Câu 1:

Trong cuộc sống, yêu thương vạn vật là một cách sống đẹp và cần thiết đối với mỗi con người. Vạn vật quanh ta không chỉ bao gồm con người mà còn là thiên nhiên, cỏ cây, muôn loài. Khi con người biết yêu thương vạn vật, cuộc sống sẽ trở nên hài hòa, nhân ái và bền vững hơn.Yêu thương vạn vật trước hết thể hiện ở sự tôn trọng và bảo vệ môi trường sống. Nếu con người biết giữ gìn thiên nhiên, không tàn phá rừng, không xả rác bừa bãi thì Trái Đất sẽ luôn xanh sạch, mang lại lợi ích lâu dài cho chính con người. Bên cạnh đó, yêu thương động vật cũng là biểu hiện của lòng nhân ái. Việc không ngược đãi, không săn bắt trái phép các loài vật giúp con người sống văn minh và có trách nhiệm hơn.Hơn thế nữa, yêu thương vạn vật còn giúp con người hoàn thiện nhân cách. Khi biết quan tâm đến những điều nhỏ bé xung quanh, con người sẽ sống bao dung, giàu tình cảm và biết trân trọng cuộc sống. Vì vậy, yêu thương vạn vật không chỉ là nghĩa vụ mà còn là thước đo giá trị đạo đức của mỗi con người.

Câu 2:

Hoàng Cầm là nhà thơ gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc. Bài thơ “Bên kia sông Đuống” được sáng tác trong hoàn cảnh quê hương bị giặc tàn phá, thể hiện nỗi đau xót và tình yêu tha thiết của tác giả đối với mảnh đất nơi mình sinh ra. Qua đoạn thơ, người đọc cảm nhận rõ sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh.

Trước hết, quê hương Kinh Bắc hiện lên với vẻ đẹp yên bình, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là “lúa nếp thơm nồng”, là tranh Đông Hồ với “gà lợn nét tươi trong”, là “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những hình ảnh ấy gợi lên một miền quê trù phú, thanh bình, giàu truyền thống văn hóa. Cuộc sống nơi đây giản dị mà ấm no, con người gắn bó với ruộng đồng, với những giá trị tinh thần lâu đời. Tác giả nhắc đến quê hương bằng giọng điệu trìu mến, tự hào, thể hiện tình yêu sâu sắc với nơi chôn nhau cắt rốn.Tuy nhiên, chiến tranh nổ ra đã làm quê hương đổi thay hoàn toàn. Từ “ngày khủng khiếp”, giặc kéo đến với “lửa hung tàn”, biến tất cả thành hoang tàn, đổ nát. Những hình ảnh đối lập gay gắt với quá khứ yên bình: “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy”, “chó ngộ một đàn”, “lưỡi dài lê sắc máu”. Quê hương không chỉ bị tàn phá về vật chất mà còn bị tổn thương sâu sắc về tinh thần. Những con người hiền lành, những con vật thân thuộc cũng trở thành nạn nhân của chiến tranh tàn bạo.Nỗi đau ấy càng được khắc sâu qua hình ảnh con người ly tán: “mẹ con đàn lợn âm dương chia lìa trăm ngả”, “đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã bây giờ tan tác về đâu?”. Các hình ảnh mang tính biểu tượng cho thấy sự đổ vỡ của cuộc sống bình thường, của hạnh phúc giản đơn nơi làng quê. Câu hỏi tu từ ở cuối đoạn thơ vang lên như một tiếng kêu xót xa, thể hiện nỗi đau, sự mất mát và niềm tiếc thương vô hạn của nhà thơ trước cảnh quê hương bị chiến tranh tàn phá.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã làm nổi bật sự biến đổi đau đớn của quê hương từ thanh bình, giàu đẹp sang hoang tàn, đổ nát. Đồng thời, tác phẩm còn thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng, nỗi căm thù giặc và khát vọng hòa bình của tác giả cũng như của nhân dân Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính:

- Biểu cảm

(Văn bản dùng hình ảnh, cảm xúc để bộc lộ suy ngẫm của tác giả về con người và thế giới.)

Câu 2

Nội dung văn bản:

Văn bản thể hiện suy ngẫm sâu sắc về mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên và cuộc sống: con người trong quá trình tồn tại, hành động vô tình gây ra những tổn thương cho thiên nhiên, cho người khác và cho chính mình; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, biết trân trọng, nâng niu và có trách nhiệm hơn.

Câu 3

Biện pháp tu từ trong đoạn (7):

- Nhân hóa (kết hợp liệt kê)

Phân tích:

Tác giả nhân hóa thiên nhiên qua các từ ngữ như: “quen tha thứ”, “quen độ lượng”, “quen nhẫn nhịn”, “quen che giấu”…

→ Làm cho thiên nhiên hiện lên như một con người giàu bao dung, âm thầm chịu đựng.

→ Qua đó nhấn mạnh sự vô tâm của con người và gợi lên cảm xúc day dứt, thức tỉnh lương tri.

Câu 4:

Vì sao tác giả nói: “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm”

Vì đó là hình ảnh ẩn dụ:

“Gai đâm” tượng trưng cho những va vấp, tổn thương, sai lầm trong cuộc sống.

Những nỗi đau ấy giúp con người giật mình, thức tỉnh, nhận ra giới hạn của bản thân, sống chậm lại và nhân ái hơn.

→ Tổn thương đôi khi là điều cần thiết để con người trưởng thành.

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản:

Con người cần sống có ý thức, trách nhiệm và lòng trắc ẩn, biết trân trọng thiên nhiên, con người và những giá trị mong manh của cuộc sống; biết dừng lại, suy ngẫm từ những tổn thương để sống tốt đẹp và nhân văn hơn.