(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GẶP QUỶ DỮ VÀ THẦN RỪNG (HỔ)
(Trích chèo Trương Viên)
Mụ: − Con ơi, bây giờ mẹ đói bụng khát nước, nhọc lắm... Mẹ không thể đi được nữa, con xem có gần nhà ai thì con xin cho mẹ một chút đỡ đói lòng.
Thị Phương: (Nói sử) − Mẹ ơi,
Con trông bên đông có lửa
Mẹ ngồi đây, con thử vào coi
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: (Ra) − Động ta đây nghiêm chỉnh sắp bày
Ủa kìa người họa phúc tới đây
Sai chúng quỷ ra vây bắt lấy
(Xưng danh) Mỗ bạch yêu tinh
Chiếm cao san nhất động
Ngày ngày thường bắt người nuốt sống
Đêm thời đón khách nhai gan
Lộc thiên trù đưa đến tự nhiên
Nay được bữa no say... cha chả!
Này người kia,
Sơn lâm rừng vắng
Đỉnh thượng non cao
Chốn hang sâu sao dám tìm vào
Đi đâu đó, kìa con, nọ mẹ?
Thị Phương: − Trình lạy ông thương đoái
Mẹ con tôi đói khát lắm thay
Xẩy nhà lạc bước đến đây
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: − Không khiến kêu van kể lể
Ta quyết nhai tuổi, nuốt sống không tha
Quỷ cái: (Ra) − Chàng ăn thịt gì cho thiếp tôi ăn với!
Quỷ: − Ta ăn thịt Thị Phương.
(Lược một đoạn: Quỷ nói chuyện với Quỷ cái. Thương cho Thị Phương, Quỷ cái nhận Thị Phương là em kết nghĩa để nàng không bị ăn thịt. Quỷ cái còn cho Thị Phương năm lạng vàng để nàng đem về nuôi mẹ.)
Thị Phương: (Quay ra) − Mẹ thức hay ngủ mẹ ơi!
Mụ: − Con vào đấy có được tí gì không?
Thị Phương: − Thưa mẹ, con vào đó, quỷ đông đòi ăn thịt.
Mụ: − Ăn cơm với thịt đông à?
Thị Phương: − Quỷ đông đòi ăn thịt con, mẹ ạ. Quỷ cái ra can rồi lại cho vàng.
Mụ: (Cầm vàng) − Ở hiền rồi lại gặp lành (Hát sắp)
Gặp vợ chú quỷ cho thanh tre già
(Nói sử) Ới con ơi,
Mẹ cảm thương thân mẹ
Mẹ lại ngại thân con (Hát văn)
Như dao cắt ruột mẹ ra
Trăm sầu, nghìn thảm chất đà nên con!
(Nói) − Con ơi, trời còn sớm hay đã tối mà con cứ dắt mẹ đi mãi thế này?
Thị Phương: − Trình lạy mẹ,
Vầng ô đã lặn
Vắng vẻ cửa nhà
Mẹ con ta vào gốc cây đa
Nằm nghỉ tạm qua đêm sẽ liệu (ngồi nghỉ).
Thần rừng (Hổ): (Ra) − Ra oai hùm gầm kêu ba tiếng
Phóng hào quang chuyển động phong lôi
Xa chẳng tỏ, nhảy lại ngó coi
Giống chi chi như thể hình người
Đi đâu đó? − Kìa con, nọ mẹ
Muốn sống thời ai chịu cho ai
Vào nộp mệnh cho ta nhai một.
Thị Phương: − Trăm lạy ông,
Nhẽ ngày hôm qua một tận không còn
Tôi kêu trời khấn đất đã vang
Qua nạn ấy, nạn này lại phải
Ơn ông vạn bội
Ông ăn thịt một, còn một ông tha
Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng.
Mụ: (Nói sử) − Trình lạy ông
Con tôi còn trẻ
Công sinh thành, ông để tôi đền
Ông ăn thịt tôi, ông tha cháu nó.
Thị Phương: − Thưa mẹ, mẹ để con chịu cho.
Mụ: − Ới con ơi, con còn trẻ người non dạ, để mẹ chịu cho.
Thần rừng (Hổ): − Nhẽ ra thời ăn thịt cả không tha
Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là
Tha cho đó an toàn tính mệnh.
(Trích Trương Viên, in trong Tuyển tập chèo cổ, Hà Văn Cầu, NXB Sân khấu, 1999)
Tóm tắt đoạn trích: Trương Viên quê đất Võ Lăng, nhờ mẹ sang hỏi cưới Thị Phương, người con gái của Tể tướng đã hồi hưu. Thấy chàng học giỏi, cha Thị Phương đồng ý và cho đôi ngọc lưu ly làm của hồi môn. Giữa lúc chàng đang dùi mài kinh sử thì được chiếu đòi đi dẹp giặc, chàng từ biệt mẹ già, vợ trẻ để ra chiến trường. Trong cảnh chạy giặc, Thị Phương đã dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm. Hai người bị quỷ dữ trong rừng sâu đòi ăn thịt, song may nhờ người vợ quỷ nhận làm chị em xin tha rồi cho vàng. Tiếp đó họ lại bị hổ dữ đòi ăn thịt. Thị Phương tình nguyện dâng mạng mình để cứu mẹ chồng. Hổ tha mạng cho cả hai mẹ con.
Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản.
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương.
Câu 5. Anh/Chị rút ra được những bài học gì cho bản thân qua đoạn trích trên? Chia sẻ suy nghĩ của anh/chị về một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc.
✅ Câu 1: Xác định chủ đề của văn bản
Chủ đề của văn bản là ca ngợi tình nghĩa sâu nặng giữa mẹ chồng và nàng dâu, đặc biệt là phẩm chất cao đẹp, lòng hiếu thảo, sự dũng cảm và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Thị Phương. Đồng thời, văn bản thể hiện niềm tin vào đạo lý “ở hiền gặp lành” trong cuộc sống.
🎭 Câu 2: Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản
Trong đoạn trích chèo, các lối nói và làn điệu đặc trưng bao gồm:
👩🦰 Câu 3: Thị Phương hiện lên là người phụ nữ như thế nào?
Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là:
👵 Câu 4: Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương
Người mẹ chồng trong đoạn trích thể hiện:
Qua đó, mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu được khắc họa đầy nhân văn, gắn bó và cảm động.
🌱 Câu 5: Bài học rút ra và suy nghĩ cá nhân
Bài học rút ra từ đoạn trích:
Bài học tâm đắc nhất:
Em cảm thấy bài học về tình cảm gia đình và lòng hiếu thảo là sâu sắc nhất. Trong xã hội hiện đại, đôi khi con người dễ quên đi giá trị của tình thân. Qua hình ảnh Thị Phương, em hiểu rằng sự hy sinh, yêu thương và gắn bó giữa các thành viên trong gia đình chính là nền tảng vững chắc để vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.
Câu 1:
Chủ đề : Tấm lòng hiếu thảo của người chinh phụ có chồng đi chinh chiến nơi xa.
Câu 2 :
Những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản : Nói sử,hát sắp,hát vãn.
Câu 3 :
- Khi bị quỷ bắt , nàng may mắn thoát chết nhờ sự giúp đỡ của quỷ cái.Đứng trước hoàn cảnh : Chồng đi lính , mẹ chồng già yếu , nàng suýt bị quỷ ăn thịt . Thị Phương có thể vì quá cùng quẫn mà bỏ lại mẹ chồng , ra đi.Nhưng không , nàng vẫn quay về bên mẹ chồng , thu xếp cho mẹ chỗ nghỉ ngơi .
- Khi thần rừng xuất hiện và đòi ăn thịt một trong hai người , Thị Phương không ngần ngại , nguyện hiến mạng để mẹ chồng được sống .
=> Thị Phương là người phụ nữ rất hiếu thảo .Có lẽ, cũng chính vì sự chân thành của nàng mà mẹ chồng mới thương yêu nàng đến thế .Bà cũng nguyện thí mạng mình để con dâu được sống .
Câu 4:
- Người mẹ chồng rất thương yêu và đồng cảm với hoàn cảnh của Thị Phương:
+ Bà thương thân và cũng thương con dâu vất vả:
Mẹ cảm thương thân mẹ/ Mẹ lại ngại thân con/ Như dao cắt ruột mẹ ra/ Trăm sầu, nghìn thảm chất đà lên con!.
+ Trước cảnh thần rừng đòi một người hiến mạng, bà cũng không ngần ngại dâng mạng mình để con dâu được sống.
=> Mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu là mối quan hệ khó mà gần gũi biết bao đời nay. Thế nhưng, mẹ chồng của Thị Phương lại yêu thương con dâu, đổi đãi với nàng như con.
Câu 5:
Bài học em rút ra từ văn bản là: Ở hiền gặp lành , đối đãi với người khác bằng tình yêu và sự chân thành , ta cũng sẽ được nhận lại tình yêu tương xứng .