(4 điểm) Đọc văn bản sau:
AI KHÔNG DÁM QUYẾT, NGƯỜI ẤY TỰ TRÓI MÌNH
(1) Bạn có biết ở Phi châu người ta bắt những chú khỉ như thế nào không? Người thợ săn đặt một hòn đá cỡ bằng quả trứng gà vào một hốc cây. Chú khỉ đã sờ thấy hòn đá nọ và muốn kéo nó ra khỏi hốc. Nhưng miệng hốc cây quá bé. Tất nhiên chú khỉ có thể dễ dàng rút tay ra khỏi hốc, nếu chú bỏ hòn đá ra. Nhưng chú đã không đủ bản lĩnh để làm điều đó. Và cuối cùng người thợ săn đã bắt được chú bằng cách thong thả trùm lên người chú một chiếc bao tải.
(2) Phải chăng, đôi khi chúng ta bị quá khứ giam hãm, bởi một điều gì đấy hoặc một sự yên ổn chăng? Để rồi chúng ta chịu bó tay trước việc làm cho cuộc sống của mình trở nên hạnh phúc hơn. Đây là lúc mà chúng ta phải trả lời câu hỏi rất cơ bản:“Bạn mong muốn đạt được điều gì trong cuộc sống của bạn ?”.
(3) Roosevelt một lần đã nói: “Tốt hơn là mạo hiểm làm một việc lớn, nâng cốc chúc mừng đại thắng cho dù có khi sai lầm hoặc chịu mất mát thương đau. Còn hơn là đứng vào hàng ngũ những con chiên, chất phác, giản đơn, những con người ít biết đến niềm vui lẫn nỗi đau. Bởi vì họ sống trong miền sáng tối, nơi chẳng hề có thành công và thất bại”.
(4) Người thành đạt sống thoáng, không lùi bước trước khó khăn, biết chấp nhận rủi ro. Vì họ hiểu rằng biết hi sinh cái nhỏ sẽ được cái lớn. Sự nghèo hèn đối với hầu hết người châu Âu không có nghĩa là chịu đói khát mà là phải sống những tháng ngày ngớ ngẩn, vô bổ.
(5) Thật là khác biệt khi người vào cuộc chơi chỉ nhằm không thua cuộc, với người lao vào cuộc chơi là để giành chiến thắng. Ai cố gắng để không thua cuộc, người đó chỉ tập trung chống rủi ro, tránh hiểm nguy. Người vào cuộc với ý đồ thắng cuộc, anh ta luôn tìm cơ hội để chiến thắng. Bạn nghĩ sao, trong hai con người, ai là người cảm thấy hạnh phúc hơn?
(Bodo Schaefer, Bí quyết để thành đạt, NXB Thông tấn, Hà Nội, 2002, tr.17)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Đoạn trích trên thuộc kiểu văn bản nào?
Câu 2. Vấn đề được bàn luận trong văn bản là gì?
Câu 3. Đoạn văn đầu tiên có vai trò gì trong văn bản?
Câu 4. Đoạn văn (5) được trình bày theo kiểu đoạn văn nào?
Câu 5. Theo em, giữa "người vào cuộc chơi chỉ nhằm không thua" với "người lao vào cuộc chơi là để giành chiến thắng", ai là người cảm thấy hạnh phúc hơn? Vì sao?
Câu 1:
Đoạn trích trên thuộc kiểu văn bản nghị luận (hoặc văn bản thông tin có yếu tố nghị luận). Cụ thể, nó sử dụng phương thức kể chuyện (ví dụ về việc bắt khỉ ở châu Phi) để dẫn dắt và làm rõ cho luận điểm chính về việc tự giam hãm bản thân và sự cần thiết phải đưa ra quyết định, từ đó thể hiện quan điểm, suy nghĩ của tác giả.
Câu 2:
Vấn đề cốt lõi được bàn luận trong văn bản là sự tự giới hạn bản thân, sự thiếu quyết đoán và nỗi sợ hãi bám víu vào quá khứ hoặc sự ổn định quen thuộc, khiến con người không dám hành động để thay đổi và tìm kiếm hạnh phúc tốt đẹp hơn. Tác giả đặt ra câu hỏi cơ bản về mong muốn thực sự trong cuộc sống của mỗi người.
Câu 3:
Đoạn văn đầu tiên có vai trò là phần mở đầu và đưa ra dẫn chứng/ví dụ cụ thể, mang tính minh họa (exemplification). Việc kể về chú khỉ bị mắc kẹt vì không chịu buông bỏ hòn đá đóng vai trò là một hình ảnh ẩn dụ sinh động, giúp người đọc dễ dàng liên hệ và hình dung về tình trạng tự trói buộc, thiếu quyết đoán mà tác giả sắp phân tích ở các đoạn sau.
Câu 4:
Nếu đoạn văn đó trình bày nội dung tiếp nối từ câu hỏi "Ai là người cảm thấy hạnh phúc hơn?" (có trong hình ảnh thứ hai), thì đoạn đó sẽ được trình bày theo kiểu đoạn văn diễn dịch hoặc tổng – phân – hợp nhằm phân tích, so sánh hai đối tượng (người không dám chơi và người dám chơi) để đi đến kết luận cuối cùng về hạnh phúc
Câu 5;
Theo em, người cảm thấy hạnh phúc hơn là "người lao vào cuộc chơi là để giành chiến thắng". Người chỉ nhăm nhăm không thua thường hành động với tâm thế phòng thủ, sợ thất bại, bị giới hạn bởi nỗi sợ hãi và sự so sánh với tiêu chuẩn an toàn. Ngược lại, người đặt mục tiêu chiến thắng (hay tiến bộ) là người dám chấp nhận rủi ro, chủ động hành động và hướng tới kết quả tích cực, điều này thường mang lại cảm giác thành tựu và ý nghĩa cao hơn cho cuộc sống.
Câu 1.
Kiểu văn bản: Nghị luận.
Câu 2.
Vấn đề: Con người phải dám từ bỏ sự ràng buộc, chấp nhận rủi ro, sống chủ động để đạt được thành công và hạnh phúc.
Câu 3.
Vai trò đoạn (1):
→ Nêu dẫn chứng (câu chuyện con khỉ) để mở đầu, từ đó gợi ra vấn đề nghị luận.
Câu 4.
Đoạn (5): Diễn dịch
Câu 5.
Người “lao vào cuộc chơi để giành chiến thắng” sẽ hạnh phúc hơn, vì:
→ Họ sống chủ động, dám thử thách, tìm cơ hội, có mục tiêu rõ ràng.
→ Còn người chỉ “không muốn thua” thường sợ rủi ro, dễ bỏ lỡ cơ hội, nên khó đạt được niềm vui trọn vẹn.