1. Đặc điểm dân cư Nhật Bản Dân số đông nhưng đang giảm Từng thuộc nhóm nước đông dân trên thế giới. Hiện nay dân số giảm do tỉ lệ sinh thấp. Già hóa dân số rất nhanh Tỉ lệ người ≥ 65 tuổi rất cao. Thuộc nhóm quốc gia già nhất thế giới. Mật độ dân số cao, phân bố không đều Tập trung đông ở ven biển, đô thị lớn (Tokyo, Osaka…). Miền núi, nông thôn dân cư thưa thớt. Dân cư có trình độ cao Lao động có tay nghề, kỷ luật tốt. Ý thức tổ chức và trách nhiệm cao. Đô thị hóa cao Tỉ lệ dân thành thị lớn. Hình thành các siêu đô thị phát triển. 2. Ảnh hưởng của cơ cấu dân số đến phát triển kinh tế – xã hội a. Thuận lợi Chất lượng lao động cao Thúc đẩy các ngành công nghệ cao, công nghiệp hiện đại phát triển. Tăng năng suất lao động. Kinh nghiệm và tri thức của người già Người cao tuổi có nhiều kinh nghiệm, đóng góp vào quản lý và xã hội. Thị trường tiêu dùng ổn định Nhu cầu đa dạng, đặc biệt là dịch vụ y tế, chăm sóc người già. b. Khó khăn Thiếu lao động trẻ Lực lượng lao động giảm → thiếu nhân công. Ảnh hưởng đến sản xuất và tăng trưởng kinh tế. Gánh nặng an sinh xã hội Chi phí y tế, lương hưu tăng cao. Áp lực lớn lên ngân sách nhà nước. Tốc độ phát triển kinh tế chậm lại Giảm sức lao động → giảm động lực tăng trưởng. Vấn đề xã hội Nhiều vùng nông thôn bị “già hóa”, thiếu người sinh sống. Nguy cơ suy giảm dân số lâu dài. 3. Kết luận (ngắn gọn để học) Nhật Bản: dân số già, sinh thấp, lao động chất lượng cao. Cơ cấu dân số: Thuận lợi: nâng cao chất lượng kinh tế. Khó khăn: thiếu lao động, tăng gánh nặng xã hội.

Địa hình và đất đai của Trung Quốc rất đa dạng và có sự phân hóa rõ rệt giữa miền Tây và miền Đông: 1. Đặc điểm địa hình Địa hình cao ở phía Tây, thấp dần về phía Đông Phía Tây: chủ yếu là núi cao, cao nguyên đồ sộ. Phía Đông: đồng bằng thấp, thuận lợi cho sản xuất và sinh sống. Ba bậc địa hình rõ rệt Bậc 1 (cao nhất) Gồm cao nguyên Thanh Tạng, Himalaya. Độ cao trung bình trên 4000 m (được gọi là “nóc nhà thế giới”). Bậc 2 (trung bình) Gồm các cao nguyên và bồn địa như: Nội Mông, Hoàng Thổ, Tân Cương. Độ cao khoảng 1000–2000 m. Bậc 3 (thấp nhất) Gồm các đồng bằng lớn: Hoa Bắc, Hoa Trung, Hoa Nam. Độ cao dưới 500 m. Nhiều dạng địa hình Núi, cao nguyên chiếm diện tích lớn. Đồng bằng chiếm diện tích nhỏ hơn nhưng rất quan trọng về kinh tế. 2. Đặc điểm đất đai Đất đai đa dạng Có nhiều loại đất: đất phù sa, đất hoàng thổ, đất xám, đất đỏ… Phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau. Đất tốt tập trung ở miền Đông Đồng bằng châu thổ sông lớn (Hoàng Hà, Trường Giang) có đất phù sa màu mỡ. Thuận lợi phát triển nông nghiệp (lúa gạo, lúa mì,…). Miền Tây đất xấu hơn Nhiều vùng núi cao, hoang mạc, bán hoang mạc. Khó canh tác, dân cư thưa thớt. 3. Ý nghĩa Thuận lợi Miền Đông đất tốt → phát triển nông nghiệp và kinh tế mạnh. Địa hình đa dạng → phát triển nhiều ngành (du lịch, khoáng sản,…). Khó khăn Địa hình núi cao, chia cắt → giao thông khó khăn. Miền Tây khô hạn, ít đất canh tác.

Đặc điểm khí hậu Khí hậu đa dạng: Miền Đông: ôn đới và cận nhiệt gió mùa. Miền Tây: khô hạn, hoang mạc, bán hoang mạc. Miền Nam: cận nhiệt đới – nhiệt đới ẩm. Gió mùa rõ rệt: Mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều. Mùa đông: lạnh, khô. Phân hóa theo lãnh thổ: Đông → mưa nhiều, thuận lợi sản xuất. Tây → khô hạn, khó phát triển nông nghiệp. Đặc điểm sông ngòi Nhiều hệ thống sông lớn: Trường Giang (dài nhất châu Á) Hoàng Hà Châu Giang Đặc điểm chung: Phần lớn bắt nguồn từ miền Tây, chảy ra phía Đông. Lưu lượng nước thay đổi theo mùa (mưa – lũ rõ rệt). Giàu tiềm năng thủy điện. Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế Thuận lợi Nông nghiệp phát triển mạnh: Khí hậu gió mùa → thuận lợi trồng lúa, cây công nghiệp. Đồng bằng lớn ven sông (Trường Giang, Hoàng Hà) rất màu mỡ. Thủy điện và công nghiệp: Sông lớn → phát triển thủy điện (đập Tam Hiệp trên Trường Giang). Cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt. Giao thông – thương mại: Sông lớn giúp vận chuyển hàng hóa dễ dàng. Thúc đẩy phát triển đô thị và kinh tế vùng ven sông. Khó khăn Thiên tai thường xuyên: Lũ lụt ở hạ lưu sông (đặc biệt Hoàng Hà). Hạn hán ở miền Tây. Phân bố không đều: Miền Đông phát triển mạnh hơn miền Tây → chênh lệch kinh tế. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng: Thời tiết cực đoan gây thiệt hại sản xuất.