Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Biểu cảm

*Dấu hiệu:

• Văn bản là một bài thơ trữ tình.
• Thể hiện cảm xúc nhớ thương, khắc khoải, da diết.
• Hình ảnh gợi cảm, giàu nhạc điệu, hướng vào bộc lộ tình cảm cá nhân.

⇒ Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.

Câu 2. Văn bản gợi nhắc đến những tác phẩm của nhà văn Anđecxen:

Các tác phẩm được nhắc đến:

• Hình ảnh nàng tiên bé nhỏ → gợi truyện Nàng tiên cá.
• Nhắc đến Hoàng tử → mô-típ quen thuộc trong truyện cổ Andersen.
• Nhắc trực tiếp đến đêm Andecxen → gợi không khí thần thoại, cổ tích đặc trưng của Andersen.

⇒ Đoạn thơ gợi đến Nàng tiên cá và nhiều truyện cổ tích mang màu sắc Andersen.

Câu 3. Tác dụng của việc gợi nhắc tác phẩm Anđecxen

• Tạo không gian cổ tích vừa lãng mạn, vừa huyền ảo.
• Gợi cảm xúc trong trẻo, thuần khiết, như những câu chuyện Andersen luôn đề cao lòng nhân ái.
• Nhấn mạnh vẻ đẹp hi sinh, nét đau buồn trong tình yêu – đặc trưng của nhiều truyện Andersen (như Nàng tiên cá).
• Làm nổi bật chủ đề: tình yêu đẹp nhưng mong manh, dễ tổn thương, đầy những hi sinh thầm lặng.

⇒ Giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn nỗi nhớ, nỗi day dứt và vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình.

Câu 4. Giá trị của biện pháp so sánh trong câu thơ:

“Biển mặn mòi như nước mắt của em.”**

Về nội dung:

• So sánh “biển mặn mòi” – “nước mắt” gợi liên tưởng nỗi đau sâu thẳm của người con gái.
• Làm nổi bật nỗi buồn mênh mang, trải dài như biển lớn.
• Gợi cảm giác thiên nhiên cũng hóa thành cảm xúc con người → hòa nhập giữa cảnh và tình.
• Nhấn mạnh sự trắc ẩn, thương cảm của nhân vật trữ tình dành cho “em”.

⇒ Tăng chiều sâu biểu đạt nỗi buồn và vẻ đẹp hi sinh của tình yêu.

Về nghệ thuật:

• Tạo hình ảnh gợi cảm, giàu chất trữ tình.
• Làm câu thơ mềm mại, da diết, giàu sức gợi.
• Tạo nhịp thơ trầm lắng, phù hợp tâm trạng nhớ thương.

Câu 5. Cảm nhận về vẻ đẹp nhân vật trữ tình trong khổ thơ cuối

Vẻ đẹp của nhân vật trữ tình:

• Chung thủy, hướng về tình yêu dù “tuyết lạnh” hay “bão tố”.
• Hi sinh, âm thầm giữ trọn lời hẹn ước.
• Nồng nàn và mãnh liệt:
  “Que diêm cuối cùng sẽ cháy trọn tình yêu”
  → sẵn sàng cháy hết mình vì hạnh phúc của người thương.
• Kiên định: dù cuộc đời nhiều thử thách, vẫn một lòng không thay đổi.

⇒ Hình ảnh nhân vật trữ tình toát lên vẻ đẹp cao thượng, thủy chung và đầy nhân văn.

Câu 1. Thể thơ của đoạn trích: Tự do

Dấu hiệu nhận biết:

• Không bị ràng buộc bởi khuôn khổ nhất định.
• Không quy định số câu, số chữ, số dòng.
• Từ ngữ, hình ảnh, vần điệu đa dạng.

⇒ Đây là những dấu hiệu đặc trưng của thơ tự do.

Câu 2. Hình ảnh trong đoạn trích cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung

• Nắng gắt và cát bỏng trải dài.
• Lúa con gái gầy còm, úa đỏ.
• Gió bão dữ dội quật phá.
• Đất đai nghèo, mỏng đến mức “không kịp rót”.

⇒ Những chi tiết này cho thấy cuộc sống vô cùng gian khổ của người miền Trung, đồng thời bộc lộ sự thấu hiểu và đồng cảm của tác giả đối với mảnh đất này.

Câu 3. Các dòng thơ giúp hiểu thêm về con người và mảnh đất miền Trung

• Đất hẹp nhưng kiên cường như “đáy lưng ong”.
• Con người nghĩa tình, đằm thắm, “tình người đọng mật”.
• Cuộc sống gian khó nhưng vẫn nặng nghĩa, đậm yêu thương.

⇒ Con người miền Trung chịu thương, chịu khó; nghĩa nặng tình sâu; luôn chứa chan yêu thương.

⇒ Qua đó thể hiện tấm lòng trân trọng và ngưỡng mộ của tác giả đối với mảnh đất và những con người nơi đây.

Câu 4. Tác dụng của thành ngữ “mảnh đất nghèo mỏng tơi không kịp rót”

*Thành ngữ “mảnh đất nghèo mỏng tơi không kịp rót”

Về nội dung:

• Gợi rõ sự nghèo khó, cằn cỗi của đất miền Trung.
• Nhấn mạnh sự thiếu thốn đến tận cùng của thiên nhiên.
• Làm nổi bật nỗi vất vả, khó nhọc của con người nơi đây.

⇒ Cho thấy sự khắc nghiệt của thiên tai.
⇒ Phản ánh sự gian khổ của đồng bào miền Trung.
⇒ Qua đó thể hiện sự xót thương và đồng cảm sâu sắc của tác giả.

Về nghệ thuật:

• Tạo nhịp điệu cho câu thơ, tăng sức biểu cảm.
• Làm câu thơ trở nên sinh động, gợi hình, gợi cảm.

Câu 5. Tình cảm của tác giả dành cho miền Trung

• Tác giả dành nỗi thương sâu nặng cho miền Trung đầy gian khó.
• Xót xa trước nắng cát, bão gió, lúa nghèo và cuộc sống cực nhọc.
• Trân trọng vẻ đẹp bền bỉ, nghĩa tình của con người miền Trung.
• Lời thơ như lời nhắc nhở yêu thương: “Đừng để mẹ già mong”, thấm đẫm sự nhân hậu.

⇒ Tác giả thể hiện cảm xúc đồng cảm, xót thương và thấu hiểu sâu xa.
⇒ Qua đó thấy được tình cảm chân thành và tha thiết của tác giả đối với miền Trung.

Câu 1. Thể thơ của đoạn trích: Tự do

Dấu hiệu nhận biết:

• Không bị ràng buộc bởi khuôn mẫu cố định.
• Không quy định số câu, số chữ, số dòng.
• Từ ngữ, hình ảnh và vần điệu đa dạng.

⇒ Đây là những đặc điểm tiêu biểu của thơ tự do.

Câu 2. Nội dung lòng biết ơn mà nhân vật trữ tình bày tỏ trong đoạn trích

-Thiên nhiên và những hình ảnh tuổi thơ
Hình ảnh “những cánh sẻ nâu… rút những cọng rơm vàng… cánh diều thơ nhỏ… sắc trời xanh” gợi lại vẻ đẹp bình dị của đồng quê.
⇒ Thiên nhiên như người thầy đầu đời, nuôi dưỡng cảm xúc và tâm hồn trẻ thơ.

-Người mẹ – cội nguồn của sự sống
Các câu thơ:

• “Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành”
• “‘Tuổi của mẹ’ con nằm tròn bụng mẹ”

⇒ Nhắc nhở công lao sinh thành, tình yêu thương bao dung mà mẹ dành cho con từ khi còn là mầm sống bé nhỏ.

-Tuổi thơ, trò chơi dân gian và tiếng Việt
Nhân vật trữ tình biết ơn:

• “trò chơi tuổi nhỏ mê ly”
• lời đồng dao “Chuyền chuyền một…”
• “ngôn ngữ lung linh… tiếng Việt mãi ngân nga”

⇒ Tri ân tuổi thơ trong sáng và tiếng Việt – những yếu tố hình thành nhân cách và bản sắc văn hóa của mỗi con người.

-Những con người lao động, dấu chân trên đường đời
Những câu thơ:

• “Biết ơn dấu chân bám mặt đường xa”
• “Những dấu chân trần, bùn nặng vết”

⇒ Tưởng nhớ công sức của những người lao động vất vả và những trải nghiệm âm thầm đã góp phần tạo nên bản lĩnh con người.

Kết lại:
Nhân vật trữ tình bày tỏ lòng biết ơn đối với thiên nhiên, mẹ, tuổi thơ – tiếng Việt và những con người lao động đã nuôi dưỡng, bồi đắp và đồng hành trong hành trình trưởng thành.

Câu 3. Công dụng của dấu ngoặc kép trong dòng thơ “Chuyền chuyền một…”

Về nội dung:

• Đánh dấu lời đồng dao được trích dẫn trực tiếp.
• Gợi lại âm thanh quen thuộc của trò chơi dân gian, khơi dậy ký ức tuổi thơ sinh động.
• Làm nổi bật giá trị văn hóa dân gian và vai trò của trò chơi, tiếng nói trẻ thơ trong việc hình thành tâm hồn con người.

Về nghệ thuật:

• Tạo nhịp điệu cho câu thơ.
• Tăng sức biểu cảm, giúp câu thơ giàu hình ảnh và cảm xúc hơn.

Câu 4. Hiệu quả của phép lặp cú pháp trong đoạn thơ

Phép lặp: Các cụm từ “Biết ơn…”, “Biết…” xuất hiện liên tục.

Về nội dung:

• Nhấn mạnh chủ đề chính: lòng biết ơn.
• Tạo cảm giác dồn tích cảm xúc, liệt kê nhiều đối tượng để làm nổi bật sự phong phú của những điều ta cần tri ân.
• Giúp liên kết các ý, tạo sự mạch lạc, chặt chẽ trong bố cục đoạn thơ.
• Tăng chiều sâu cảm xúc, cho thấy sự chân thành, tha thiết của nhân vật trữ tình.

Về nghệ thuật:

• Tạo nhịp điệu, gia tăng tính biểu cảm.
• Làm câu thơ sinh động, gợi hình, gợi cảm.

Câu 5. Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với tôi

• Thông điệp khiến tôi xúc động nhất là bài học về lòng biết ơn đối với những gì đã nuôi dưỡng và hình thành nên con người từ thuở bé.
• Khi đọc: “Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành / ‘Tuổi của mẹ’ con nằm tròn bụng mẹ”, tôi nghẹn ngào nhận ra: tình mẹ bắt đầu từ khi ta chưa chào đời.
• Những câu thơ về tuổi thơ (“Biết ơn trò chơi tuổi nhỏ mê ly… tiếng Việt mãi ngân nga”) làm tôi nhớ lại quãng đời vô tư, nơi trò chơi và tiếng đồng dao tạo nên tâm hồn trong trẻo hôm nay.
• Câu thơ: “Biết ơn dấu chân bám mặt đường xa / Những dấu chân trần, bùn nặng vết” giúp tôi hiểu rằng mỗi bước trưởng thành đều đặt trên những hy sinh thầm lặng của cha mẹ và bao người lao động.
• Từ đó, tôi thấm thía rằng con người chỉ thật sự lớn lên khi biết tri ân những yêu thương bình dị quanh mình.

⇒ Thông điệp ấy nhắc tôi sống tử tế hơn, trân trọng những gì đang có và luôn ghi nhớ hai chữ “biết ơn” giản dị mà sâu nặng.