câu 1:

Trong cuộc sống hiện đại đầy biến động hôm nay, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là người trẻ. Sống chủ động là biết tự xác định mục tiêu, tự nỗ lực hành động và chịu trách nhiệm với lựa chọn của bản thân thay vì trông chờ, ỷ lại vào người khác. Người có lối sống chủ động luôn sẵn sàng học hỏi, không ngại thay đổi và biết tận dụng cơ hội để phát triển chính mình. Trong học tập, sự chủ động giúp học sinh tích cực tìm tòi kiến thức, rèn luyện tư duy và nâng cao năng lực cá nhân. Trong cuộc sống, lối sống ấy giúp con người tự tin hơn, bản lĩnh hơn trước khó khăn và thử thách. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến con người trở nên mờ nhạt, mất phương hướng và tụt hậu so với xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh gay gắt hiện nay, nếu không chủ động vươn lên, con người rất dễ bị bỏ lại phía sau. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện lối sống chủ động từ những việc nhỏ nhất như quản lí thời gian, lập kế hoạch học tập, dám nghĩ dám làm. Sống chủ động chính là chìa khóa giúp con người làm chủ cuộc đời và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn.

câu 2:

Đoạn thơ trích từ Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình) của Nguyễn Trãi là một bức tranh mùa hè rực rỡ, sinh động, đồng thời thể hiện sâu sắc tấm lòng yêu nước, thương dân cùng nhân cách cao đẹp của nhà thơ. Qua từng câu thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên mà còn thấu hiểu lý tưởng sống nhân nghĩa của một bậc hiền tài suốt đời vì dân vì nước.

Trước hết, bức tranh mùa hè hiện lên với những gam màu tươi sáng và tràn đầy sức sống. Màu xanh của “hòe lục đùn đùn tán rợp trường” gợi cảm giác sum suê, rậm rạp, thể hiện sức sống mãnh liệt của cây cối giữa mùa hè. Sắc đỏ của “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” lại tạo điểm nhấn nổi bật, rực rỡ, khiến cảnh vật trở nên sinh động và có chiều sâu. Bên cạnh đó, hương thơm dịu nhẹ của “hồng liên trì đã tịn mùi hương” mang đến cảm giác thanh khiết, tinh tế. Những hình ảnh ấy không chỉ được miêu tả bằng thị giác mà còn được cảm nhận bằng khứu giác, cho thấy sự quan sát tinh tế và tâm hồn nhạy cảm của Nguyễn Trãi trước vẻ đẹp của thiên nhiên.

Không chỉ có màu sắc và hương thơm, bức tranh mùa hè còn rộn ràng bởi âm thanh của đời sống con người. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên nhịp sống sinh hoạt đông vui, yên bình của người dân lao động. Đó là âm thanh của cuộc sống no ấm, đủ đầy, phản ánh một xã hội ổn định và hài hòa. Bên cạnh đó, tiếng đàn “cầm ve” vang lên nhẹ nhàng, sâu lắng, góp phần làm cho bức tranh thiên nhiên và con người thêm phần hòa quyện. Thiên nhiên không tách rời con người mà trở thành không gian sống thân thuộc, gần gũi.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tư tưởng và tấm lòng của Nguyễn Trãi. Câu thơ “Dân giàu đủ khắp đòi phương” thể hiện ước mong cao đẹp của tác giả: mong cho nhân dân muôn nơi được ấm no, hạnh phúc. Đó chính là biểu hiện sâu sắc của tư tưởng nhân nghĩa – lấy dân làm gốc – vốn xuyên suốt trong sự nghiệp và cuộc đời Nguyễn Trãi. Dù đang sống trong cảnh nhàn tản, hòa mình với thiên nhiên, nhưng trái tim ông vẫn luôn hướng về nhân dân, về cuộc sống của muôn dân trăm họ. Niềm vui của nhà thơ không phải là thú vui cá nhân mà là niềm vui lớn lao khi thấy dân giàu, nước mạnh.

Qua đoạn thơ, ta thấy Nguyễn Trãi là người có tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, đồng thời là một nhà tư tưởng lớn với lý tưởng sống cao đẹp. Bức tranh mùa hè không chỉ đẹp ở cảnh sắc rực rỡ mà còn đẹp ở chiều sâu nhân văn, ở tấm lòng vì dân vì nước của tác giả. Chính điều đó đã làm nên giá trị bền vững cho đoạn thơ nói riêng và cho thơ văn Nguyễn Trãi nói chung.

câu 1:

Thể thơ của văn bản trên là thơ thất ngôn bát cú đường luật.

câu 2:

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

• “Một mai, một cuốc, một cần câu”
• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

→ Các hình ảnh gợi cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không màng vật chất, thể hiện phong cách sống thanh cao của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

câu 3:

• Nhấn mạnh những công cụ lao động đơn sơ, quen thuộc.
• Gợi lên cuộc sống nhàn tản, tự do, tự tại.
• Thể hiện thái độ sống an nhiên, không chạy theo thú vui xa hoa của người đời.

câu 4:

Quan niệm dại – khôn của tác giả có nét đặc biệt:

• “Dại” là chủ động rời xa chốn quan trường, danh lợi.
• “Khôn” của người đời thực chất là lao vào vòng xoáy bon chen, mệt mỏi.

→ Nguyễn Bỉnh Khiêm đảo ngược cách nhìn thông thường, khẳng định lối sống thanh cao, tỉnh táo mới là khôn ngoan đích thực.

câu 5:

Qua bài thơ Nhàn, em cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp. Ông chọn lối sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, tránh xa danh lợi tầm thường. Quan niệm sống “nhàn” thể hiện sự tỉnh táo, bản lĩnh và trí tuệ sâu sắc. Dù rời xa chốn quan trường, ông không trốn đời mà giữ thái độ ung dung, tự tại. Nhân cách ấy toát lên vẻ đẹp thanh cao của một bậc hiền triết.