Câu 1

Trong cuộc sống ngày nay, lối sống chủ động có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Chủ động giúp ta làm chủ thời gian, công việc và cả tương lai của chính mình. Khi sống chủ động, con người không chờ đợi hoàn cảnh tác động mà tự đặt mục tiêu, tự tìm cách vượt qua khó khăn. Điều đó giúp ta rèn luyện tinh thần trách nhiệm, sự tự tin và bản lĩnh trước những biến động của cuộc sống hiện đại. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến con người ỷ lại, thiếu ý chí vươn lên và dần tụt hậu so với xã hội. Trong học tập, nếu biết chủ động tìm tòi, rèn luyện, mỗi người sẽ tích lũy được kiến thức và kỹ năng cần thiết cho tương lai. Trong cuộc sống, sự chủ động còn giúp ta linh hoạt ứng phó với thử thách, biến khó khăn thành cơ hội để trưởng thành. Vì vậy, sống chủ động không chỉ là cách để đạt được thành công mà còn là nền tảng để con người sống có ý nghĩa và giá trị hơn mỗi ngày.

Câu 2:

Nguyễn Trãi là danh nhân văn hóa lớn của dân tộc, một con người suốt đời gắn bó với lý tưởng nhân nghĩa và nỗi lo cho dân, cho nước. Sau những biến động lớn của cuộc đời và khi lui về ở ẩn, ông để lại nhiều tác phẩm thấm đẫm triết lí sống và tình yêu cuộc đời, trong đó có bài thơ Bảo kính cảnh giới . Bài thơ không chỉ là bức tranh ngày hè sinh động nơi làng quê mà còn thể hiện rõ tâm hồn thanh cao và tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi.

Bài thơ thể hiện tâm thế sống an nhàn, thảnh thơi của tác giả khi rời xa chốn quan trường. Nguyễn Trãi không còn vướng bận danh lợi mà chủ động tìm về với thiên nhiên, coi đó là nơi để nghỉ ngơi, chiêm nghiệm và giữ gìn nhân cách. Tâm thế ấy không phải là sự trốn tránh cuộc đời mà là thái độ sống ung dung, tự tại của một con người từng trải, hiểu rõ lẽ đời. Trong sự an nhàn ấy vẫn ẩn chứa chiều sâu suy tư của một trí tuệ lớn luôn hướng về cuộc sống chung của con người.

Từ tâm thế đó, bức tranh cảnh ngày hè nơi làng quê hiện lên rực rỡ và căng tràn sức sống. Thiên nhiên trong bài thơ không tĩnh lặng mà sống động với màu sắc, âm thanh và hương vị đặc trưng của mùa hè. Sắc đỏ của hoa lựu, sắc xanh của tán hòe, hương lúa mới lan tỏa khắp không gian đã tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa cụ thể vừa giàu sức gợi. Thiên nhiên không chỉ là đối tượng để ngắm nhìn mà còn là nơi con người hòa mình, cảm nhận sự sống đang vận động mạnh mẽ, tràn đầy sinh khí.

Không chỉ có cảnh vật, bài thơ còn khắc họa rõ nét bức tranh cuộc sống con người nơi thôn dã. Những âm thanh quen thuộc của sinh hoạt lao động như tiếng dệt cửi, tiếng sáo mục đồng vang lên rộn ràng, gợi một nhịp sống sôi động, phong phú nhưng vẫn yên bình. Cuộc sống hiện lên trong trạng thái ổn định, no đủ, con người gắn bó hài hòa với thiên nhiên và lao động. Qua đó, ta thấy được cái nhìn đầy thiện cảm và trân trọng của Nguyễn Trãi đối với cuộc sống bình dị của nhân dân.

Ẩn sau bức tranh thiên nhiên và cuộc sống ấy là tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc của nhà thơ. Dù sống ẩn dật, Nguyễn Trãi vẫn luôn đau đáu mong ước cho nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Khát vọng ấy chính là sự tiếp nối nhất quán của tư tưởng nhân nghĩa mà ông theo đuổi suốt đời. Với Nguyễn Trãi, hạnh phúc của nhân dân là thước đo cao nhất cho sự yên bình của đất nước.

Về nghệ thuật, bài thơ gây ấn tượng bởi ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu sức gợi, cách miêu tả tinh tế và nhịp điệu tự nhiên. Tất cả góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống và tâm hồn tác giả. Bảo kính cảnh giới không chỉ là bức tranh ngày hè sinh động mà còn là lời tự răn mình, răn đời của Nguyễn Trãi về cách sống thanh cao, nhân nghĩa. Qua bài thơ, người đọc cảm nhận rõ nhân cách lớn, tấm lòng vì dân vì nước và vẻ đẹp tâm hồn của một con người suốt đời gắn bó với nhân dân.

Câu 1: Văn bản thuộc thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2: Những hình ảnh thể hiện nếp sinh hoạt đạm bạc, thanh cao: “một mai, một cuốc, một cần câu”, “thu ăn măng trúc, đông ăn giá”, “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, “rượu đến cội cây ta sẽ uống”.

Câu 3: Biện pháp liệt kê ở hai câu thơ giúp cụ thể hóa cuộc sống lao động tự túc, giản dị của tác giả, đồng thời nhấn mạnh nhịp sống thong thả, hòa hợp với thiên nhiên, không vướng bận danh lợi.

Câu 4: Quan niệm dại – khôn rất đặc biệt: tác giả tự nhận mình “dại” vì rời bỏ chốn quan trường, còn những người bon chen danh lợi là “khôn”. Thực chất, đó là cái khôn của trí tuệ tỉnh táo, biết giữ nhân cách và sự thanh thản cho bản thân.

Câu 5: Qua văn bản, có thể cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là con người có nhân cách cao đẹp, sống thanh cao, giản dị, coi thường danh lợi tầm thường. Ông lựa chọn lối sống hòa hợp với thiên nhiên, giữ tâm hồn trong sạch, ung dung và tự tại giữa cuộc đời.