Bài 2

Câu 1

Trong văn bản Chiếu cầu hiền tài, Nguyễn Trãi đã thể hiện nghệ thuật lập luận chặt chẽ và thuyết phục. Trước hết, tác giả nêu luận điểm rõ ràng: muốn đất nước thịnh trị thì phải trọng dụng hiền tài. Từ đó, ông triển khai lập luận theo trình tự hợp lí: đi từ lí lẽ chung đến thực tiễn cụ thể. Nguyễn Trãi sử dụng hàng loạt dẫn chứng lịch sử tiêu biểu như việc các bậc hiền thần thời Hán, Đường tiến cử người tài, nhằm chứng minh vai trò quan trọng của việc dùng người. Các dẫn chứng được liệt kê ngắn gọn nhưng giàu sức gợi, tạo độ tin cậy cao. Bên cạnh đó, ông còn kết hợp lí lẽ với cảm xúc khi bày tỏ nỗi lo lắng của nhà vua trước tình trạng thiếu nhân tài, từ đó khơi dậy trách nhiệm của quần thần. Đặc biệt, cách lập luận linh hoạt, vừa nêu gương xưa, vừa đề ra chính sách cụ thể như thưởng phạt, cho phép tự tiến cử,… đã làm cho bài chiếu không chỉ có tính lí luận mà còn mang tính thực tiễn sâu sắc. Nhờ vậy, lời kêu gọi trở nên chân thành, thuyết phục và có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Câu 2

Hiện nay, hiện tượng “chảy máu chất xám” đang trở thành một vấn đề đáng quan tâm ở Việt Nam. Đây là tình trạng người có trình độ cao, tài năng, đặc biệt là trí thức trẻ, lựa chọn làm việc và sinh sống ở nước ngoài thay vì cống hiến cho đất nước. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn tác động lâu dài đến sự phát triển của quốc gia.

Trước hết, cần hiểu rằng “chảy máu chất xám” là hệ quả của nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân chính là môi trường làm việc trong nước chưa thực sự hấp dẫn. Nhiều người tài chưa được tạo điều kiện phát huy năng lực, thiếu cơ hội thăng tiến hoặc đãi ngộ chưa tương xứng. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, điều kiện nghiên cứu khoa học ở một số lĩnh vực còn hạn chế, khiến họ tìm đến những quốc gia có môi trường phát triển tốt hơn. Ngoài ra, tâm lí sính ngoại và mong muốn có cuộc sống ổn định, thu nhập cao cũng góp phần thúc đẩy hiện tượng này.

Hậu quả của “chảy máu chất xám” là vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, đất nước mất đi nguồn nhân lực chất lượng cao – lực lượng nòng cốt trong việc đổi mới và sáng tạo. Điều này làm chậm quá trình phát triển kinh tế, khoa học – công nghệ. Không những vậy, nó còn gây lãng phí nguồn lực đào tạo khi nhà nước và gia đình đã đầu tư rất nhiều cho việc học tập của họ. Về lâu dài, nếu tình trạng này không được cải thiện, Việt Nam có thể tụt hậu so với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.

Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn nhận vấn đề theo hướng tiêu cực. Việc người Việt Nam ra nước ngoài học tập và làm việc cũng có thể mang lại những lợi ích nhất định nếu họ quay trở về đóng góp cho quê hương. Vì vậy, điều quan trọng là cần có những chính sách phù hợp để thu hút và giữ chân nhân tài. Nhà nước cần cải thiện môi trường làm việc, nâng cao chế độ đãi ngộ, tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu và sáng tạo. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế công bằng, minh bạch trong tuyển dụng và sử dụng nhân lực. Về phía mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần nâng cao ý thức trách nhiệm đối với đất nước, không chỉ tìm kiếm lợi ích cá nhân mà còn hướng đến sự phát triển chung.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự chung tay giải quyết từ cả nhà nước và mỗi cá nhân. Khi có chính sách hợp lí và ý thức cống hiến được nâng cao, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ trở thành động lực mạnh mẽ giúp Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2

Chủ thể bài viết là Lê Lợi (xưng “trẫm”).

Câu 3

Mục đích chính: Kêu gọi, chiêu mộ và trọng dụng người hiền tài để xây dựng đất nước.

Các đường lối tiến cử hiền tài:

Quan lại từ tam phẩm trở lên phải tiến cử người có tài.

Thưởng, thăng chức cho người tiến cử đúng hiền tài.

Cho phép người có tài tự tiến cử (không phân biệt xuất thân).

Mở rộng đối tượng: từ người trong triều đến người ở thôn dã, binh lính.

Câu 4

Dẫn chứng: Người viết đưa ra các tấm gương trong lịch sử như:
Tiêu Hà tiến cử Tào Tham

Ngụy Vô Tri tiến cử Trần Bình

Địch Nhân Kiệt tiến cử Trương Cửu Linh…

Nhận xét:

Dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu, có thật trong lịch sử.

liệt kê, giàu sức thuyết phục, làm sáng rõ luận điểm.

Tạo tính khách quan và tăng độ tin cậy cho lập luận.

Câu 5

Qua văn bản, có thể thấy Le Lợi là người:

Yêu nước, lo cho vận mệnh quốc gia.

Khiêm tốn, cầu thị, ý thức rõ trách nhiệm của bản thân

Trọng dụng nhân tài, có tầm nhìn xa trông rộng.

Công bằng, sáng suốt trong việc dùng người.