Câu 1 (khoảng 200 chữ) Suy nghĩ về vấn đề con người nên biết yêu thương vạn vật.

Trong cuộc sống, con người không tồn tại một cách đơn lẻ mà luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên, muôn loài và môi trường xung quanh. Vì thế, yêu thương vạn vật không chỉ là một phẩm chất đạo đức tốt đẹp mà còn là trách nhiệm của mỗi con người. Khi biết yêu thương cây cỏ, động vật và thiên nhiên, con người học được cách sống nhân ái, bao dung và hài hòa hơn với thế giới. Yêu thương vạn vật giúp con người trân trọng sự sống, hiểu rằng mỗi sinh linh đều có giá trị riêng. Một hành động nhỏ như không xả rác bừa bãi, bảo vệ động vật hay tiết kiệm tài nguyên cũng thể hiện tình yêu với vạn vật. Ngược lại, nếu con người sống ích kỉ, tàn phá thiên nhiên, ngược đãi động vật thì cuối cùng chính con người sẽ phải gánh chịu hậu quả từ ô nhiễm môi trường, thiên tai hay dịch bệnh. Trong xã hội hiện đại, việc giáo dục ý thức yêu thương vạn vật càng trở nên cần thiết. Khi con người biết sống chan hòa với thiên nhiên, thế giới sẽ trở nên tốt đẹp hơn, bền vững hơn. Yêu thương vạn vật cũng chính là yêu thương cuộc sống và tương lai của chính mình.

Câu 2 (khoảng 600 chữ) Phân tích đoạn thơ “Bên kia sông Đuống” để thấy sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh Hoàng Cầm là nhà thơ gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời.

Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến, Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm là khúc bi ca thấm đẫm nỗi đau và tình yêu quê hương da diết. Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đầy xót xa của quê hương Kinh Bắc từ một miền đất thanh bình, giàu bản sắc văn hóa sang cảnh điêu tàn, đổ nát bởi chiến tranh, qua đó thể hiện sâu sắc tấm lòng yêu nước và nỗi căm thù giặc cháy bỏng của nhà thơ.

Trước khi chiến tranh ập đến, quê hương hiện lên với vẻ đẹp yên bình, trù phú và đậm đà hồn dân tộc. “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng” – hình ảnh lúa nếp không chỉ gợi sự no đủ, ấm êm mà còn mang hương vị thân thương của làng quê Bắc Bộ. Cùng với đó, “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong” đã gợi lên một không gian văn hóa truyền thống đặc sắc, nơi nghệ thuật dân gian gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân. Những “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” không chỉ là sắc màu của tranh vẽ mà còn là biểu tượng cho sức sống bền bỉ, cho vẻ đẹp thuần khiết, lạc quan của con người Kinh Bắc. Quê hương trong ký ức nhà thơ là một miền đất đẹp đẽ, yên vui, nơi con người sống chan hòa với thiên nhiên và gìn giữ trọn vẹn những giá trị văn hóa lâu đời.

Thế nhưng, chiến tranh đã tàn nhẫn phá vỡ tất cả. “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp / Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” – hai câu thơ như một nhát cắt dữ dội, đánh dấu bước ngoặt bi thương của số phận quê hương. Hàng loạt hình ảnh đau xót hiện ra: “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy”, “chó ngộ một đàn”, “lưỡi dài lê sắc máu”. Những hình ảnh ấy không chỉ phản ánh hiện thực tang thương mà còn cho thấy sự hủy diệt toàn diện của chiến tranh: từ con người đến cảnh vật, từ sự sống đến niềm vui đều bị vùi dập không thương tiếc. Giọng thơ dồn dập, từ ngữ mạnh mẽ đã khắc họa rõ nét bộ mặt tàn bạo của kẻ thù và nỗi đau tột cùng của quê hương bị giày xéo.

Đau đớn hơn cả là chiến tranh không chỉ cướp đi cuộc sống yên bình mà còn làm tan vỡ những giá trị tinh thần thiêng liêng. Những hình ảnh văn hóa dân gian quen thuộc như tranh Đông Hồ, “đám cưới chuột” – biểu tượng cho đời sống vui tươi, no đủ – giờ đây chỉ còn là hoài niệm. Sự đối lập gay gắt giữa quá khứ tươi đẹp và hiện tại đau thương đã làm nổi bật nỗi tiếc nuối, xót xa khôn nguôi của nhà thơ trước sự mất mát không gì bù đắp nổi của quê hương.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm không chỉ tái hiện chân thực hiện thực khốc liệt của chiến tranh mà còn gửi gắm tình yêu quê hương sâu nặng, niềm đau thương và lòng căm thù giặc sâu sắc. Tác phẩm đồng thời thức tỉnh trong lòng người đọc ý thức trân trọng hòa bình, gìn giữ những giá trị văn hóa dân tộc và trách nhiệm bảo vệ quê hương, đất nước – bởi đó là những điều thiêng liêng không gì có thể thay thế.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Câu 2:

Nội dung văn bản: Văn bản thể hiện suy ngẫm sâu sắc về mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên và cuộc sống: con người trong quá trình tồn tại, hành động vô tình gây ra những tổn thương cho thiên nhiên, cho người khác và cho chính mình; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, biết trân trọng, nâng niu và có trách nhiệm hơn.

Câu 3:

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Nhân hóa (kết hợp liệt kê) Phân tích: Tác giả nhân hóa thiên nhiên qua các từ ngữ như: “quen tha thứ”, “quen độ lượng”, “quen nhẫn nhịn”, “quen che giấu”… → Làm cho thiên nhiên hiện lên như một con người giàu bao dung, âm thầm chịu đựng. → Qua đó nhấn mạnh sự vô tâm của con người và gợi lên cảm xúc day dứt, thức tỉnh lương tri.

Câu 4:

Vì sao tác giả nói: “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm”? Vì đó là hình ảnh ẩn dụ: “Gai đâm” tượng trưng cho những va vấp, tổn thương, sai lầm trong cuộc sống. Những nỗi đau ấy giúp con người giật mình, thức tỉnh nhận ra giới hạn của bản thân, sống chậm lại và nhân ái hơn. → Tổn thương đôi khi là điều cần thiết để con người trưởng thành.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản: Con người cần sống có ý thức, trách nhiệm và lòng trắc ẩn, biết trân trọng thiên nhiên, con người và những giá trị mong manh của cuộc sống; biết dừng lại, suy ngẫm từ những tổn thương để sống tốt đẹp và nhân văn hơn.