Lý thuyết Bài 13. Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 (Phần II) SVIP

II. GIẢI QUYẾT NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ KINH TẾ, VĂN HOÁ, GIÁO DỤC

2. Giáo dục và văn hoá

- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, tàn dư văn hoá lạc hậu của chế độ thực dân, phong kiến còn rất nặng nề. => Hơn 90% dân số không biết chữ, nhiều tệ nạn xã hội và dịch bệnh tồn tại.

- Ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh kí Sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ:

+ Nhà nước kêu gọi toàn dân tham gia phong trào xoá nạn mù chữ.

+ Phong trào Bình dân học vụ phát triển mạnh mẽ, rộng khắp cả nước.

+ Chỉ trong một năm, khoảng 2,5 triệu người ở Bắc Bộ và Trung Bộ đã biết đọc, biết viết.

Hình 1. Một lớp Bình dân học vụ

- Các trường phổ thông và đại học được mở lại và khai giảng:

+ Nội dung và phương pháp giáo dục được đổi mới theo tinh thần dân tộc, dân chủ.

+ Nhà nước vận động toàn dân xây dựng đời sống văn hoá mới.

+ Công tác y tế và vệ sinh phòng bệnh được chú trọng, tăng cường.

- Báo chí cách mạng được quan tâm phát triển, góp phần giáo dục lòng yêu nước. => Từ tháng 9 đến tháng 12 - 1945, hàng chục tờ báo được xuất bản công khai như Cờ giải phóng, Sự thật, Cứu quốc, Tiền phong, Lao động.

III. CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TRỞ LẠI XÂM LƯỢC CỦA NHÂN DÂN NAM BỘ

- Ngày 2-9-1945, quân Pháp gây hấn tại Sài Gòn - Chợ Lớn trong ngày nhân dân mít tinh mừng Quốc khánh.

- Được quân Anh giúp đỡ, đêm 22 rạng sáng 23-9-1945, thực dân Pháp đánh úp trụ sở Uỷ ban hành chính Nam Bộ và lực lượng tự vệ Sài Gòn.

- Thực dân Pháp chính thức mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

=> Trước tình hình đó, sáng 23-9-1945, cơ quan kháng chiến Nam Bộ ra Lời kêu gọi đồng bào cầm vũ khí đánh đuổi quân xâm lược.

Hình 2. Khí thế đấu tranh trong những ngày đầu Nam Bộ kháng chiến năm 1945

- Đêm 23-9-1945, công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn cắt toàn bộ điện, nước để chống quân Pháp:

+ Nhân dân dựng chiến luỹ trên đường phố bằng bàn ghế, giường tủ nhằm chặn bước tiến của địch.

+ Các đội tự vệ và thanh niên xung kích nhanh chóng tham gia chiến đấu.

+ Nhiều xí nghiệp, công sở, kho tàng, bến bãi bị phá huỷ, không để rơi vào tay thực dân Pháp.

- Đến tháng 10 - 1945, thực dân Pháp được quân Anh và quân tiếp viện hỗ trợ mới phá được vòng vây ở Sài Gòn - Chợ Lớn.

- Quân Pháp tiếp tục mở rộng đánh chiếm các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ.

- Ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, phong trào ủng hộ đồng bào Nam Bộ diễn ra rộng khắp.

- Thanh niên hăng hái tòng quân, các đơn vị Nam tiến nhanh chóng lên đường vào Nam chiến đấu.

- Cuộc chiến đấu ở Nam Bộ đã làm cho quân Pháp bị giam chân tại đây trong nhiều tháng.

- Đầu năm 1946, thực dân Pháp tìm cách đưa quân ra miền Bắc nhằm mở rộng chiến tranh xâm lược.

Hình 3. Ngày 24-9-1945, tại Quảng trường Nhà hát Lớn (Hà Nội), nhân dân Hà Nội mít tinh phản đối Phái bộ Anh dùng vũ lực chiếm đóng Nam bộ

- Ngày 28-2-1946, Hiệp ước Hoa - Pháp được kí kết:

+Theo hiệp ước, quân Pháp ra miền Bắc thay thế quân Trung Hoa Dân quốc làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật.

=> Trước tình hình đó, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà thực hiện sách lược “hoà để tiến”.

- Chính phủ tiến hành đàm phán, nhân nhượng có nguyên tắc với Pháp:

+ Kí kết Hiệp định Sơ bộ ngày 6 - 3 và Tạm ước ngày 14-9-1946.

=> Các văn bản này thể hiện lập trường hoà bình, hữu nghị với Pháp và nhằm buộc quân Trung Hoa Dân quốc rút về nước.

Hình 4. Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại diện nước Pháp ký Hiệp định sơ bộ 6-3-1946