Đào Thế Anh
Giới thiệu về bản thân
hoàn toàn đúng, vì tiếng cười chân thành, sảng khoái có khả năng hóa giải căng thẳng, xua tan tiêu cực, kết nối con người, và vạch trần sự lố bịch, sai trái (như trong hài kịch) để hướng tới cái đẹp, cái hay. Nó không chỉ là phản ứng cảm xúc mà còn là năng lượng tích cực, một "thần thái" lan tỏa sự vui vẻ, giúp con người đối diện và vượt qua khó khăn một cách duyên dáng, như cách nụ cười của một đứa bé làm tan biến sự bực bội, hay nụ cười của danh ca Maurice Chevalier thắp sáng cả gương mặt, thay đổi không khí tiêu cực.
Tiễn sĩ giấy” là một áng thơ trào phúng đặc sắc của Nguyễn Khuyến. Tác phẩm thơ này vừa phê phán trước hiện thực, thói xấu ở đời, vừa là lời tự trào chua chát của chính tác giả - một nho sĩ rơi vào tình cảnh bất lực trước cuộc đời.
Xuyên suốt bài thơ là hai lớp nghĩa tồn tại song với nhau. Lớp nghĩa đen được hiểu trực tiếp từ từng câu từng chữ là hình tượng ông tiến sĩ bằng giấy - một món đồ chơi quen thuộc của trẻ em thời xưa. Còn lớp lớp nghĩa thứ hai chính là hình ảnh ẩn dụ ướm chỉ những ông tiến sĩ bằng xương bằng thịt, nhưng hữu danh vô thực. Rõ là có danh tiến sĩ, nhưng một bụng rỗng tuếch, không có chữ nghĩa, tri thức gì ở bên trong. Ở hai câu thơ đầu, tác giả sử dụng điệp từ “cũng” để nhấn mạnh sự đầy đủ của ông tiến sĩ giấy, nhưng chỉ ở các trang bị bên ngoài như mũ áo, cờ biển, cân đai, cùng danh xưng ông nghè. Nhưng chính điệp từ “cũng đó” kết hợp với cặp hình ảnh đối lập ở hai câu thơ sau, lại góp phần làm sâu sắc hơn thái độ ỡm ờ, coi nhẹ, coi khinh của tác giả với những ông tiến sĩ đấy. Bởi những thứ quan trọng nhất với một tiến sĩ là kho tàng tri thức thì họ đều chẳng có. Thứ họ có chỉ là những lớp vỏ hào nhoáng ở bên ngoài, rực rỡ, chói lọi để che lấp sự mục rỗng ở bên trong. Họ cũng như những món đồ chơi tiến sĩ làm từ giấy, đẹp thì có đẹp, nhưng chỉ là những món đồ chơi vô dụng, chẳng giúp ích gì được cho đời. Và giá trị của họ cũng chỉ đem ra đong đếm bằng những đồng tiền, như những món hàng bình thường khác. Thái độ khinh thị, chê bai ấy của tác giả được thể hiện trực tiếp qua câu thơ cuối “Nghĩ rằng đồ thật, hoá đồ chơi!”. Đó không chỉ là sự xem thường, mỉa mai, trào phúng những kẻ bỏ tiền ra mua danh mua tước, mà còn lại sự tự trào của chính nhà thơ dành cho mình. Bởi Nguyễn Khuyến cũng là một bậc nho sĩ nổi tiếng, bụng đầy kinh thư. Nhưng khi đất nước rơi vào cảnh rối ren, lại chẳng thể giúp gì được cả. Sự tự trách trước cái bất lực của bản thân ông, gói lại trong sự tiếng tự trào ngậm ngùi chua xót.
Có thể nói, “Tiến sĩ giấy” là một áng thơ nổi bật trong chùm thơ trào phúng của Nguyễn Khuyến. Bởi nó không chỉ tái hiện rõ rệt hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ mà còn khắc họa sâu sắc thế giới nội tâm đầy bất lực của những nhà Nho học trước thời thế rối loạn đương thời.
mang sắc thái nghĩa chỉ người phụ nữ trẻ đã có chồng và con, gợi tả vẻ đẹp dịu dàng, đằm thắm của người mẹ trẻ (có con nhỏ) kết hợp với hình ảnh đơn giản, gần gũi (bế con, có mèo) tạo cảm giác bình yên, mộc mạc, góp phần làm dịu không khí căng thẳng trong phòng đợi, làm bừng sáng không gian và gợi mở câu chuyện ấm áp.