Ai là người khi lên làm Thái thượng hoàng đã xuất gia đầu Phật và lập ra dòng Thiền Trúc Lâm Đại Việt?

1. Tên tuổi, quê quán

• Tên thật: Trần Khâm (1258 – 1308).
• Hiệu: Trúc Lâm Đại sĩ, Trúc Lâm Đầu Đà.
• Quê quán: Thăng Long (nay thuộc Hà Nội).
• Ông là vị vua thứ ba của nhà Trần (trị vì 1278 – 1293), con trai Trần Thánh Tông. Sau khi nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông, ông xuất gia, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – dòng thiền mang bản sắc Việt Nam.

2. Vị trí của ông trong nền văn học

• Là một tác giả lớn của văn học trung đại Việt Nam.
• Văn chương của Trần Nhân Tông vừa phản ánh tâm hồn của một minh quân gắn bó với dân tộc (qua chiến công chống Nguyên – Mông), vừa là thiền sư với tư tưởng an nhiên, thoát tục.
• Ông góp phần làm phong phú dòng văn học Phật giáo, đồng thời nâng cao tính dân tộc trong tư tưởng và thi ca.
• Cùng với các vua Trần khác (Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông), ông là một trong những cây bút tiêu biểu của văn học đời Trần.

3. Đề tài và phong cách sáng tác

• Đề tài chính:
• • Tư tưởng Phật giáo: vô thường, từ bi, buông bỏ, sống thuận theo lẽ tự nhiên.
  • Tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, đặc biệt là sau những chiến thắng Nguyên – Mông.
  • Cuộc sống an lạc, giản dị nơi núi rừng, thiên nhiên.
• Phong cách:
• • Thơ mang vẻ thanh thoát, trong sáng, giản dị, kết hợp chất trữ tình – triết lý.
  • Thường sử dụng hình ảnh thiên nhiên (hoa, mây, núi, suối…) để gợi cái đẹp tinh thần, gắn đời sống hiện tại với tinh thần thiền.
  • Lời thơ ngắn gọn, hàm súc, đậm chất thiền vị nhưng vẫn gần gũi với đời sống dân gian.

4. Những tác phẩm chính

Hiện còn lại không nhiều, nhưng tiêu biểu có:

• Thơ chữ Hán:
• • Trung hưng thực lục (ghi lại công lao nhà Trần kháng chiến chống Nguyên).
  • Các bài thơ nổi tiếng:
  • • Cư trần lạc đạo phú (ở đời vui đạo)
    • Đắc thú lâm tuyền thành đạo ca (bài ca đắc thú khi thành đạo ở suối rừng)
    • Thiền tông chỉ nam (chỉ dẫn về thiền)
• Văn chính luận – triết lý:
• • Các bài giảng, kệ tụng trong quá trình truyền bá Phật pháp tại Yên Tử.

Đọc đoạn hội thoại dưới đây và cho biết ai đã tìm được thông tin gì.

- An: Trên máy tính của tớ không có hướng dẫn cách quàng khăn đỏ, nhưng tớ đã tìm thấy trên internet.

- Bình: Trên máy tính của tớ cũng không có, bạn chỉ cho tớ cách quàng khăn đỏ nhé.

- An: Đồng ý. Bố của tớ tìm thấy trên internet những hình ảnh video rất đẹp, thú vị về những dải thiên hà trong vũ trụ. Trong máy tính của bạn có chưa?

- Bình: Chưa có. Mẹ của tớ hay xem trên internet cách nấu những món ăn ngon.

- An: Hay quá. Trên máy tính của nhà tớ chưa có. Tớ sẽ nói với mẹ xem trên Internet để làm các món ăn tớ thích.