Câu 1 :

Trong hành trình trưởng thành đầy rẫy những áp lực và thất bại, sự tử tế chính là "liều thuốc" quý giá nhất để chữa lành và kết nối con người. Tử tế không phải là điều gì quá lớn lao; nó bắt đầu từ ánh mắt cảm thông, một lời động viên hay cái nắm tay khi ai đó vấp ngã. Vai trò của sự tử tế trước hết nằm ở khả năng xoa dịu nỗi đau và đánh tan sự băng giá của lòng vô cảm. Khi ta trao đi sự tử tế, ta không chỉ giúp người khác có thêm nghị lực mà chính bản thân ta cũng nhận về niềm hạnh phúc, sự tự tin và sức mạnh tinh thần to lớn. Như một hiệu ứng lan tỏa, lòng tốt của một cá nhân có thể cảm hóa cả một tập thể, biến thế giới vốn đầy rẫy những "bức thành lũy mặc cảm" trở nên ấm áp và đáng sống hơn. Tuy nhiên, tử tế cần đi đôi với sự chân thành, không vụ lợi. Mỗi chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần học cách thấu hiểu và sẻ chia để sự tử tế không chỉ là một khái niệm, mà là một lối sống đẹp hằng ngày. Bởi suy cho cùng, "khi ta sống tử tế với người khác, cũng chính là tử tế với cuộc đời mình".

Câu 2

Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam, đề tài tình mẫu tử luôn là mảnh đất màu mỡ khơi nguồn cảm hứng cho các thi sĩ. Với Vũ Quần Phương – một nhà thơ có lối viết bình dị nhưng giàu độ lắng của cảm xúc và suy tư – bài thơ "Đợi mẹ" đã chạm đến những rung động sâu xa nhất trong lòng độc giả. Tác phẩm không chỉ tái hiện một buổi đợi chờ bình thường của trẻ thơ mà còn là bài ca về sự gắn bó, thấu hiểu và lòng biết ơn đối với sự hy sinh thầm lặng của người mẹ.

Trước hết, bài thơ mở ra một không gian và thời gian đầy sức gợi. Đó là buổi chiều muộn khi "Trời tối trên đầu hè", thời điểm mà lẽ ra mọi gia đình đã quây quần bên mâm cơm ấm cúng. Hình ảnh "nửa vầng trăng non" và "đom đóm bay ngoài ao" tạo nên một khung cảnh làng quê thanh bình nhưng cũng đầy nỗi niềm vắng lặng. Trong không gian ấy, tâm điểm của bức tranh là hình ảnh em bé "ngồi nhìn ra ruộng lúa". Cái nhìn đau đáu ấy chứa đựng bao mong cầu, khắc khoải. Đứa trẻ không chỉ nhìn bằng mắt mà đang "nhìn" bằng cả trái tim, hy vọng tìm thấy bóng hình thân thuộc của mẹ giữa cánh đồng mênh mông.

Sức hấp dẫn của bài thơ còn nằm ở sự tương phản giữa cái tĩnh lặng của cảnh vật và cái vất vả của con người. Trong khi em bé chờ đợi bên "căn nhà tranh trống trải", "ngọn lửa bếp chưa nhen", thì mẹ vẫn đang "lẫn trên cánh đồng". Động từ "lẫn" được dùng rất đắt, gợi lên sự hòa tan của người mẹ vào công việc, vào bóng đêm lao động cực nhọc. Hình ảnh mẹ "lội bùn ì oạp phía đồng xa" là một chi tiết nghệ thuật đầy ám ảnh. Từ láy tượng thanh "ì oạp" không chỉ gợi tiếng bước chân nặng nề dưới bùn lầy mà còn gợi lên bao nhọc nhằn, lam lũ của người mẹ Việt Nam tần tảo, thức khuya dậy sớm vì tương lai của con.

Về mặt nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ tự do với nhịp điệu chậm rãi, như nhịp thở hồi hộp của đứa trẻ đang chờ đợi. Việc lặp lại các khổ thơ và hình ảnh "em bé nhìn vầng trăng, nhưng chưa nhìn thấy mẹ" như một điệp khúc buồn, nhấn mạnh nỗi mong chờ dằng dặc. Tuy nhiên, bài thơ khép lại không phải bằng sự u buồn mà bằng một hình ảnh đầy chất thơ: "Trời về khuya lung linh trắng / vườn hoa mận trắng". Màu trắng của hoa mận, cái lung linh của ánh trăng như xua tan bóng tối và sự mệt mỏi. Hình ảnh kết thúc "Mẹ đã bế vào nhà nỗi đợi vẫn nằm mơ" là một khoảnh khắc hạnh phúc vỡ òa. Đứa trẻ đã đợi đến mức ngủ quên, và ngay cả trong giấc mơ, nỗi đợi chờ ấy vẫn còn hiện hữu, để rồi được kết thúc êm đềm trong vòng tay yêu thương của mẹ.

Tóm lại, qua bài thơ "Đợi mẹ", Vũ Quần Phương đã sử dụng những hình ảnh biểu cảm cùng ngôn ngữ giản dị để khắc họa một tình cảm thiêng liêng. Bài thơ không chỉ cho thấy thế giới tâm hồn trong sáng, nhạy cảm của trẻ thơ mà còn là lời tôn vinh vẻ đẹp của những người mẹ – những người luôn lặng lẽ hy sinh, là điểm tựa bình yên nhất cho mỗi cuộc đời.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là: Nghị luận.

Câu 2: Theo đoạn trích, điều khiến chúng ta "tự dựng lên bức thành lũy đầy mặc cảm trong tâm hồn" chính là: Áp lực từ cuộc sống và những thất bại trong cuộc đời.

Câu 3: Công dụng của dấu gạch ngang trong cụm từ "– là một phản vệ bản năng –":

• Dùng để đánh dấu bộ phận giải thích, chú thích. Ở đây là giải thích rõ hơn bản chất của "bức thành lũy đầy mặc cảm" chính là một cơ chế phản vệ tự nhiên của con người khi gặp tổn thương.

Câu 4: Ý kiến này có thể hiểu là:

• Bản chất tốt đẹp: Sự tử tế và lòng thiện lương là những giá trị đạo đức luôn tồn tại sẵn có bên trong mỗi con người (tiềm ẩn).

• Sự chủ động: Lòng tốt không tự nhiên phát huy tác dụng nếu chúng ta cứ đóng chặt cửa lòng vì những ích kỷ hay lo sợ. Nó chỉ thực sự có giá trị khi chúng ta chủ động mở lòng, biết yêu thương và biến những suy nghĩ tốt đẹp đó thành những hành động cụ thể cho cộng đồng.

Câu 5:

• Thông điệp về sự kết nối giữa người với người.

• Nội dung: Đừng để sự vô cảm khiến tâm hồn trở nên trơ lì, nông cạn.

• Lý do: Vì khi chúng ta biết trắc ẩn trước nỗi đau của người khác, chúng ta mới thực sự đang sống một cuộc đời có ý nghĩa và giữ được phần "người" đẹp đẽ nhất trong m