Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là Tự sự (kể chuyện). Bên cạnh đó, tác giả còn kết hợp nhuần nhuyễn với các yếu tố Miêu tả và Biểu cảm để khắc họa tâm lý nhân vật.

Câu 2: Người mẹ đã làm gì để đánh lạc hướng lũ trẻ?

Để đánh lạc hướng lũ trẻ và giúp chúng tạm quên đi cơn đói cồn cào khi ngửi thấy mùi thịt chó từ nhà trên, người mẹ đã:

• Dùng lời nói dỗ dành: Hứa với các con rằng đợi bố và khách ăn xong, còn thừa thì mẹ con sẽ ăn.

• Hành động cụ thể: Thị xổ tóc ra cho lũ trẻ xúm vào bắt chấy. Thị biến việc bắt chấy thành một trò chơi, cho đứa con út (cu Con) lấy những con chấy kềnh làm "trâu" để chơi chọi trâu.

Câu 3: Ý nghĩa của hình ảnh "cái bát không"

Hình ảnh "cái bát không" ở cuối đoạn trích mang sức nặng tố cáo và biểu đạt sâu sắc:

• Đối với người cha: Khắc họa sự tàn nhẫn, ích kỷ và vô trách nhiệm. Người cha chỉ biết thỏa mãn cơn nghiện rượu và ham muốn cá nhân với bạn bè mà không hề để lại chút gì cho vợ con đang đói khát, dù chính vợ đã phải đi mua chịu gạo, rượu.

• Đối với bi kịch gia đình: Là biểu tượng của sự nghèo đói cùng cực và sự đổ vỡ của tình thân. "Cái bát không" dập tắt hy vọng cuối cùng của năm mẹ con, đẩy họ từ sự chờ đợi háo hức xuống vực thẳm của nỗi đau khổ và tủi nhục.

Câu 4: Diễn biến tâm lý của những đứa trẻ

Tâm lý lũ trẻ biến chuyển qua các giai đoạn:

• Khi nghe tiếng người bố gọi dọn mâm: Chúng đột nhiên "tươi tỉnh lại", tràn đầy hy vọng và háo hức. Cái Gái "vâng" thật to, chạy lên nhanh nhẹn, các em ngồi chờ đợi trong sự kỳ vọng mãnh liệt.

• Khi cái Gái bê mâm xuống: Chúng đứng cả lên, chực đu lấy cái mâm. Cái Gái còn đùa nghịch, trêu chọc các em vì nghĩ rằng trong mâm có đồ ăn ngon.

• Khi nhìn thấy mâm chỉ còn bát không: Cảm xúc sụp đổ hoàn toàn. Cu Con khóc oà lên, giãy giụa như người giãy chết; cái Gái và hai người em khác cũng khóc theo trong sự bất lực và tuyệt vọng.

Câu 5: Suy nghĩ về tác hại của sự nghèo đói đối với hạnh phúc gia đình

Sự nghèo đói không chỉ là nỗi đau về thể xác mà còn là "lửa thử vàng" đối với đạo đức và hạnh phúc gia đình. Khi cái đói bủa vây, con người dễ rơi vào trạng thái bế tắc, u uất. Nó có thể biến một người cha thành kẻ ích kỷ, tàn nhẫn và khiến tình cảm gia đình trở nên rạn nứt. Trong văn bản, nghèo đói đã biến bữa ăn – vốn là nơi sum họp – thành một bi kịch của sự chia rẽ và nước mắt. Để có được hạnh phúc bền vững, con người không chỉ cần tình thương mà còn cần những điều kiện vật chất tối thiểu để duy trì phẩm giá và sự gắn kết.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là Tự sự (kể chuyện). Bên cạnh đó, tác giả còn kết hợp khéo léo với các yếu tố miêu tả và biểu cảm để làm nổi bật tâm lý nhân vật.

Câu 2: Cách người mẹ giúp lũ trẻ tạm quên cơn đói

Để đánh lạc hướng và giúp các con tạm quên đi cơn đói cồn cào, người mẹ đã:

• Dỗ dành bằng lời hứa: Bảo các con cố nhịn thêm chút nữa, đợi người bố và khách ăn xong trên nhà, còn thừa thì mẹ con sẽ ăn.

• Bày trò chơi: Thị sổ tóc ra cho lũ trẻ xúm vào "bắt chấy". Tác giả miêu tả lũ trẻ lấy những con chấy kềnh làm "trâu" để chơi đồ hàng, nhằm phân tán sự chú ý của chúng khỏi mùi thơm của thịt chó và bụng dạ đang đói meo.

Câu 3: Ý nghĩa hình ảnh "cái bát không" ở cuối đoạn trích

Hình ảnh "cái bát không" mang sức nặng tố cáo và biểu đạt bi kịch sâu sắc:

• Về người cha: Khắc họa sự ích kỷ, vô tâm và tàn nhẫn của người bố. Dù biết vợ con đang đói khát dưới bếp, ông vẫn cùng bạn bè ăn sạch sẽ không để lại một chút gì.

• Về bi kịch gia đình: Phơi bày sự nghèo đói cùng cực đi kèm với sự băng hoại về tình thân. Cái bát trống rỗng chính là sự sụp đổ của niềm hy vọng cuối cùng của năm mẹ con, đẩy họ vào sự tuyệt vọng và đau đớn tột cùng.

Câu 4: Phân tích diễn biến tâm lý của những đứa trẻ

Diễn biến tâm lý của lũ trẻ trải qua các cung bậc:

• Giai đoạn 1 (Nghe tiếng gọi): Đang từ trạng thái mệt mỏi, lờ đờ vì đói ("nằm ép xuống đất"), chúng bỗng nhiên "tươi tỉnh lại", tràn đầy hy vọng. Cái Gái "vâng" thật to, chạy lên với niềm tin mãnh liệt là sắp được ăn.

• Giai đoạn 2 (Khi bưng mâm xuống): Hồi hộp, nôn nóng, thậm chí tranh giành ("chực đu lấy cái mâm"). Chúng phấn khích đến mức cu Nhớn phải thét lên vì sợ vỡ mâm.

• Giai đoạn 3 (Nhìn thấy cái bát không): Hụt hẫng, bàng hoàng và sụp đổ. Thằng cu Con khóc òa, giãy chết, tay cào xé mẹ; những đứa khác cũng khóc theo trong sự đau đớn.

Câu 5: Suy nghĩ về tác hại của sự nghèo đói đối với hạnh phúc gia đình

(Đoạn văn tham khảo khoảng 5-7 dòng)

Sự nghèo đói không chỉ tàn phá sức khỏe mà còn là "lưỡi dao" cắt đứt sợi dây hạnh phúc của gia đình. Khi miếng ăn trở thành nỗi lo bản năng duy nhất, con người dễ trở nên ích kỷ, đánh mất đi lòng tự trọng và sự quan tâm dành cho người thân, giống như nhân vật người cha trong tác phẩm. Nghèo đói biến những bữa cơm gia đình vốn là nơi gắn kết thành bi kịch của sự hụt hẫng và những giọt nước mắt đau đớn. Nó bóp nghẹt sự phát triển hồn nhiên của trẻ thơ và đẩy người phụ nữ vào sự nhẫn nhịn tuyệt vọng. Rõ ràng, một gia đình khó có thể ấm êm khi cái bụng luôn rỗng và tình thương bị vùi lấp bởi nỗi lo cơm áo.

Văn bản "Trẻ con không được ăn thịt chó" của Nam Cao là một bức tranh hiện thực tàn khốc về bi kịch của sự nghèo đói và sự băng hoại tình thân. Bi kịch ấy trước hết hiện hữu qua cái đói quay quắt của năm mẹ con, những người được ví như "bọn dân hèn yếu" dưới ách thống trị của "ông bạo chúa" – người cha. Đỉnh điểm của bi kịch nằm ở sự đối lập nghiệt ngã: trong khi người cha cùng bạn bè chè chén linh đình thì vợ con dưới bếp phải chịu đựng cơn đói cồn cào, phải lấy việc "bắt chấy" để đánh lạc hướng cái dạ dày trống rỗng.

Sự tàn nhẫn đạt đến độ đau đớn nhất khi hy vọng cuối cùng của lũ trẻ bị dập tắt phũ phàng. Hình ảnh "cái bát không" trên mâm cơm thừa là minh chứng cho sự ích kỷ, vô tâm đến mất nhân tính của người cha. Ông ta thà để vợ con chết đói chứ không để lại dù chỉ một mẩu xương thừa. Nỗi đau ấy khiến người mẹ "xỉu ngay xuống", lũ trẻ khóc oà trong tuyệt vọng, tạo nên một cảnh tượng thê lương. Qua đó, Nam Cao không chỉ tố cáo cái nghèo đói đã đẩy con người vào đường cùng, mà còn xót xa trước cảnh cái đói làm tha hoá bản chất tốt đẹp, biến tình cốt nhục trở nên lạnh lẽo và tàn nhẫn.

câu 2 Mỗi con người khi lớn lên đều mang theo trong tim một mảnh mảnh hồn quê, nơi cất giữ những kỷ niệm êm đềm nhất của thời thơ ấu. Với tôi, mảnh hồn quê ấy chính là dòng sông đáy hiền hòa, một cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp đã chứng kiến trọn vẹn những năm tháng hồn nhiên, vô tư nhất của cuộc đời.

Dòng sông quê tôi không rộng lớn, hùng vĩ như sông Hồng, sông Đà mà mang một vẻ đẹp dịu dàng, trầm mặc. Sông uốn lượn quanh làng như một dải lụa mềm mại, ôm trọn lấy những xóm nhỏ thanh bình. Nước sông bốn mùa trong xanh, soi bóng những hàng tre xanh ngắt và những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay. Hai bên bờ sông là những bãi bồi phù sa màu mỡ, nơi cỏ non mọc xanh rì, là thiên đường cho lũ trẻ chúng tôi mỗi chiều chăn trâu, thả diều.

Vẻ đẹp của dòng sông biến ảo kỳ diệu theo thời gian trong ngày. Buổi sáng sớm, sông khoác lên mình chiếc áo sương mờ ảo, huyền bí. Khi nắng vàng bắt đầu trải nhẹ trên mặt nước, dòng sông lấp lánh như được dát vàng, trông thật lộng lẫy. Buổi trưa, sông tĩnh lặng, chỉ có tiếng xào xạc của lá tre và tiếng cá quẫy đuôi nghe thật vui tai. Nhưng đẹp nhất có lẽ là lúc hoàng hôn buông xuống, dòng sông nhuộm màu đỏ rực của nắng chiều, khói bếp từ các mái nhà ven sông bay lên tạo nên một bức tranh làng quê tĩnh mịch và sâu lắng.

Dòng sông không chỉ là cảnh đẹp mà còn là nơi lưu giữ biết bao kỷ niệm tự sự của tuổi thơ. Tôi nhớ như in những buổi trưa hè trốn mẹ cùng lũ bạn ra sông tắm mát. Chúng tôi thi nhau nhảy từ trên bờ xuống nước, tiếng cười đùa vang động cả một vùng. Sông còn là nơi cung cấp nguồn thực vật, tôm cá dồi dào. Những buổi chiều tà, mấy anh em lại xách giỏ đi dọc bờ sông để mò cua, bắt ốc. Những chiến lợi phẩm ấy dù nhỏ bé nhưng lại là món quà vô giá, làm nên những bữa cơm quê đậm đà hương vị tình thân.

Về phương diện nghị luận, có thể thấy dòng sông đóng vai trò là "mạch máu" nuôi dưỡng cả về vật chất lẫn tinh thần cho dân làng. Nó tưới mát cho ruộng đồng, cung cấp nguồn nước sinh hoạt và quan trọng hơn hết, nó bồi đắp phù sa cho tâm hồn mỗi người con xa xứ. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại hôm nay, nhiều dòng sông đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do rác thải và nước thải công nghiệp. Điều này không chỉ hủy hoại cảnh quan mà còn làm mất đi những giá trị văn hóa, tinh thần tốt đẹp. Việc bảo vệ sự trong sạch của dòng sông chính là bảo vệ nguồn sống và ký ức của chúng ta.

Dòng sông quê hương sẽ mãi là hình ảnh đẹp nhất trong tâm trí tôi. Dù sau này có đi muôn phương, ngắm nhìn bao nhiêu danh lam thắng cảnh lộng lẫy, tôi vẫn sẽ luôn nhớ về bến sông xưa với tiếng sóng vỗ rì rào. Chúng ta cần có ý thức gìn giữ và bảo vệ những cảnh quan thiên nhiên ấy, để thế hệ mai sau vẫn còn được đắm mình trong vẻ đẹp thuần khiết của quê hương.

câu 1 Truyện Kiều là một trong những truyện thơ nổi tiếng nhất và xét vào hàng kinh điển trong Văn học Việt Nam. Tác phẩm được viết bằng chữ Nôm, theo thể lục bát, gồm 3254 câu. Giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm được Nguyễn Du thể hiện một cách nhẹ nhàng mà vẫn sâu sắc vô cùng.Giá trị nội dung của truyện được thể hiện qua giá trị hiện thực và nhân đạo. Giá trị hiện thực của tác phẩm là phản ánh hiện thực xã hội đương thời với bộ mặt tàn bạo của giai cấp thống trị. Sức mạnh của đồng tiền và số phận những con người bị áp bức, nạn nhân của đồng tiền, đặc biệt là người phụ nữ. Phơi bày hiện thực xã hội phong kiến bất công, phản ánh nỗi khổ đau, bất hạnh của con người, đặc biệt là người phụ nữ.Gia đình nhà Vương Ông đang sống bình yên, chỉ vì một lời không đâu vào đâu của thằng bán tơ “vu oan giá hoạ”, thế là cuộc sống yên lành bị phá vỡ, tai hoạ ở đâu ập xuống nhà Kiều. Để từ đó, khiến cho cuộc đời Kiều phải rẽ hướng, hướng đi mới của số phận Kiều nghiệt ngã, đau đớn, tủi hổ vô cùng.

câu 2

Trong hành trình đi tìm ý nghĩa cuộc sống, lòng tốt luôn được coi là ánh sáng lung linh nhất dẫn lối con người qua những đêm tối của khổ đau. Tuy nhiên, sự tử tế nếu thiếu đi ánh sáng của lý trí đôi khi lại trở nên mù quáng. Bàn về điều này, có ý kiến cho rằng: “Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.”

Trước hết, chúng ta không thể phủ nhận sức mạnh kỳ diệu của lòng tốt. Đó là sự thấu cảm, sẻ chia và sẵn sàng giúp đỡ người khác mà không mưu cầu tư lợi. Lòng tốt giống như một liều thuốc tinh thần, có khả năng “chữa lành các vết thương”, giúp những người đang tuyệt vọng tìm thấy niềm tin và sức mạnh để đứng dậy. Một lời động viên đúng lúc, một bàn tay đưa ra khi hoạn nạn có thể thay đổi cả một số phận. Thế giới này sẽ thật lạnh lẽo và tàn nhẫn nếu thiếu đi nhịp đập của những trái tim nhân ái.

Tuy nhiên, vế sau của câu nói lại đưa ra một lời cảnh tỉnh cần thiết: lòng tốt cần "đôi phần sắc sảo". Sự sắc sảo ở đây chính là sự tỉnh táo của lý trí, là khả năng quan sát và đánh giá thực tế. Tại sao lòng tốt lại cần sự sắc sảo? Bởi lẽ, trong một xã hội phức tạp, không phải mọi sự giúp đỡ đều mang lại kết quả tốt đẹp. Nếu chúng ta bao dung cho những kẻ lười biếng, chúng ta đang vô tình triệt tiêu động lực phấn đấu của họ. Nếu chúng ta nhẹ dạ tin vào những lời lừa lọc, lòng tốt của ta đang gián tiếp nuôi dưỡng cái ác. Khi đó, lòng tốt chỉ là "con số không tròn trĩnh" – nó không mang lại giá trị thực tế, thậm chí còn gây ra tác hại cho bản thân người cho đi và cả xã hội.

Lòng tốt sắc sảo không có nghĩa là sự toan tính hay lạnh lùng. Đó là khi ta biết giúp đỡ một cách thông minh: cho người nghèo cái "cần câu" và dạy họ cách câu cá thay vì chỉ cho họ "con cá" để ăn qua ngày. Đó là khi ta biết nói lời từ chối trước những yêu cầu vô lý để bảo vệ giá trị của bản thân và giữ cho sự tử tế không bị rẻ rúng. Lòng tốt đi kèm trí tuệ sẽ tạo ra những giá trị bền vững và có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn.

Trong thực tế, vẫn còn nhiều người chọn lối sống vô cảm vì sợ bị lừa dối, hoặc ngược lại, có những người lại quá cả tin để rồi nhận lấy sự thất vọng. Cả hai thái cực này đều không giúp xã hội tốt đẹp hơn. Chúng ta cần rèn luyện cho mình một "trái tim nóng" và một "cái đầu lạnh". Trái tim nóng để luôn biết rung động trước nỗi đau của đồng loại, và cái đầu lạnh để biết cách trao đi yêu thương sao cho đúng đắn và hiệu quả nhất.

Tóm lại, câu nói của Mộ Nhan Ca là một bài học đắt giá về nghệ thuật sống. Đừng để lòng tốt của bạn trở thành sự nhu nhược hay một sự lãng phí vô ích. Hãy để lòng tốt được dẫn dắt bởi sự sắc sảo, để mỗi hành động tử tế của chúng ta thực sự là một đóa hoa thơm ngát, góp phần chữa lành thế giới một cách trọn vẹn nhất.

câu 1 Thể thơ Lục bát (dòng 6 chữ xen kẽ dòng 8 chữ).

• Nhận xét:
• • Sự khiêm nhường, khéo léo: Kiều tự ví mình là "cỏ nội hoa hèn", "thân bèo bọt" để thể hiện sự khiêm cung trước một bậc anh hùng.
  • Sự tinh tế, sắc sảo: Nàng nhận ra cốt cách phi thường của Từ Hải (ví việc gặp Từ Hải như thấy "mây rồng" ở Tấn Dương - điển tích về bậc đế vương), cho thấy nàng là người có "con mắt tinh đời", biết trọng anh hùng.
  • Khát vọng được cứu rỗi: Lời nói của Kiều vừa là sự tôn trọng, vừa ngầm gửi gắm hy vọng Từ Hải sẽ là người cứu cuộc đời nàng khỏi vũng bùn nhơ nhớp.

• • Vẻ đẹp anh hùng, lẫm liệt: Từ Hải hiện lên với phong thái của một bậc "trai anh hùng", có chí khí vùng vẫy bốn phương.
  • Sự phóng khoáng, hào hiệp: Cách Từ Hải đến với Kiều không phải là sự mua vui tầm thường mà là sự trân trọng tài sắc ("Phỉ nguyện sánh phượng đẹp duyên cưỡi rồng").
  • Tâm hồn tri kỷ: Từ Hải không nhìn Kiều như một kỹ nữ mà nhìn nàng như một người bạn tri kỷ, xứng đáng để sánh đôi.

• • Lý do:
  • • Ngưỡng mộ khí phách hiên ngang, không màng lễ giáo tầm thường của Từ Hải khi trân trọng một người con gái lỡ bước như Kiều.
    • Xúc động trước cảnh ngộ của Kiều nhưng cũng vui mừng vì nàng đã gặp được người hiểu và trân trọng mình ("tri kỷ").
    • Tin tưởng vào công lý: Sự xuất hiện của Từ Hải báo hiệu cho một bước ngoặt, nơi cái đẹp và tài năng sẽ được bảo vệ.