Trong kho tàng ca dao tục ngữ Việt Nam, có những lời dạy bảo giản dị nhưng chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc, trở thành kim chỉ nam cho cách sống của nhiều thế hệ. Một trong số đó là câu tục ngữ: “Giấy rách phải giữ lấy lề”. Qua hình ảnh ẩn dụ gần gũi, ông cha ta đã gửi gắm thông điệp quý báu về việc giữ gìn phẩm giá, lòng tự trọng của con người dù trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn, nghiệt ngã nào.

Về mặt nghĩa đen, “lề” là phần mép giấy còn trống để đóng thành quyển, giúp các trang giấy được giữ cố định và ngay ngắn. Một tờ giấy dù có bị rách nát, cũ kỹ thì người ta vẫn cố gắng giữ lại cái lề để bảo vệ hình hài của trang giấy đó. Từ hình ảnh này, câu tục ngữ mở ra một nghĩa bóng sâu xa: “Giấy rách” tượng trưng cho hoàn cảnh nghèo khó, sa sút hoặc khi con người rơi vào cảnh ngộ bất hạnh, bi kịch. Còn “giữ lấy lề” chính là giữ lấy phẩm giá, tư cách đạo đức và truyền thống tốt đẹp của gia đình, bản thân. Tóm lại, câu tục ngữ khuyên nhủ con người dù rơi vào hoàn cảnh thiếu thốn hay khổ đau thì vẫn phải sống thanh cao, không được làm những việc xấu xa, đê hèn để đánh mất danh dự.

Tại sao “giấy rách” lại cần phải “giữ lấy lề”? Bởi lẽ, giá trị thực sự của một con người không nằm ở bộ quần áo họ mặc, số tiền họ có trong túi, mà nằm ở nhân cách. Khi cuộc sống đủ đầy, việc sống tử tế là điều không quá khó khăn. Nhưng khi đứng trước những thử thách của cái nghèo, cái đói, lòng tự trọng của con người mới thực sự được tôi luyện và chứng minh. Nếu vì nghèo khổ mà làm liều, vì túng quẫn mà đánh mất lương tâm, con người sẽ tự hạ thấp mình xuống hàng thú tính, đánh mất sự tôn trọng của xã hội và sự thanh thản trong tâm hồn. Ngược lại, một người nghèo về vật chất nhưng giàu về lòng tự trọng sẽ luôn ngẩng cao đầu, nhận được sự kính trọng của mọi người xung quanh.

Trong lịch sử và văn học, chúng ta đã bắt gặp biết bao tấm gương sáng chói cho tinh thần này. Đó là một lão Hạc trong tác phẩm của Nam Cao, thà chọn cái chết đau đớn bằng bả chó để giữ trọn mảnh vườn cho con và không muốn làm phiền hàng xóm, chứ nhất định không chịu đi theo con đường tha hóa. Đó là những người chiến sĩ cách mạng kiên trung, dù bị kẻ thù tra tấn dã man, dùng tiền tài và địa vị để mua chuộc, vẫn giữ vững khí tiết: “Chết đứng còn hơn sống quỳ”. Trong đời sống hiện đại, ta vẫn thấy những người nghèo nhặt được của rơi trả lại cho người mất, hay những em học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vẫn miệt mài học tập, cương quyết không gian lận để vươn lên bằng chính đôi chân của mình.

Tuy nhiên, trong xã hội ngày nay, vẫn còn một bộ phận người sống thực dụng, sẵn sàng chà đạp lên đạo đức và pháp luật vì lợi ích cá nhân. Có những người chỉ vì ham muốn giàu sang nhanh chóng mà lừa lọc, làm ăn phi pháp, đánh mất danh dự của chính mình và gia đình. Những hành vi đó cần bị lên án và loại bỏ khỏi đời sống cộng đồng.

Câu tục ngữ “Giấy rách phải giữ lấy lề” là một bài học giáo dục nhân cách vô cùng thấm thía. Mỗi chúng ta cần hiểu rằng, hoàn cảnh chỉ là phép thử, còn nhân cách là do mình lựa chọn. Chúng ta cần rèn luyện cho mình bản lĩnh vững vàng, lối sống trung thực và lòng tự trọng. Hãy nhớ rằng, vật chất có thể mất đi và tìm lại được, nhưng một khi danh dự đã bị hoen ố thì rất khó để tẩy rửa.

Khép lại vấn đề, lời dạy của ông cha vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày hôm nay. Dù cuộc sống có biến đổi thế nào, lòng tự trọng và nhân cách vẫn mãi là “cái lề” quý giá nhất để mỗi người tựa vào đó mà đứng vững, sống một cuộc đời ý nghĩa và trọn vẹn.

Câu 1:

Ngôi kể : ngôi thứ ba.

Câu 2 :

Cuộc sống của người tri thức giai đoạn trước cách mạng tháng tám được thể hiện : túng thiếu , tù túng , chật hẹp , bần tiện , bị bóc lột cả về tiền bạc và sức lao động.

Câu 3 :

Câu cảm thán : hỡi ôi !.

Tác dụng : nói lên nỗi u khuất , nỗi niềm của người tri thức trong giai đoạn trước cách mạng tháng tám.

Câu 4 :

Nội dung chính của văn bản trên : kể về cuộc đời của nhân vật Thứ , một thầy giáo nghèo từ bỏ quê hương để lên thành phố tìm kiếm cơ hội . Tuy nhiên , sau ba năm sống trong cảnh đói nghèo , bệnh tật thứ phải về quê hương , nơi mà cuộc sống vẫn không có gì thay đổi.

Câu 5 :

-nhận xét về cách xây dựng nhân vật Thứ: nhân vật Thứ là hình mẫu tiêu biểu cho những trí thức nghèo , với những ước mơ và hoài bão nhưng lại bị hoàn cảnh đè nén . Cuộc sống của Thứ là một chuỗi những thất bại và nỗi buồn , thể hiện rõ qua suy nghĩ và cảm xúc của anh . Tác giả sử dụng thời gian hồi tưởng để khắc hoạ nỗi buồn man mác của Thứ , khi anh nhớ về những kỉ niệm đẹp đẽ nhưng không thể quay lại .

Câu 6 :

Lí tưởng sống giống như ngọn hải đăng soi đường cho con người giữa biển lớn . Câu nói " sống để làm một cái gì đẹp hơn nhiều , cao quý hơn nhiều " nhắc nhở ta rằng cuộc đời không chỉ dừng lại ở việc tồn tại , mà còn là một hành trình vươn tới những giá trị tốt đẹp , hướng thiện . Khi có lí tưởng , con người biết mình sống để làm gì , vì ai và sẵn sàng vượt qua khó khăn để đạt được mục tiêu . Lí tưởng giúp ta sống có trách nhiệm , biết cống hiến và để lại dấu ấn tích cực cho xã hội . Một cuộc đời có lí tưởng là một cuộc đời đáng sống .