Chứng minh: Cung cấp dẫn chứng thực tế (sự kiện bầu cử Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2008) để làm sáng tỏ và tăng tính thuyết phục cho luận điểm của tác giả về vai trò của "giấc mơ" (khát vọng nhân văn) trong việc thay đổi nhận thức và hành động của cả một dân tộc.
• ca3 Tác giả cho rằng: “Chúng ta thực sự là những kẻ nghèo đói” vì chúng ta đã đánh mất và lãng quên những giấc mơ, những khát vọng đẹp đẽ, nhân văn của chính mình (đoạn 12).
• Tác giả không đánh giá sự nghèo đói về vật chất mà là sự nghèo đói về tinh thần và tâm hồn.
• Sự nghèo đói này thể hiện ở chỗ: "khi chúng ta xoè bàn tay của tâm hồn chúng ta ra, chúng ta chẳng thấy một hạt giống nào của giấc mơ trong cả hai lòng bàn tay ấy." (Đoạn 12).
• Giấc mơ ở đây tượng trưng cho lý tưởng, khát vọng sống cao đẹp, niềm tin vào tương lai, sự rung động nhân văn, và khả năng vượt lên trên những lợi ích vật chất cụ thể. Việc thiếu vắng những giá trị tinh thần đó khiến con người trở nên u uẩn, hoảng loạn (đoạn 9) và thiếu đi sức mạnh tinh thần cốt lõi.
• cau 4 Mặc dù đoạn (11) chủ yếu chỉ ra vấn đề (chúng ta "quá ít lo sợ cho những cơn đau ốm thuộc về tâm hồn" và "không biết phải chữa chạy như thế nào"), nhưng dựa trên toàn bộ bài viết, đặc biệt là các đoạn trước và sau, những cách khả thi để chữa chạy cho "những cơn đau ốm tâm hồn" là:

1. Gieo hạt giống của giấc mơ: Cần chủ động mang lại, nói về, và nuôi dưỡng những khát vọng, lý tưởng sống đẹp cho bản thân và cho thế hệ trẻ (đoạn 1, 6).
2. Khôi phục việc kể chuyện cổ tích: Kể cho những đứa trẻ nghe những câu chuyện cổ tích (hoặc những câu chuyện chứa đựng niềm tin, khát vọng) để gieo vào tâm hồn chúng "những giấc mơ đẹp đẽ và nhân ái về thế giới" (đoạn 6, 8).
3. Quan tâm đến sức khỏe tinh thần: Không chỉ lo sợ cho "sự đau ốm sinh học", mà phải quan tâm và chữa chạy những vấn đề tâm hồn bằng cách mang lại những điều kỳ diệu (những giá trị tinh thần) ở bên ngoài ô cửa phòng ngủ và phòng học của chúng (đoạn 10, 11).
4. Làm gương cho thế hệ trẻ: Người lớn phải tự tìm lại những giấc mơ của chính mình để không trở thành "những kẻ nghèo đói" về tinh thần, từ đó có thể là người gieo hạt giống của giấc mơ vào những đứa trẻ (đoạn 11, 12).