Câu 1

Bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống của Hồ Xuân Hương là một tác phẩm trào phúng đặc sắc, thể hiện rõ thái độ khinh bỉ của tác giả đối với tên tướng giặc xâm lược bại trận, đồng thời bộc lộ niềm tự hào dân tộc sâu sắc. Hai câu thơ đầu gợi lên hình ảnh ngôi đền thờ Sầm Nghi Đống với tư thế “đứng cheo leo”, nhỏ bé, lạc lõng, qua đó hạ thấp và phủ nhận giá trị của kẻ được thờ. Cách nhìn “ghé mắt trông ngang” thể hiện thái độ coi thường, mỉa mai đầy chủ ý của nữ sĩ. Đến hai câu cuối, Hồ Xuân Hương đặt ra giả định “đổi phận làm trai” để châm biếm sâu cay cái gọi là “anh hùng” của Sầm Nghi Đống, khẳng định rằng dù có mang danh nam nhi thì sự nghiệp của hắn cũng chẳng đáng kể. Qua bài thơ, tác giả vừa lên án kẻ xâm lược, vừa tôn vinh chiến thắng vẻ vang của dân tộc, đồng thời thể hiện cá tính mạnh mẽ, bản lĩnh và tư tưởng tiến bộ của một nữ thi sĩ tài hoa.

Câu 2.

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh bền bỉ để dựng nước và giữ nước. Từ những chiến công hiển hách của cha ông trong quá khứ đến sự phát triển của đất nước trong thời bình hôm nay, tất cả đều được tạo nên từ ý thức trách nhiệm và tinh thần cống hiến của mỗi con người. Vì vậy, xây dựng và bảo vệ đất nước không chỉ là khẩu hiệu lớn lao mà là trách nhiệm thiêng liêng, lâu dài của mỗi công dân.

Trước hết, trách nhiệm xây dựng đất nước được thể hiện rõ qua việc mỗi người không ngừng học tập, lao động và sáng tạo. Trong thời đại khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, tri thức chính là sức mạnh quyết định vị thế của một quốc gia. Học tập nghiêm túc, làm việc có kỷ luật, có trách nhiệm không chỉ giúp mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân mà còn góp phần tạo nên nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Đặc biệt, thế hệ trẻ cần sống có mục tiêu, lý tưởng, biết ước mơ và hành động để biến ước mơ ấy thành những giá trị cụ thể cho xã hội.

Bên cạnh xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời bình cũng là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ là bảo vệ biên giới, chủ quyền lãnh thổ mà còn là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sự bình yên và ổn định của xã hội. Việc chấp hành pháp luật, tôn trọng kỷ cương, đấu tranh với cái xấu, cái ác, lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp chính là những hành động thiết thực để góp phần bảo vệ đất nước từ bên trong.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số người sống thờ ơ với vận mệnh chung, thiếu ý thức trách nhiệm, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi nghĩa vụ đối với cộng đồng và Tổ quốc. Lối sống ấy cần được phê phán, bởi một xã hội chỉ có thể phát triển bền vững khi mỗi cá nhân đều biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng.

Tóm lại, xây dựng và bảo vệ đất nước là trách nhiệm chung của toàn dân, nhưng bắt đầu từ nhận thức và hành động cụ thể của mỗi con người. Khi mỗi người biết sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, đất nước sẽ có thêm sức mạnh để vươn lên, phát triển và khẳng định vị thế của mình trong thời đại mới.

Câu 1.
Bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Câu 2.

• Trợ từ: kìa
• Từ tượng hình: cheo leo

Câu 3.

• Các từ ngữ thể hiện thái độ của nữ sĩ: ghé mắt, trông ngang, kìa, đứng cheo leo, há bấy nhiêu.
• Nhận xét: Thái độ của Hồ Xuân Hương là khinh bỉ, mỉa mai, châm biếm sâu sắc đối với Sầm Nghi Đống; đồng thời thể hiện niềm tự hào dân tộc trước chiến thắng oanh liệt của quân ta.

Câu 4.

• Biện pháp tu từ:
• • Đảo ngữ (“ghé mắt trông ngang”),
  • Từ tượng hình gợi tả (“cheo leo”),
  • Kết hợp giọng điệu mỉa mai.
• Tác dụng: Làm nổi bật tư thế nhỏ bé, lạc lõng, đáng khinh của ngôi đền và kẻ được thờ; qua đó bộc lộ thái độ chế giễu, phủ nhận giá trị của tên tướng giặc bại trận.

Câu 5.
Bài thơ gửi gắm thông điệp lên án kẻ xâm lược thất bại nhưng vẫn được tôn thờ, đồng thời khẳng định niềm tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước và thể hiện cá tính mạnh mẽ, tư tưởng bình đẳng giới của Hồ Xuân Hương khi đặt vấn đề anh hùng không phụ thuộc giới tính.

Trong tiến trình phát triển của xã hội, giới trẻ luôn được xem là lực lượng xung kích, là chủ nhân tương lai của đất nước. Họ mang trong mình sức trẻ, tri thức, khát vọng cống hiến và khả năng thích nghi nhanh với những đổi thay của thời đại. Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sống đẹp, sống có lý tưởng, đáng trân trọng, vẫn còn tồn tại một bộ phận giới trẻ đang sa vào lối sống vô trách nhiệm – một thực trạng đáng báo động, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Trước hết, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ thể hiện rõ ở thái độ đối với học tập và công việc. Nhiều bạn trẻ thiếu ý thức tự giác, lười biếng, học tập đối phó, coi nhẹ việc trau dồi kiến thức và kỹ năng. Thay vì nỗ lực vươn lên, họ dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, quen dựa dẫm vào gia đình hoặc hoàn cảnh. Không ít người còn gian lận trong thi cử, thiếu trung thực trong học tập và lao động, cho rằng thành tích quan trọng hơn năng lực thực chất. Chính cách sống ấy khiến họ đánh mất cơ hội phát triển bản thân và trở nên tụt hậu ngay từ khi còn rất trẻ.

Không chỉ vô trách nhiệm với tương lai của chính mình, một số bạn trẻ còn sống thiếu trách nhiệm với gia đình. Họ thờ ơ trước sự hy sinh, vất vả của cha mẹ, tiêu xài hoang phí, đòi hỏi vật chất mà không biết sẻ chia, đỡ đần. Thậm chí, có những bạn sa vào tệ nạn xã hội, gây tổn thương tinh thần và gánh nặng kinh tế cho gia đình. Lối sống ích kỉ, chỉ biết hưởng thụ mà không nghĩ đến nghĩa vụ của mình đã làm phai nhạt những giá trị truyền thống tốt đẹp như lòng hiếu thảo, sự biết ơn và trách nhiệm.

Trong phạm vi rộng hơn, lối sống vô trách nhiệm còn thể hiện ở thái độ thờ ơ với cộng đồng và xã hội. Một bộ phận giới trẻ thiếu ý thức chấp hành pháp luật, vi phạm an toàn giao thông, xả rác bừa bãi, phá hoại của công, hoặc phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội. Có người thản nhiên quay phim, chụp ảnh các sự việc tiêu cực để “câu view” thay vì hành động giúp đỡ người khác. Những hành vi ấy không chỉ phản ánh sự thiếu trách nhiệm mà còn cho thấy sự xuống cấp về đạo đức, làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của giới trẻ trong mắt xã hội.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là sự buông lỏng trong giáo dục của gia đình, khi cha mẹ quá bận rộn hoặc nuông chiều con cái quá mức. Bên cạnh đó, mặt trái của nền kinh tế thị trường và mạng xã hội với lối sống thực dụng, đề cao hưởng thụ đã tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ của người trẻ. Quan trọng hơn cả, chính bản thân một số bạn trẻ thiếu bản lĩnh, thiếu ý thức tự rèn luyện, chưa xác định được mục tiêu sống đúng đắn nên dễ bị cuốn theo những giá trị ảo, nhất thời.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, nó khiến người trẻ đánh mất tương lai, mất niềm tin vào chính mình, khó hòa nhập và đóng góp cho xã hội. Đối với gia đình, đó là nỗi lo lắng, đau khổ, thậm chí là sự đổ vỡ về tình cảm. Đối với xã hội, một thế hệ trẻ thiếu trách nhiệm sẽ làm suy giảm nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển bền vững của đất nước và làm mai một những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Trước thực trạng đó, việc xây dựng lối sống có trách nhiệm cho giới trẻ là yêu cầu cấp thiết. Mỗi bạn trẻ cần tự giác rèn luyện nhân cách, sống có lý tưởng, hoài bão và mục tiêu rõ ràng. Cần nghiêm túc trong học tập, lao động, dám chịu trách nhiệm với hành động và lựa chọn của mình. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tạo môi trường lành mạnh để người trẻ phát triển toàn diện, biết sống vì bản thân nhưng không quên trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ hiện nay là vấn đề đáng suy ngẫm và cảnh tỉnh. Nhận diện đúng thực trạng, phê phán thói sống tiêu cực và lan tỏa những giá trị sống tích cực chính là cách để mỗi người trẻ tự hoàn thiện mình, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và giàu tính nhân văn.

Trong tiến trình phát triển của xã hội, giới trẻ luôn được xem là lực lượng xung kích, là chủ nhân tương lai của đất nước. Họ mang trong mình sức trẻ, tri thức, khát vọng cống hiến và khả năng thích nghi nhanh với những đổi thay của thời đại. Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sống đẹp, sống có lý tưởng, đáng trân trọng, vẫn còn tồn tại một bộ phận giới trẻ đang sa vào lối sống vô trách nhiệm – một thực trạng đáng báo động, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Trước hết, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ thể hiện rõ ở thái độ đối với học tập và công việc. Nhiều bạn trẻ thiếu ý thức tự giác, lười biếng, học tập đối phó, coi nhẹ việc trau dồi kiến thức và kỹ năng. Thay vì nỗ lực vươn lên, họ dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, quen dựa dẫm vào gia đình hoặc hoàn cảnh. Không ít người còn gian lận trong thi cử, thiếu trung thực trong học tập và lao động, cho rằng thành tích quan trọng hơn năng lực thực chất. Chính cách sống ấy khiến họ đánh mất cơ hội phát triển bản thân và trở nên tụt hậu ngay từ khi còn rất trẻ.

Không chỉ vô trách nhiệm với tương lai của chính mình, một số bạn trẻ còn sống thiếu trách nhiệm với gia đình. Họ thờ ơ trước sự hy sinh, vất vả của cha mẹ, tiêu xài hoang phí, đòi hỏi vật chất mà không biết sẻ chia, đỡ đần. Thậm chí, có những bạn sa vào tệ nạn xã hội, gây tổn thương tinh thần và gánh nặng kinh tế cho gia đình. Lối sống ích kỉ, chỉ biết hưởng thụ mà không nghĩ đến nghĩa vụ của mình đã làm phai nhạt những giá trị truyền thống tốt đẹp như lòng hiếu thảo, sự biết ơn và trách nhiệm.

Trong phạm vi rộng hơn, lối sống vô trách nhiệm còn thể hiện ở thái độ thờ ơ với cộng đồng và xã hội. Một bộ phận giới trẻ thiếu ý thức chấp hành pháp luật, vi phạm an toàn giao thông, xả rác bừa bãi, phá hoại của công, hoặc phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội. Có người thản nhiên quay phim, chụp ảnh các sự việc tiêu cực để “câu view” thay vì hành động giúp đỡ người khác. Những hành vi ấy không chỉ phản ánh sự thiếu trách nhiệm mà còn cho thấy sự xuống cấp về đạo đức, làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của giới trẻ trong mắt xã hội.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là sự buông lỏng trong giáo dục của gia đình, khi cha mẹ quá bận rộn hoặc nuông chiều con cái quá mức. Bên cạnh đó, mặt trái của nền kinh tế thị trường và mạng xã hội với lối sống thực dụng, đề cao hưởng thụ đã tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ của người trẻ. Quan trọng hơn cả, chính bản thân một số bạn trẻ thiếu bản lĩnh, thiếu ý thức tự rèn luyện, chưa xác định được mục tiêu sống đúng đắn nên dễ bị cuốn theo những giá trị ảo, nhất thời.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, nó khiến người trẻ đánh mất tương lai, mất niềm tin vào chính mình, khó hòa nhập và đóng góp cho xã hội. Đối với gia đình, đó là nỗi lo lắng, đau khổ, thậm chí là sự đổ vỡ về tình cảm. Đối với xã hội, một thế hệ trẻ thiếu trách nhiệm sẽ làm suy giảm nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển bền vững của đất nước và làm mai một những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Trước thực trạng đó, việc xây dựng lối sống có trách nhiệm cho giới trẻ là yêu cầu cấp thiết. Mỗi bạn trẻ cần tự giác rèn luyện nhân cách, sống có lý tưởng, hoài bão và mục tiêu rõ ràng. Cần nghiêm túc trong học tập, lao động, dám chịu trách nhiệm với hành động và lựa chọn của mình. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tạo môi trường lành mạnh để người trẻ phát triển toàn diện, biết sống vì bản thân nhưng không quên trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ hiện nay là vấn đề đáng suy ngẫm và cảnh tỉnh. Nhận diện đúng thực trạng, phê phán thói sống tiêu cực và lan tỏa những giá trị sống tích cực chính là cách để mỗi người trẻ tự hoàn thiện mình, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và giàu tính nhân văn.